Mức phạt đề xuất không phải quy định đã có hiệu lực
Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi là đề xuất của Chính phủ nhằm điều chỉnh mức phạt và cách xử lý các hành vi vi phạm hành chính, nhưng chưa phải quy định đã có hiệu lực. Sáng 26/10, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang trình dự thảo lên Quốc hội, trong đó đề xuất nâng mức phạt hành chính tối đa lên 1,5 tỷ đồng với cá nhân và 3 tỷ đồng với tổ chức.
Điểm cần nhấn mạnh là con số phạt tối đa 3 tỷ không có nghĩa mọi tổ chức vi phạm đều phải chịu mức này. Đây là trần phạt được đề xuất; mức áp dụng cụ thể còn phụ thuộc lĩnh vực và hành vi theo quy định. Vì vậy, không nên đọc tiêu đề về mức phạt như một thay đổi đã lập tức áp dụng cho doanh nghiệp hay người dân. Dự thảo còn trong quá trình xem xét, và cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính phù hợp, khả thi.
Cưỡng chế có thể tác động đến dịch vụ thiết yếu
Ngoài tăng trần tiền phạt, Chính phủ đề xuất bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế: tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm hoặc một phần cơ sở sản xuất, kinh doanh; tạm ngừng đăng kiểm, đăng ký, cấp phép phương tiện; và đình chỉ dịch vụ internet, viễn thông, hạ tầng số hoặc chặn truy cập bằng biện pháp kỹ thuật. Trong danh sách này, khả năng cắt điện nước và ngừng internet gây chú ý nhất vì có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và hoạt động của cả những người không vi phạm.
Đây là lý do các điều kiện áp dụng không thể để mơ hồ. Chính phủ nêu yêu cầu quy định chặt hơn về nguyên tắc và điều kiện cưỡng chế, nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân và tránh ảnh hưởng đến cá nhân, tổ chức không liên quan. Nếu thiếu cơ chế xác định rõ phạm vi, thời hạn và đối tượng chịu tác động, một biện pháp nhắm vào bên vi phạm có thể gây hệ lụy cho người cùng sử dụng dịch vụ.
Tăng sức răn đe phải đi cùng giới hạn rõ ràng
Lý do sửa luật là nhu cầu cập nhật toàn diện các quy định hiện hành về xử lý vi phạm hành chính. Dự thảo còn đề xuất kéo dài thời hiệu xử phạt ở một số lĩnh vực lên 2 hoặc 3 năm; cơ quan thẩm tra đề nghị phân định cụ thể lĩnh vực nào cần kéo dài để vi phạm được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý mức phạt quá cao có thể vượt khả năng tài chính thực tế của cá nhân và doanh nghiệp, dù mục tiêu răn đe là có thật. Ở chiều ngược lại, dự thảo đề xuất điều kiện hoãn, giảm hoặc miễn thi hành tiền phạt linh hoạt hơn, cho phép nộp phạt nhiều lần trong một số trường hợp. Cách tiếp cận hợp lý không phải là chỉ nâng mức phạt, mà là bảo đảm chế tài tương xứng, có lối xem xét hoàn cảnh và không biến cưỡng chế thành gánh nặng cho người ngoài cuộc.
Cần chờ hoàn tất rà soát trước khi kết luận
Những đề xuất về trần phạt và ngừng dịch vụ có thể tạo thêm công cụ xử lý, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu bảo vệ quyền của người dân và doanh nghiệp bị ảnh hưởng gián tiếp. Quốc hội và cơ quan thẩm tra cần làm rõ căn cứ áp dụng, phạm vi tác động và cơ chế khắc phục trước khi các biện pháp mạnh như cắt điện nước hay internet có thể trở thành quy định.
Hiện các nội dung này vẫn thuộc dự thảo xử phạt, không phải quy định đã có hiệu lực. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý để bảo đảm phù hợp và khả thi. Kết luận quan trọng nhất lúc này: mức phạt tối đa 1,5 tỷ đồng với cá nhân, 3 tỷ đồng với tổ chức cùng các biện pháp cưỡng chế mới là phương án đang được xem xét; cần theo dõi kết quả hoàn thiện dự luật thay vì xem chúng như chế tài đã áp dụng.
