Cơ hội bồi dưỡng được mở rộng
Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm là chương trình trang bị kiến thức và kỹ năng dạy học cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên tại cơ sở giáo dục phổ thông, theo quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Điểm đáng chú ý không phải là bỏ yêu cầu chuyên môn, mà là mở cửa sớm hơn cho người đang học một số ngành phù hợp. Theo Thông tư 91/2026/TT-BGDĐT, người có bằng cao đẳng trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy ít nhất 70% chương trình ở trình độ cao đẳng trở lên có thể thuộc diện tham gia, tùy môn và cấp học. Như vậy, câu hỏi “điều kiện học sư phạm” giờ không chỉ xoay quanh việc đã tốt nghiệp đại học hay chưa. Tuy nhiên, mốc 70% không áp dụng đại trà: ngành học phải phù hợp với môn dự định giảng dạy và người học phải thuộc nhóm đối tượng quy định.
Thay đổi này khắc phục một điểm nghẽn của quy định trước. Theo Thông tư 11 và 12/2021, người học nghiệp vụ sư phạm phải có bằng cử nhân ngành phù hợp; sinh viên ngoài ngành sư phạm vì thế thường phải đợi tốt nghiệp rồi mới học thêm để đủ điều kiện ứng tuyển. Quy định mới cho phép một số sinh viên chuẩn bị năng lực nghề giáo khi chưa hoàn tất toàn bộ chương trình đại học. Đây là hướng đi hợp lý trong bối cảnh khó tuyển giáo viên ở các môn đặc thù, nhưng cần hiểu đúng: được tham gia bồi dưỡng không đồng nghĩa đương nhiên đủ điều kiện nhận việc. Người học vẫn cần hoàn thành chương trình và đáp ứng các yêu cầu tuyển dụng, chuyên môn liên quan.
Ai có thể trở thành người học?
Nhóm hưởng cơ hội gồm người đã có bằng cao đẳng trở lên và sinh viên tích lũy tối thiểu 70% khối lượng học tập của chương trình cao đẳng trở lên ở ngành phù hợp. Quy định hướng tới người muốn dạy Mỹ thuật, Âm nhạc, Nghệ thuật, Ngoại ngữ ở cấp tiểu học, Tin học và Công nghệ, hoặc tiếng dân tộc thiểu số trong trường phổ thông. Với giáo viên trung học cơ sở và trung học phổ thông, chương trình cũng tiếp nhận người có bằng đại học trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy 70% chương trình đại học trong lĩnh vực phù hợp với môn và cấp học. Người có chuyên môn phù hợp với giáo dục thể chất cũng có thể tham gia để hướng tới vị trí giáo viên tiểu học theo quy định được công bố.
Vì thế, “sinh viên làm giáo viên” không phải là cách hiểu rằng bất kỳ ai học gần xong đại học đều có thể đứng lớp. Ngưỡng tích lũy phải đi kèm ngành phù hợp, môn dạy cụ thể và cấp học tương ứng. Người học cũng có thể đăng ký bồi dưỡng cho một hoặc nhiều cấp học nếu đáp ứng điều kiện. Cách thiết kế này có ích cho sinh viên các ngành nghệ thuật, công nghệ hay ngoại ngữ muốn chuyển hướng nghề nghiệp, đồng thời giúp các trường có thêm nguồn ứng viên. Trước khi đăng ký, người học nên đối chiếu ngành đang theo học với môn và cấp học dự kiến giảng dạy; chỉ nhìn vào phần trăm tín chỉ là chưa đủ.
Chương trình gọn hơn, nhưng vẫn có thực tập
Chương trình bồi dưỡng có tổng cộng 32 tín chỉ, gồm 12 tín chỉ kiến thức chung và 20 tín chỉ kiến thức chuyên ngành cùng thực tập sư phạm; thời gian học từ 6 đến 18 tháng. So với cấu trúc trước đây được nêu trong nguồn, khối lượng giảm từ 35 tín chỉ ở cấp tiểu học và 34 tín chỉ ở cấp trung học xuống còn 32. Việc tinh gọn có thể rút ngắn đường vào nghề, nhưng phần thực tập và kiến thức chuyên môn vẫn là thành phần thiết yếu: dạy học không chỉ là nắm chắc một môn, mà còn phải biết tổ chức lớp, đánh giá và hỗ trợ học sinh.
Nội dung mới còn đưa Sư phạm số và công nghệ dạy học vào phần kiến thức chung bắt buộc. Người học được chuẩn bị để thiết kế học liệu số, tổ chức dạy và đánh giá trong môi trường số, bảo vệ dữ liệu, tôn trọng bản quyền, đồng thời sử dụng trí tuệ nhân tạo an toàn, có trách nhiệm và kiểm chứng thông tin. Kết quả học tập trước đó có thể được xem xét công nhận, chuyển đổi hoặc miễn trừ học phần trên cơ sở đối sánh. Với đào tạo giáo viên, đây là thay đổi đáng hoan nghênh: mở rộng đầu vào cần đi cùng chuẩn đầu ra rõ ràng. Người hoàn thành khóa học được cấp chứng chỉ theo quy định; các khóa đã khai giảng trước ngày 8/12/2026 tiếp tục theo chương trình cũ.
Mở cửa sớm không có nghĩa hạ chuẩn
Ý nghĩa lớn nhất của quy định là biến nguồn nhân lực đang học hoặc đã tốt nghiệp cao đẳng thành nhóm có thể được chuẩn bị sớm cho nghề giáo, nhất là ở những môn khó tuyển. Nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cách cơ sở đào tạo kiểm tra ngành học, tổ chức thực tập và đánh giá năng lực thực tế. Nếu chỉ truyền đạt thông tin rằng “đạt 70% là được làm giáo viên”, người học có thể hiểu nhầm một điều kiện tham gia thành quyền được tuyển dụng. Cách diễn đạt chính xác hơn là: một số sinh viên tích lũy ít nhất 70% chương trình phù hợp có thể đăng ký bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm, sau đó còn phải hoàn thành chương trình và đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm.
Với người đang cân nhắc chuyển hướng, bước đầu tiên là xác định rõ môn dạy, cấp học và mức độ phù hợp của ngành đang học; tiếp đó cần hỏi cơ sở đào tạo về hồ sơ, công nhận học phần và lịch bồi dưỡng. Quy định mới mở thêm lối vào nghề, chứ không thay thế quá trình đào tạo bài bản hay nhu cầu bảo đảm chất lượng lớp học. Nếu được triển khai đúng, chính sách có thể vừa giúp người học chuẩn bị nghề nghiệp sớm hơn, vừa bổ sung ứng viên cho các môn còn thiếu giáo viên.
