Chuyển đổi số đặt pháp luật gần hơn với đời sống
Ngày Pháp luật Việt Nam là dịp tôn vinh Hiến pháp và pháp luật, khuyến khích ý thức thượng tôn pháp luật và góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Ngày 9/11 hằng năm được chọn làm Ngày Pháp luật Việt Nam. Năm nay, thông điệp đáng chú ý không chỉ là phổ biến quy định, mà còn là đổi mới cách xây dựng và thực thi pháp luật bằng công nghệ số. Bộ Tư pháp xác định chuyển đổi số toàn diện trong cả hai khâu này là điểm nhấn của Ngày Pháp luật 2026. Đây là hướng đi cần thiết: quy định chỉ phát huy tác dụng khi người dân, doanh nghiệp có thể tiếp cận thông tin rõ ràng và cơ quan nhà nước tổ chức thực hiện hiệu quả. Vì vậy, chuyển đổi số pháp luật nên được nhìn như một cách cải thiện khả năng tiếp cận và tương tác, không chỉ là đưa hoạt động hành chính lên môi trường mạng.
Theo định hướng được công bố, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn được thúc đẩy để đổi mới quy trình lập pháp, rà soát và hệ thống hóa văn bản. Cổng Pháp luật quốc gia cũng được kỳ vọng tăng tính công khai, minh bạch và tương tác với người dân, doanh nghiệp. Lễ cấp trung ương dự kiến diễn ra sáng 8/11 theo hình thức trực tiếp, đồng thời phát trực tiếp trên nền tảng số của Bộ Tư pháp. Kết hợp hai hình thức là lựa chọn hợp lý: sự kiện trực tiếp tạo không gian trao đổi, còn phát trực tuyến mở rộng khả năng theo dõi. Tuy nhiên, giá trị của chuyển đổi số sẽ được đo bằng việc người dùng có tìm được thông tin hữu ích và dễ hiểu hay không, chứ không phải chỉ bằng số nền tảng được đưa vào sử dụng.
Bộ Công an gắn xây dựng luật với truyền thông
Tại Bộ Công an, lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật đồng thời là dịp tổng kết, ghi nhận công tác truyền thông chính sách, xây dựng và hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật trong lực lượng. Buổi lễ diễn ra tại Hội trường Bộ Công an, số 96 Nguyễn Du, Hà Nội, và kết nối trực tuyến tới công an các tỉnh, thành phố. Trong năm 2026, lực lượng công an chủ trì xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành 304 văn bản quy phạm pháp luật. Con số này cho thấy quy mô công việc lập pháp, nhưng hiệu quả cuối cùng còn phụ thuộc vào việc quy định được giải thích và thực thi ra sao. Bởi vậy, việc đặt truyền thông pháp luật bên cạnh xây dựng luật là lựa chọn đúng: công chúng cần hiểu chính sách, còn cán bộ thực thi cần nắm chắc yêu cầu áp dụng.
Các đơn vị công an triển khai hội nghị, tọa đàm, cuộc thi tìm hiểu pháp luật, sinh hoạt Ngày Pháp luật, chuyên mục trên phương tiện thông tin đại chúng, cùng ứng dụng công nghệ số và mạng xã hội để đưa thông tin đến cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân. Hoạt động tuyên truyền cũng hướng tới người dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Đây là điểm quan trọng: một thông điệp pháp luật chỉ có sức lan tỏa khi đến được những nhóm thường khó tiếp cận thông tin. Tại buổi lễ, Bộ Công an công bố khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích về truyền thông chính sách, xây dựng thể chế và thi hành pháp luật. Việc biểu dương có ý nghĩa nhất khi khuyến khích được những cách làm thiết thực tiếp tục được duy trì ở cơ sở.
Khánh Hòa kết hợp phát trực tiếp với hoạt động tại tỉnh
Ở Khánh Hòa, chương trình hưởng ứng tạo cơ hội nhìn lại kết quả xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật trên địa bàn, đồng thời biểu dương những tập thể, cá nhân có đóng góp trong giai đoạn 2025–2026. Chương trình còn dành phần công bố, trao giải cuộc thi trực tuyến tìm hiểu quy định về tiếp cận thông tin; dự kiến có 5 tập thể và 26 cá nhân được nhận giải. Sự kết hợp giữa lễ tổng kết và cuộc thi trực tuyến giúp việc phổ biến pháp luật có thêm hình thức tham gia cụ thể, thay vì chỉ dừng ở nghe phổ biến. Khi người dân chủ động tìm hiểu một quy định và kiểm tra kiến thức của mình, nội dung pháp luật có cơ hội gắn với nhu cầu thực tế hơn.
Chương trình cấp tỉnh được thông báo phát trực tiếp, qua đó mở rộng khả năng theo dõi ngoài hội trường. Cách làm này bổ sung cho hướng triển khai ở trung ương: nền tảng số tạo thêm kênh tiếp cận, còn hoạt động tại địa phương gắn nội dung pháp luật với kết quả và nhu cầu trên địa bàn. Từ Cổng Pháp luật quốc gia đến các cuộc thi trực tuyến và kết nối từ trụ sở trung ương tới công an địa phương, các hoạt động cho thấy truyền thông pháp luật cần nhiều điểm chạm, không thể trông chờ vào một buổi lễ. Lợi ích rõ nhất là người dân có thêm cơ hội tiếp cận thông tin; trách nhiệm tiếp theo của cơ quan tổ chức là làm cho thông tin chính xác, dễ hiểu và hữu ích trong đời sống.
Giá trị nằm ở khả năng tiếp cận và thực thi
Chuỗi hoạt động hưởng ứng cho thấy chuyển đổi số pháp luật chỉ có ý nghĩa khi đi cùng truyền thông phù hợp và trách nhiệm thực thi. Ở cấp trung ương, định hướng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và nền tảng pháp luật quốc gia nhắm tới quy trình xây dựng luật minh bạch, có tương tác. Tại Bộ Công an, các hình thức tuyên truyền đa dạng kết hợp kết nối trực tuyến giúp thông tin đi xa hơn, kể cả tới địa bàn khó khăn. Ở Khánh Hòa, phát trực tiếp cùng cuộc thi trực tuyến đưa hoạt động hưởng ứng tới công chúng theo cách dễ tham gia hơn. Ba cách tiếp cận này bổ trợ cho nhau: công nghệ mở rộng lối vào, hoạt động địa phương tạo liên hệ gần gũi, còn tổ chức thi hành quyết định pháp luật có đi vào cuộc sống hay không.
Ngày Pháp luật vì thế không nên chỉ được đánh giá qua quy mô buổi lễ hay số lượng văn bản được ban hành. Thước đo thuyết phục hơn là người dân và doanh nghiệp có thể tìm hiểu quy định, đặt câu hỏi và nhận được hướng dẫn có ích; đồng thời, cơ quan nhà nước có thực hiện pháp luật thống nhất, kịp thời hay không. Định hướng chuyển đổi số toàn diện là điểm nhấn đáng hoan nghênh, nhưng cần được nối liền với ngôn ngữ dễ hiểu và hoạt động truyền thông sát từng nhóm công chúng. Khi kết hợp được nền tảng số với sự hiện diện ở cơ sở, các hoạt động hưởng ứng mới biến thông điệp về thượng tôn pháp luật thành khả năng tiếp cận thực chất.
