Điện thoại dưới 10 triệu là gì và vì sao đang lao vào "vùng tuyệt chủng"?
Điện thoại dưới 10 triệu là nhóm smartphone có giá dưới 400 USD (khoảng 10,5 triệu đồng), vốn được thiết kế để phục vụ người dùng phổ thông muốn nâng cấp điện thoại với chi phí thấp nhưng vẫn có đủ tính năng thông minh cơ bản và cấu hình vừa phải, tạo nên xương sống của thị trường di động đại chúng. Cơn sốt chip nhớ đang làm nhóm sản phẩm này chao đảo. Giá chip nhớ tăng hàng chục phần trăm khiến biên lợi nhuận của dòng điện thoại dưới 400 USD bị bóp nghẹt và các hãng không còn muốn sản xuất. Nói thẳng, điện thoại dưới 10 triệu đang bị đẩy ra rìa bởi chính cuộc đua trí tuệ nhân tạo mà người dùng phổ thông hầu như không được hưởng lợi trực tiếp.
Khủng hoảng chip nhớ: AI hút hết tài nguyên, smartphone giá rẻ lãnh đủ
Tâm chấn của khủng hoảng chip nhớ nằm ở việc chi phí bộ nhớ tăng phi mã vì làn sóng AI. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo gây ra tình trạng khan hiếm linh kiện bộ nhớ toàn cầu, có thể buộc các hãng dừng sản xuất dòng điện thoại thông minh có giá dưới 400 USD (khoảng 10,5 triệu đồng). Nguyên nhân cốt lõi là giá hợp đồng DRAM và NAND Flash liên tục leo thang, trong khi các tập đoàn bán dẫn lớn chuyển dây chuyền sang sản xuất bộ nhớ băng thông cao cho trung tâm dữ liệu AI – nơi lợi nhuận hấp dẫn hơn rất nhiều. Đây là câu chuyện phân bổ tài nguyên: RAM đang được ưu tiên cho server phục vụ AI thay vì điện thoại dưới 10 triệu. Việc xây dựng hạ tầng AI tốc độ cao đang ngốn lượng RAM khổng lồ, dẫn đến thiếu hụt nguồn cung toàn cầu.
Biên lợi nhuận bị bóp nghẹt: vì sao các hãng bỏ rơi phân khúc giá rẻ?
Khi chi phí bộ nhớ phình to, mọi phép tính kinh doanh ở phân khúc smartphone giá rẻ trở nên vô nghĩa. Theo dữ liệu Omdia, từ quý III/2025 đến quý I/2026, chi phí chip nhớ trong thiết bị dưới 400 USD tăng gần gấp đôi, chiếm tới 60% tổng chi phí cấu thành máy. Ở mức này, nhà sản xuất hầu như không còn ngân sách cho chipset, màn hình, camera hay pin. Một câu nói thẳng thắn được ghi nhận: "Nếu bán một chiếc điện thoại giá 150 USD mà chi phí bộ nhớ đã chiếm một nửa, họ sẽ kiếm tiền ở đâu". Trước đây, các hãng còn có thể cắt giảm linh kiện khác, nhưng những smartphone giá rẻ từ Xiaomi, Oppo, Vivo hay Transsion đã bị tối giản đến mức không còn gì để cắt. Kết quả, nhiều ông lớn đang âm thầm rút lui khỏi phân khúc siêu rẻ để tập trung vào các dòng máy lợi nhuận cao hơn.
Điện thoại dưới 10 triệu co hẹp: người dùng phải chấp nhận nâng cấp ít, trả nhiều
Sản lượng điện thoại giá dưới 400 USD được dự báo giảm tới 22% trong năm nay, kéo thị trường smartphone toàn cầu lao dốc 12% so với năm trước. Với người dùng vốn trông chờ điện thoại dưới 10 triệu để nâng cấp điện thoại, đây là cú sốc kép: ít lựa chọn hơn và giá cao hơn. Các hãng buộc phải tăng giá để giữ biên lợi nhuận, và khi một mẫu từ 150 USD tăng lên 220 USD, nhu cầu mua sắm gần như biến mất. Trong bối cảnh khan hiếm linh kiện, người tiêu dùng có xu hướng giữ lại điện thoại cũ thay vì nâng cấp với giá cao hơn. Điều đáng nói, phân khúc trên 400 USD vẫn tăng trưởng 5,7%, cho thấy thị trường đang ưu ái khách hàng nhiều tiền hơn, còn nhóm người dùng phổ thông phải hy sinh thói quen nâng cấp định kỳ.
Bao giờ điện thoại giá rẻ hồi sinh và người dùng nên chuẩn bị gì?
Các kế hoạch mở rộng nhà máy chip đang được triển khai, nhưng đó không phải lời hứa cho ngày mai. Nguồn cung chip nhớ cho thiết bị tiêu dùng chỉ có thể được giải tỏa sớm nhất giữa 2027 và phải đến 2028 thị trường mới có thể bình ổn. Một dự báo khác cho rằng khủng hoảng RAM có thể được giải quyết vào cuối 2027 hoặc đầu 2028, khi tốc độ xây dựng hạ tầng AI chậm lại và nguồn cung bộ nhớ tăng lên. Trong vài năm tới, việc điện thoại dưới 10 triệu khan hiếm sẽ là “bình thường mới”. Người dùng cần thực tế: kéo dài vòng đời thiết bị hiện tại, ưu tiên sửa chữa thay vì nâng cấp điện thoại liên tục, và cân nhắc kỹ khi chi thêm để bước lên phân khúc trên 400 USD. Cuộc chơi đang được viết lại theo hướng bất lợi cho smartphone giá rẻ; chờ đợi là lựa chọn ít tốn kém hơn chạy theo giá cao trong giai đoạn khủng hoảng chip nhớ hiện nay.
