Bắc Ninh thành phố trực thuộc: bước ngoặt quyền lực đô thị
Bắc Ninh thành phố trực thuộc là vị thế hành chính mới khi địa phương này được Quốc hội nâng cấp lên thành phố trực thuộc Trung ương, gắn với quy hoạch đô thị 2050, định hướng phát triển đô thị bền vững và chiến lược hạ tầng Bắc Ninh hiện đại, thông minh, có sức cạnh tranh trong khu vực châu Á.
Ngày 20/9, Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Bắc Ninh chính thức có hiệu lực, đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9 của cả nước cùng với các đô thị lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh hay Cần Thơ. Đây không chỉ là một lần “đổi biển số” hành chính; đó là bước ngoặt quyền lực đô thị, mở ra không gian phát triển mới, cơ chế mới và tiêu chuẩn mới cho toàn vùng Kinh Bắc. Việc Bắc Ninh đồng thời được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I cho thấy trung ương gửi gắm kỳ vọng: đây sẽ là một cực tăng trưởng mới, có khả năng cạnh tranh với các trung tâm trong khu vực, chứ không chỉ là “vệ tinh” của Hà Nội.
Quy hoạch đô thị 2050: tầm nhìn thành phố châu Á đáng sống
Cốt lõi của bước chuyển lên Bắc Ninh thành phố trực thuộc là một quy hoạch đô thị 2050 được xây dựng với tham vọng biến địa phương này thành đô thị hiện đại, thông minh và có sức cạnh tranh trong khu vực châu Á, đồng thời giữ vững định hướng phát triển đô thị bền vững và cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, hạ tầng Bắc Ninh và chất lượng sống của người dân.
Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn 2075 đã được Thủ tướng phê duyệt, xác lập đây là nền tảng pháp lý để hình thành một “thành phố đáng sống ở châu Á” với cấu trúc không gian mới, các khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ được bố trí đồng bộ. Theo quyết định phê duyệt, đến năm 2050, Bắc Ninh hướng tới một đô thị hiện đại, thông minh, có sức cạnh tranh trong khu vực châu Á, thay vì chỉ đóng vai trò vệ tinh của Hà Nội. Một phát biểu đáng chú ý là: “Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn 2075... nêu rõ đến năm 2050, Bắc Ninh trở thành đô thị hiện đại, thông minh, có sức cạnh tranh trong khu vực châu Á”. Điều này cho thấy tham vọng rõ ràng: không chạy theo số lượng dự án, mà đặt mục tiêu chất lượng và vị thế khu vực.
Hạ tầng Bắc Ninh và chiến lược cạnh tranh với các đô thị trong khu vực
Nếu không bứt phá về hạ tầng Bắc Ninh, mọi tầm nhìn quy hoạch đô thị 2050 sẽ chỉ nằm trên giấy. Điều đáng mừng là tỉnh đang đặt hạ tầng – từ giao thông, số đến xanh – vào tâm thế “xương sống” cho phát triển đô thị bền vững.
Tại hội nghị công bố quy hoạch, tỉnh đã trao quyết định chủ trương đầu tư và giấy chứng nhận đăng ký cho 48 dự án, trải từ khu đô thị, nhà ở xã hội, hạ tầng khu công nghiệp đến cảng, bệnh viện và dự án FDI với tổng vốn đăng ký gần 180 nghìn tỷ đồng. Trên tầm chiến lược, Bộ Xây dựng nhấn mạnh Bắc Ninh phải khai thác các động lực tăng trưởng mới như sân bay quốc tế Gia Bình, Khu kinh tế đặc biệt Kép, Khu thương mại tự do Gia Bình và hệ thống đô thị động lực. Đồng thời, tỉnh được yêu cầu xây dựng hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, thúc đẩy phát triển đô thị định hướng giao thông (TOD), hạ tầng số, năng lượng xanh và các giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu.
An sinh trong chuyển đổi: 65,7 tỷ đồng và bài kiểm tra công bằng đô thị
Một thành phố trực thuộc Trung ương chỉ thực sự “đáng sống” khi quá trình phát triển không bỏ lại những người yếu thế phía sau. Việc Bắc Ninh phân bổ hơn 65,7 tỷ đồng tặng quà người có công và hộ nghèo nhân dịp trở thành thành phố trực thuộc cho thấy lãnh đạo tỉnh nhận ra bài toán công bằng xã hội là phần không thể tách khỏi phát triển đô thị bền vững.
Theo quyết định, người có công, thân nhân người có công, người hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ và hộ nghèo đều được hỗ trợ 1.000.000 đồng mỗi đối tượng hoặc mỗi hộ. Đáng chú ý, riêng hộ nghèo được bố trí 7,819 tỷ đồng, trong khi hơn 57,887 tỷ đồng dành cho người có công và thân nhân đang hưởng trợ cấp hàng tháng. Ngoài ra, tỉnh còn hỗ trợ kinh phí cho thôn, tổ dân phố, các xã lên phường và bốn phường trung tâm để chỉnh trang đô thị, tổ chức các hoạt động chào mừng, với yêu cầu mọi khoản chi phải hoàn thành trước ngày 19/9 và được quản lý, quyết toán đúng quy định, tránh thất thoát, lãng phí.
Từ quy hoạch giấy đến thành phố đáng sống: những điều Bắc Ninh không được phép sai
Điểm mấu chốt không nằm ở danh xưng Bắc Ninh thành phố trực thuộc, mà ở việc địa phương này có biến quy hoạch đô thị 2050 thành hiện thực của một đô thị đáng sống, cạnh tranh khu vực hay không. Một chiến lược phát triển đô thị bền vững không thể chỉ là khẩu hiệu treo trên cổng làng; nó đòi hỏi kỷ luật sử dụng đất, ưu tiên hạ tầng xanh, không gian công cộng và dịch vụ giáo dục, y tế, văn hóa cho người dân.
Bộ Xây dựng đã nhắc rõ Bắc Ninh phải siết chặt quản lý quỹ đất, giữ gìn bản sắc Kinh Bắc, đặc biệt là dân ca Quan họ, di tích lịch sử, làng nghề truyền thống, đồng thời phát triển nhà ở xã hội và nhà ở công nhân. Nói cách khác, đô thị mới không được phép là “xi măng hóa” di sản. Đích đến không chỉ là các khu công nghiệp và khu đô thị chiếu sáng rực rỡ, mà là một thành phố nơi di sản và phát triển, tăng trưởng và chất lượng sống được đặt trong một chiến lược phát triển bền vững. Nếu Bắc Ninh làm được điều đó, câu chuyện của họ sẽ là mẫu hình cho cả vùng đồng bằng sông Hồng về cách một đô thị nhỏ vươn mình trở thành trung tâm tầm châu lục.
