Cuộc tăng tốc mới của hãng hàng không Việt Nam hướng tới Mỹ
Cuộc tăng tốc mở rộng tuyến đường Mỹ của các hãng hàng không Việt Nam là quá trình đẩy mạnh đầu tư đội tàu bay, hợp tác kỹ thuật và phát triển dịch vụ kết nối số, nhằm giảm phụ thuộc trung chuyển, nâng cao trải nghiệm hành khách và khẳng định tham vọng cạnh tranh hàng không khu vực trong phân khúc đường bay dài giữa Việt Nam và Bắc Mỹ.
Điểm cốt lõi của câu chuyện không nằm ở việc thêm vài chuyến bay, mà ở quyết tâm trở thành người chơi đáng kể trên trục hàng không xuyên Thái Bình Dương. Gần 5 năm sau chuyến bay thẳng thương mại đầu tiên Việt Nam – Mỹ, các hãng Việt không chấp nhận đứng ngoài khi thị trường này vượt 1,7 triệu lượt khách và vẫn có tới khoảng 96% hành khách phải trung chuyển. Tham vọng rất rõ: chiếm lại dòng khách đang chảy qua các hãng trung chuyển châu Á, đồng thời nâng tầm vị thế của ngành hàng không Việt trên bản đồ khu vực.
Vietnam Airlines: từ đường bay thẳng tới mở rộng mạng lưới Bắc Mỹ
Vietnam Airlines hiện là hãng hàng không Việt Nam duy nhất khai thác đường bay thẳng thường lệ TPHCM – San Francisco với tần suất 4 chuyến mỗi tuần. Trên thực tế, nhiều gia đình lớn tuổi hoặc đi cùng trẻ nhỏ ưu tiên chuyến bay thẳng vì không phải kéo hành lý qua nhiều sân bay trung chuyển và chờ đợi hàng giờ ở điểm nối chuyến. Không phải ai cũng chấp nhận chi phí cao hơn, nhưng nhiều hành khách sẵn sàng trả thêm để rút ngắn khoảng 10 giờ hành trình, đổi lấy sự thoải mái và giảm mệt mỏi.
Từ chuyến VN98 cất cánh tối 28-11-2021, ngành hàng không Việt mới đạt được mục tiêu nối thẳng Việt Nam – Mỹ sau gần hai thập niên chuẩn bị. Nhưng đây mới là điểm xuất phát, không phải vạch đích. Hãng đang nghiên cứu tăng chuyến, nâng hiệu quả khai thác và mở rộng kết nối ở Bắc Mỹ, đồng thời làm việc với các đại lý, công ty du lịch tại San Francisco, San Jose, Los Angeles và khảo sát thêm thị trường Seattle để hút khách cả từ Mỹ lẫn Canada. Đó là chiến lược rõ ràng: bám sâu vào cộng đồng Việt kiều, đồng thời cạnh tranh trực diện với mạng lưới trung chuyển của các hãng Đài Loan và Hàn Quốc vốn đã rất mạnh trên trục Mỹ – châu Á.
Đầu tư máy bay Boeing và hệ sinh thái hợp tác Mỹ
Nếu đường bay là khung xương thì đội tàu bay chính là cơ bắp của các hãng hàng không Việt Nam. Vietnam Airlines đã ký hợp đồng mua 50 chiếc Boeing 737 MAX 8 và đang chuẩn bị vốn, kỹ thuật, hạ tầng, nhân lực để tiếp nhận. Dự kiến số tàu bay này sẽ được bàn giao trong giai đoạn 2030–2032, mở rộng năng lực khai thác và tạo dư địa cho việc gia tăng tần suất, mở tuyến mới sang Mỹ cũng như trong khu vực. Song song, hãng còn chuẩn bị dự án đầu tư thêm máy bay thân rộng, cho thấy chiến lược rõ ràng với đường bay dài đi Bắc Mỹ và các điểm xa.
Trong khi đó, Vietjet đi theo một con đường táo bạo hơn về quy mô: từ thỏa thuận mua 100 máy bay Boeing năm 2016, đơn hàng được mở rộng lên 200 chiếc 737 MAX vào năm 2019, trở thành một trong những hợp tác thương mại lớn giữa doanh nghiệp hai bên. Điểm đáng chú ý là các hãng Việt không chỉ mua tàu bay rồi dừng lại, mà chủ động kéo thêm chuỗi kỹ thuật – bảo dưỡng, tài chính, đào tạo và công nghệ vào Việt Nam, từ Boeing, GE, Pratt & Whitney, Honeywell đến Google và SpaceX. Đây là lựa chọn chiến lược: dùng hợp đồng đội bay làm “cửa ngõ” bước vào hệ sinh thái công nghệ hàng không toàn cầu, thay vì chỉ là khách hàng mua sắm thụ động.
Vietjet, Starlink và cuộc đua dịch vụ số trên bầu trời
Nếu Vietnam Airlines đặt trọng tâm vào mở rộng tuyến đường Mỹ thì Vietjet lại quyết định đánh vào lớp dịch vụ mới: Internet vệ tinh trên máy bay. Hãng đã thông qua chủ trương góp thêm 250 tỷ đồng vào Công ty TNHH Galaxy Pay, nâng vốn góp từ 50 tỷ đồng lên 300 tỷ đồng để đầu tư hệ thống Internet vệ tinh Starlink phục vụ hoạt động hãng. Trước đó, ban lãnh đạo Vietjet làm việc với SpaceX và các đối tác công nghệ tại Mỹ, rồi ký thỏa thuận dịch vụ Internet trên không với Starlink Services Vietnam.
Trong kỷ nguyên làm việc mọi lúc mọi nơi, không ít hành khách coi Wi-Fi ổn định trên hành trình là yếu tố quyết định chọn hãng bay. Họ muốn gửi hợp đồng, xử lý email, liên lạc gia đình ngay trên không trung. Vietjet nhìn đúng xu hướng đó và cố gắng biến dịch vụ số thành lợi thế cạnh tranh, thay vì chỉ bám vào giá vé rẻ. Theo một gói thỏa thuận hợp tác dự kiến công bố tại New York, Vietjet sẽ thuê thêm 17 Boeing 737 và 5 Airbus A321neo, đồng thời lắp dịch vụ Starlink trên 120 máy bay. Đây không chỉ là cuộc chơi đường bay, mà là cuộc chơi trải nghiệm số trên bầu trời.
Cạnh tranh hàng không khu vực và ý nghĩa với hành khách Việt
Các hãng hàng không Việt Nam không bước vào thị trường Mỹ trong khoảng trống, mà phải đối mặt mạng lưới dày đặc của EVA Air, China Airlines, Starlux qua Đài Loan, cũng như Korean Air và Air Premia qua Hàn Quốc. Những hãng này có lợi thế gom khách nhiều điểm, đa dạng giờ bay và thường đưa ra giá vé cạnh tranh hơn, dù đổi lại là thời gian di chuyển dài và bất tiện nối chuyến. Theo đánh giá của giới chuyên môn, Vietnam Airlines tập trung phát triển đường bay Mỹ, Vietjet đầu tư dịch vụ số, còn một số hãng khác nhắm tới các chặng du lịch đường dài; ba hướng đi này bổ sung cho nhau và tạo nên bức tranh cạnh tranh mới trong khu vực.
Từ góc nhìn người dùng, cuộc đua đầu tư máy bay Boeing, mở rộng tuyến đường Mỹ và trang bị vệ tinh Starlink có tác động rất trực tiếp. Hành khách được quyền chọn giữa sự tiện lợi của chuyến bay thẳng, mức giá mềm hơn của chuyến trung chuyển, hay dịch vụ Internet trên không trung để làm việc, giải trí suốt hành trình. Theo cơ quan thương vụ Việt Nam tại Mỹ, hàng không là lĩnh vực có nhiều tiềm năng vì Việt Nam cần phát triển mạnh, còn doanh nghiệp Mỹ mạnh về công nghệ, vốn, kinh nghiệm quản trị. Khi các hãng Việt tăng tốc ở Bắc Mỹ, họ không chỉ đi tìm lợi nhuận, mà còn nỗ lực đưa ngành hàng không nội địa thoát khỏi “chiếu dưới” khu vực. Kết luận ở đây khá rõ: ai làm tốt trải nghiệm hành khách và biết khai thác hợp tác với Mỹ một cách thông minh sẽ nắm lợi thế trên trục cạnh tranh hàng không khu vực trong nhiều năm tới.
