Cơ hội học trước khi tốt nghiệp, nhưng không dành cho mọi ngành
Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm là chương trình trang bị kiến thức và kỹ năng nghề dạy học cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên phổ thông, bên cạnh chuyên môn đã được đào tạo. Thông tư 91/2026/TT-BGDĐT mở rộng cơ hội tham gia chương trình này: sinh viên chưa tốt nghiệp có thể đăng ký khi đã tích lũy ít nhất 70% khối lượng học tập và ngành đào tạo phù hợp với môn, cấp học dự kiến giảng dạy. Đây là thay đổi thiết thực, giúp người học chuẩn bị nghề giáo sớm hơn thay vì phải chờ đến sau khi nhận bằng. Tuy nhiên, mốc 70% không phải giấy thông hành cho sinh viên mọi ngành. Quy định nhắm đến những ngành phù hợp với một số môn cụ thể, nên người học cần kiểm tra kỹ chuyên ngành và phạm vi giảng dạy trước khi đăng ký.
Nhóm được mở rộng còn có người đã tốt nghiệp cao đẳng trở lên. Với sinh viên, điều kiện là tích lũy tối thiểu 70% chương trình đào tạo trình độ cao đẳng trở lên thuộc ngành phù hợp và có nguyện vọng làm giáo viên. Chính sách tạo thêm lối vào nghề cho người không học sư phạm, đồng thời giúp chuẩn bị nguồn tuyển sớm hơn ở những môn khó tuyển giáo viên. Nhưng điều cần lưu ý là cơ hội học nghiệp vụ chỉ mở rộng trong phạm vi môn học được quy định, không xóa bỏ yêu cầu về chuyên môn.
Ngành nào có thể đăng ký, môn nào có điều kiện riêng?
Đối tượng có bằng cao đẳng trở lên và sinh viên đã tích lũy đủ 70% chương trình ngành phù hợp có thể học để giảng dạy các môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Nghệ thuật, Ngoại ngữ cấp tiểu học, Tin học và Công nghệ, tiếng dân tộc thiểu số. Danh sách này cho thấy chính sách hướng vào những lĩnh vực cần thêm nguồn tuyển, chứ không mở đại trà cho mọi môn ở mọi cấp học. Người học nên đối chiếu chương trình đào tạo của mình với môn dự kiến giảng dạy và xác nhận điều kiện với cơ sở tổ chức bồi dưỡng. Môn Giáo dục thể chất cấp tiểu học có yêu cầu khác: người học phải có bằng cử nhân trở lên hoặc đã tích lũy ít nhất 70% chương trình đào tạo đại học thuộc ngành phù hợp.
Vì vậy, cụm từ “ngành phù hợp” là điểm cần được xem xét cẩn thận, không nên hiểu theo tên gọi gần giống giữa hai ngành. Sinh viên chưa tốt nghiệp cần xác định rõ mình đã đạt ngưỡng 70% khối lượng chương trình hay chưa, ngành học có đáp ứng môn và cấp học dự định giảng dạy không, rồi mới lên kế hoạch học. Quy định mở rộng cơ hội, nhưng không thay thế việc thẩm định chuyên môn.
Chương trình gọn hơn, nhưng chứng chỉ không bảo đảm có việc
Chương trình mới có 32 tín chỉ, giảm từ 35 tín chỉ ở cấp tiểu học và 34 tín chỉ ở cấp THCS, THPT theo quy định trước đây; trong đó gồm 12 tín chỉ kiến thức chung và 20 tín chỉ kiến thức chuyên ngành, thực tập sư phạm. Thời gian bồi dưỡng tối thiểu là 6 tháng, tối đa 18 tháng. Chương trình có cấu trúc thống nhất, nhưng nội dung chuyên ngành và thực tập được cụ thể hóa theo từng cấp học; người học có thể đăng ký một hoặc nhiều cấp nếu đáp ứng điều kiện, còn chứng chỉ được cấp theo cấp học. Đây là bước điều chỉnh hợp lý: rút ngắn thời gian chuẩn bị mà vẫn dành phần đáng kể cho thực hành nghề nghiệp.
Dù vậy, cần phân biệt rõ điều kiện học nghiệp vụ với điều kiện làm giáo viên. Hoàn thành chương trình hoặc có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm không đồng nghĩa tự động được tuyển dụng hay bố trí đứng lớp. Người dự tuyển vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, chuyên môn và các điều kiện tuyển dụng hiện hành. Vì thế, cách nhìn đúng không phải “có chứng chỉ là thành giáo viên”, mà là chứng chỉ giúp bổ sung năng lực sư phạm trên con đường ứng tuyển. Quy định mới không hạ chuẩn giáo viên; nó mở thêm lối tiếp cận nghề cho người có nền tảng chuyên môn phù hợp.
Kết luận: hãy kiểm tra điều kiện trước khi chọn hướng đi
Thông tư mới đáng chú ý vì cho phép một số sinh viên chưa tốt nghiệp và người có bằng cao đẳng trở lên bắt đầu bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm sớm hơn, đặc biệt ở các môn đang cần thêm nguồn giáo viên. Trước khi đăng ký, người học nên xác nhận ba điểm: đã đạt ngưỡng tích lũy 70% hay chưa, ngành đào tạo có phù hợp với môn và cấp học không, và chương trình được tổ chức có cấp chứng chỉ theo cấp học dự định giảng dạy hay không. Sau đó, cần tìm hiểu riêng các điều kiện tuyển dụng và tiêu chuẩn chuyên môn. Đây là cơ hội thực chất để mở rộng con đường vào nghề, nhưng chỉ phát huy giá trị khi người học hiểu đúng giới hạn của chương trình và chuẩn bị đủ cho bước tuyển dụng tiếp theo.
