Thu nhập bị treo, sinh kế không thể chờ
Nợ lương huấn luyện viên là việc doanh nghiệp chưa thanh toán tiền công đã đến hạn, khiến người lao động mất nguồn thu dù vẫn hoàn thành công việc; tại California Fitness, tình trạng này đi kèm hoa hồng tồn đọng và biến động hoạt động phòng tập. HLV California Bùi Văn Khoẻ, 25 tuổi, đăng tâm thư cầu cứu vì lương và hoa hồng bị nợ kéo dài nhiều tháng; những phản ánh khác cho thấy thời gian chờ có thể lên tới ba, bốn tháng. Đây không còn là bất tiện kế toán: với người sống dựa vào lịch dạy, mỗi kỳ lương lỡ hẹn lập tức biến thành tiền thuê nhà, sinh hoạt và khoản vay phải xoay xở. Điều đáng lo là các huấn luyện viên vẫn tiếp tục phục vụ hội viên trong khi quyền lợi của chính họ chưa được giải quyết.
Trường hợp của Dương Hoàng Vũ cho thấy mức độ rủi ro: anh từng kiếm 25–30 triệu đồng mỗi tháng, nhưng bị nợ hơn 70 triệu đồng tiền lương của các tháng 7, 8 và 9. Anh phải dùng hết tiền tiết kiệm, vay mượn để trang trải sinh hoạt và trả tín dụng; gia đình còn chịu thêm áp lực khi cha anh nhập viện. Đây là hệ quả cụ thể của việc chậm trả hoa hồng và lương: người lao động phải tự gánh phần thiếu hụt dòng tiền, trong khi nghĩa vụ tài chính không thể hoãn theo lịch của công ty.
Chậm trả lương không đồng nghĩa với mất lớp vì đóng cửa
Cần tách bạch hai vấn đề thường bị nhập làm một. Theo phản ánh của người lao động, tình trạng chậm trả lương bắt đầu từ tháng 4.2026, trước đợt thông báo đóng cửa dồn dập vào cuối tháng 10. Riêng lương cơ bản tháng 7 của giám sát Lê Thuý Hoài chưa được thanh toán đầy đủ; hoa hồng tháng 7 cùng lương và hoa hồng các tháng 8, 9, 10 vẫn còn tồn đọng. Như vậy, việc một HLV mất ca vì phòng tập ngừng hoạt động là khó khăn nghề nghiệp gắn với lịch vận hành; khoản lương, hoa hồng đã phát sinh mà chưa được trả lại là vấn đề quyền lợi lao động riêng biệt. Đóng cửa có thể làm nguồn việc co lại, nhưng không nên được xem như lời giải thích thay thế cho nghĩa vụ thanh toán.
Áp lực vận hành vẫn là cú đánh thứ hai. Tối 23/10, California Fitness thông báo tạm ngưng thêm bốn cơ sở ở TP.HCM; đến tối 24/10, hệ thống thông báo đóng cả chi nhánh Vincom Thủ Đức và phòng tập trên đường 3 Tháng 2. Hoàng Lê, khi đó chỉ còn dạy một lớp mỗi ngày tại Vincom Thủ Đức, mất luôn lớp cuối cùng. Với những HLV có lịch làm phụ thuộc hoàn toàn vào địa điểm của chuỗi, đóng cửa đồng nghĩa công việc và nguồn thu lập tức đứt đoạn. Nhưng chính vì hai vấn đề chồng lên nhau, việc xác định rõ khoản nào là lương, hoa hồng chưa trả và khoản nào là thu nhập tương lai bị mất càng cần thiết.
Quy mô chậm đóng bảo hiểm cũng cho thấy đây không chỉ là chuyện riêng của một vài cá nhân: danh sách công bố ngày 9.10.2026 ghi nhận doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội, y tế và thất nghiệp hơn 9 tỷ đồng, liên quan 416 người lao động, tính đến hết tháng 9. Con số này không thay thế việc xác minh từng khoản lương, nhưng cho thấy cần một phương án xử lý minh bạch và có mốc thời gian cụ thể.
Từ tiền tiết kiệm đến PT tự do
Khi thu nhập gián đoạn, mỗi người chọn cách cầm cự theo khả năng. Mã Đăng Khoa, HLV gắn bó với hệ thống 10 năm, cho biết số lớp của anh bị cắt toàn bộ; trước mắt anh sống bằng tiền tiết kiệm và phải giảm chi cho ăn uống, thực phẩm chức năng. Mai Anh chọn nhận thêm lớp ở một cơ sở khác với thù lao 150.000 đồng mỗi ca, đồng thời mở lớp tại nhà cho học viên lâu năm. Nhờ các lớp bổ sung, chị ước tính tháng này thu nhập khoảng 12 triệu đồng, giảm từ mức khoảng 18 triệu đồng trước đó. Đó là giải pháp có ích nhưng không thể xem là bù đắp công bằng: người lao động phải tăng công việc để thay thế khoản thu nhập vốn có.
Một số HLV chọn PT tự do để bớt phụ thuộc vào lịch hoạt động của một chuỗi. Đinh Quốc rời trung tâm thể hình ba tháng trước, nhận khách và dạy tại nhiều địa điểm; sau ba tháng, thu nhập của anh tương đương thời điểm còn làm ở trung tâm. Tuy vậy, đây không phải lối thoát sẵn có cho tất cả. Người đã xây dựng lịch dạy và tệp khách trong một hệ thống cần thời gian tìm học viên, địa điểm và nguồn thu thay thế. Những người khác phải tạm nghỉ không lương hoặc tìm việc phổ thông, như trường hợp Dương Hoàng Vũ đầu tháng 10. Sự linh hoạt giúp một số người trụ lại, nhưng không xóa được khoản công ty còn nợ.
Cần mốc thanh toán, không chỉ lời hẹn
Ban quản trị từng thông báo sẽ bắt đầu trả lương và hoa hồng tồn đọng chậm nhất ngày 25/10, nhưng sau đó cho biết chưa thể thực hiện vì thủ tục liên quan đến khoản đầu tư kéo dài hơn dự kiến. Công ty nói đang triển khai phương án đầu tư để duy trì hoạt động và thanh toán quyền lợi. Dù khó khăn kinh doanh có thể giải thích tình hình, người lao động cần hơn một lời hứa: lịch trả cụ thể, cách đối chiếu từng khoản và cập nhật tiến độ có thể kiểm chứng. Gần 60 nhân viên dự kiến tập hợp chữ ký, gửi thư yêu cầu doanh nghiệp giải quyết trong ngày 28/10; nếu không có phương án phù hợp, họ dự tính gửi hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền. Nếu hòa giải không thành, người lao động có thể khởi kiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Kết luận cần rõ ràng: thu hẹp chi nhánh khiến HLV mất ca và phải dựng lại sinh kế, còn nợ lương, chậm trả hoa hồng là nghĩa vụ chưa được thực hiện. Không nên gộp hai việc thành một câu chuyện chung về khó khăn ngành gym, bởi như vậy sẽ làm mờ trách nhiệm thanh toán và cái giá mà người lao động đang tự gánh. Tiền tiết kiệm, lớp dạy thêm hay công việc tự do chỉ giúp họ cầm cự; giải pháp bền vững phải bắt đầu từ việc doanh nghiệp đưa ra kế hoạch trả nợ minh bạch và thực hiện đúng cam kết.
