Canada: từ điểm đến đầu tư thành bàn đạp của doanh nghiệp Việt
Đầu tư Canada đối với doanh nghiệp Việt Nam là việc sử dụng Canada không chỉ như một thị trường đích, mà như một bàn đạp chiến lược để mở rộng sang Bắc Mỹ và các thị trường toàn cầu, dựa trên môi trường kinh doanh ổn định, lực lượng lao động trình độ cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đa ngành.
Điểm đáng nói không phải là “Canada có hấp dẫn không”, mà là doanh nghiệp Việt có dám coi Canada như một cấu phần trung tâm trong chiến lược toàn cầu hóa hay vẫn chỉ nhìn đây như một thị trường xuất khẩu xa xôi. Ngày 8/9 tại Hà Nội, Hội thảo Đầu tư Canada quy tụ cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư Việt Nam cùng đại diện các tỉnh bang và cơ quan xúc tiến đầu tư Canada, ngay sau đó là sự kiện kết nối bạn hữu và chính thức ra mắt Chi nhánh Hà Nội của CanCham. Đây không chỉ là hoạt động giới thiệu cơ hội, mà là lời “mời nhập cuộc” rất rõ ràng gửi tới khối doanh nghiệp Việt.
Cửa ngõ Bắc Mỹ và trung tâm nông nghiệp: British Columbia và Saskatchewan
Nếu coi Bắc Mỹ là sân chơi buộc phải bước vào, British Columbia đang là cánh cửa thuận lợi nhất cho doanh nghiệp Việt Nam nhờ vị trí Thái Bình Dương và liên kết chặt với châu Á. Tỉnh bang này sở hữu khoảng 271.000 lao động công nghệ, hình thành hệ sinh thái mạnh về AI, công nghệ số, phần mềm, game và các ngành công nghệ cao, với Vancouver là nơi đặt chân của Amazon, Microsoft hay Electronic Arts. Đây là nền tảng lý tưởng cho các kế hoạch hợp tác công nghệ AI bán dẫn, phát triển sản phẩm số, cũng như xây dựng trung tâm R&D chung.
Điều khôn ngoan là doanh nghiệp Việt không nên chỉ nhìn Canada qua lăng kính công nghệ. British Columbia còn mở ra cơ hội nông nghiệp – thực phẩm, thủy sản, chế biến giá trị gia tăng, kho lạnh, đóng gói và logistics, những lĩnh vực đúng với thế mạnh sản xuất của Việt Nam. Saskatchewan lại mang tới “trụ cột an ninh lương thực và tài nguyên”, với hơn 40% diện tích đất canh tác của Canada, xuất khẩu mạnh các loại đậu, cải dầu, yến mạch, lúa mì và định hướng chuyển từ bán nguyên liệu sang chế biến sâu, phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp, năng lượng, khoáng sản quan trọng.
Ontario, Quebec và cuộc chơi công nghệ AI, bán dẫn, hàng không vũ trụ
Doanh nghiệp Việt muốn bước lên nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị phải nhìn nghiêm túc vào Ontario và Quebec – hai cực tăng trưởng công nghệ và đổi mới sáng tạo của Canada. Ontario hiện có hơn 26.000 doanh nghiệp công nghệ cao với khoảng 450.000 lao động công nghệ và mỗi năm đào tạo hơn 94.000 sinh viên tốt nghiệp STEM từ 47 trường đại học, cao đẳng. Toronto là “trái tim” AI với Vector Institute, hơn 1.600 doanh nghiệp AI và sự hiện diện của những tập đoàn như NVIDIA, Qualcomm, AMD, Microsoft, Nokia, Siemens.
Điểm nhấn chiến lược nằm ở công nghệ AI bán dẫn và các lĩnh vực liên quan như lượng tử, an ninh mạng, điện tử, ô tô thông minh, năng lượng sạch Canada và hàng không vũ trụ. Nếu tiếp tục hài lòng với vai trò gia công, doanh nghiệp Việt sẽ tự loại mình khỏi các chuỗi giá trị mới đang hình thành quanh bán dẫn và công nghệ cao. Ngược lại, tham gia sớm thông qua liên doanh R&D, trung tâm thiết kế, hợp tác đào tạo kỹ sư hay nhận chuyển giao công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp Việt tích lũy năng lực lõi – điều mà thị trường nội địa không thể cung cấp đủ nhanh.
Năng lượng sạch, khoáng sản và hệ sinh thái cơ hội đa ngành
Một trong những sai lầm thường thấy là coi chuyển đổi xanh như “chi phí phải chịu”, thay vì cơ hội đầu tư dài hạn. Canada đang gửi tín hiệu ngược lại. Từ năng lượng sạch đến khoáng sản quan trọng và công nghệ liên quan, nước này xây dựng một hệ sinh thái cơ hội mở cho dòng vốn Việt. Các nguồn tài nguyên như uranium, potash, dầu khí và khoáng sản quan trọng tại Saskatchewan đang được định vị để hỗ trợ các chuỗi giá trị mới gắn với năng lượng, an ninh lương thực, công nghệ sạch và chế biến tài nguyên. “Những nguồn lực này đang mở ra cơ hội mới trong năng lượng, an ninh lương thực, công nghệ sạch và chế biến tài nguyên”.
Ở cấp độ chiến lược, Canada đang giới thiệu một hệ sinh thái cơ hội đa dạng: từ công nghệ, AI, bán dẫn, năng lượng sạch Canada đến nông nghiệp, khoáng sản quan trọng và hàng không vũ trụ, dành cho doanh nghiệp Việt Nam có tham vọng toàn cầu. Thay vì chạy theo ưu đãi ngắn hạn, doanh nghiệp cần đánh giá khả năng tham gia sâu vào các chuỗi giá trị mới này – từ công nghệ sạch, nông nghiệp thông minh đến dịch vụ kỹ thuật cho ngành hàng không vũ trụ – để không bị bỏ lại khi xu hướng xanh hóa và số hóa tăng tốc.
Từ hội thảo Hà Nội đến giai đoạn mới trong quan hệ Việt – Canada
Hội thảo Đầu tư Canada và lễ ra mắt Chi nhánh Hà Nội của CanCham tại Đại sứ quán Canada ngày 8/9 không phải là một sự kiện lễ tân thông thường, mà là tín hiệu khởi động một giai đoạn hợp tác mới giữa hai nền kinh tế. Sự kiện đã kết nối trực tiếp doanh nghiệp, nhà đầu tư Việt Nam với các chính quyền tỉnh bang và cơ quan xúc tiến đầu tư Canada, đồng thời đánh dấu việc thiết lập một kênh tương tác B2B thường xuyên hơn. Sự hiện diện mở rộng này tại miền Bắc được kỳ vọng trở thành kênh kết nối trực tiếp bổ sung giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ kinh doanh của hai nước, tạo nền tảng để những quan hệ được thiết lập tại hội thảo chuyển hóa thành dự án hợp tác cụ thể.
Bối cảnh là quan hệ thương mại và đầu tư Việt Nam – Canada đang đứng trước cơ hội mở rộng sang các lĩnh vực hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn, trong khi doanh nghiệp Việt ngày càng chủ động tìm thị trường mới, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và mở rộng hoạt động quốc tế. Câu hỏi không còn là “có nên đi cùng Canada hay không”, mà là “doanh nghiệp Việt sẽ chọn vai trò gì trong giai đoạn mới này: người đến sau bị động, hay đối tác cùng đồng thiết kế chuỗi giá trị khu vực”. Câu trả lời sẽ định hình vị thế của doanh nghiệp Việt trên bản đồ kinh tế Bắc Mỹ trong nhiều năm tới.
