Từ “Quê em mùa nước lũ” đến tầm nhìn dân ca đương đại
Phương Mỹ Chi là ca sĩ trưởng thành từ dòng dân ca, bước ra từ Giọng hát Việt nhí với hình ảnh áo bà ba, và sau 13 năm đã trở thành một trong những gương mặt hiếm hoi kiên trì hiện đại hóa văn hóa Việt trong âm nhạc qua hướng đi dân ca đương đại mang dấu ấn cá nhân rõ nét.
Mấu chốt của hành trình này nằm ở cách Phương Mỹ Chi không chịu chấp nhận chiếc nhãn “cô bé dân ca” như một cái khuôn bất biến. Năm 2013, cô bé 10 tuổi đeo kính, mặc áo bà ba lên sân khấu Giọng hát Việt nhí và hát “Quê em mùa nước lũ”, khiến cả bốn huấn luyện viên phải quay ghế và cái tên “chị Bảy” phủ sóng truyền thông. Ca khúc sau đó còn mang về giải cao nhất của Bài hát yêu thích, chứng minh sức sống của dân ca giữa thời nhạc ngoại tràn ngập. Nhưng điều quan trọng hơn: từ cột mốc đó đến “Thiên đường với người thương”, cô chọn đi tiếp trên con đường dân ca – nhưng bằng tư duy của một nghệ sĩ thời số, không phải một “thần đồng” sống mãi trong hoài niệm.
Trưởng thành trong tình yêu và âm nhạc sau Em xinh say hi
Bước ngoặt lớn trong tư duy của Phương Mỹ Chi ca sĩ đến rõ nhất sau khi cô giành quán quân Em xinh say hi mùa 1 với 779.290 lượt bình chọn. Trong một sân chơi nơi pop, hip-hop, R&B, EDM chiếm ưu thế, cô chọn không né tránh đổi mới: từ “Hề”, “Ếch ngoài đáy giếng”, “Cầm kỳ thi họa”, “Duyên”… những thử nghiệm đó kéo xẩm, hát bội lại gần Gen Z hơn. Đây không phải chuyện “đổi màu” để bắt trend, mà là cách cô chứng minh dân ca đương đại hoàn toàn có thể sống trong cấu trúc âm nhạc hiện đại mà vẫn giữ hồn dân gian.
Sự trưởng thành không dừng ở kỹ thuật biểu diễn, mà nằm ở cách cô nhìn tình yêu và câu chuyện âm nhạc. Sau Em xinh say hi, Phương Mỹ Chi thừa nhận lần đầu đưa tình yêu đôi lứa thành phần quan trọng trong sản phẩm chính thức với “Thiên đường với người thương”. Cô nói rõ rằng khi trưởng thành hơn, cô nhận ra tình yêu không chỉ là rung động nhất thời mà còn là sự thấu hiểu, đồng hành và những gì mình sẵn sàng làm cho người thương; thông qua chuyện tình cá nhân, cô muốn bày tỏ tình yêu lớn hơn với văn hóa Việt. Đó là một lựa chọn ý thức: dùng thứ cảm xúc phổ quát nhất để kéo khán giả bước vào thế giới văn hóa Việt âm nhạc mà cô theo đuổi.
“Vũ trụ cò bay”, Sing! Asia và tham vọng mang văn hóa Việt ra thế giới
Không ít nghệ sĩ nói về bảo tồn văn hóa, nhưng Phương Mỹ Chi chọn cách kể chuyện cụ thể, có chiến lược. Album “Vũ trụ cò bay” năm 2023 là tuyên ngôn đầu tiên: 10 ca khúc lấy cảm hứng từ văn học Việt, phối lại bằng tư duy đương đại, từ quan họ, ca trù đặt cạnh future bass, disco, dance pop để người trẻ nghe, thích và chia sẻ. Ca khúc “Bóng phù hoa”, do chính cô đồng sáng tác cùng DTAP, là minh chứng cho khả năng đặt chất liệu truyền thống vào cấu trúc pop hiện đại mà vẫn hấp dẫn. Đây không còn là “bé hát lại bài cũ”, mà là nghệ sĩ chủ động sáng tạo dân ca đương đại.
Khi tham dự Sing! Asia 2025, cô tiếp tục mở biên độ. Ở cuộc thi quốc tế này, Phương Mỹ Chi không chỉ mang giọng hát đi thi mà còn đem theo áo tứ thân, nón quai thao, hình ảnh con cò, võ Vovinam và những mảng âm nhạc 3 miền. Kết quả, cô vào top 3 chung cuộc – một thành tích cho thấy văn hóa Việt âm nhạc, nếu được kể lại bằng ngôn ngữ trình diễn hiện đại, hoàn toàn có chỗ đứng trên sân khấu khu vực. Từ sân khấu trong nước đến quốc tế, sợi dây xuyên suốt vẫn là quyết tâm “giữ cái gốc dân gian nhưng không đứng yên trong chiếc khung cô bé dân ca”.
“Thiên đường với người thương”: dân ca Khmer dưới lăng kính pop
Nếu “Vũ trụ cò bay” là chuyến đi vào bên trong văn hóa Việt thì “Thiên đường với người thương” là bước đi táo bạo khác: kể chuyện tình đôi lứa bằng chất liệu Khmer Nam Bộ trong khuôn khổ một bản pop. Ca khúc mang màu sắc pop, lấy cảm hứng từ âm nhạc Khmer với các âm sắc đặc trưng, đàn thuyền, dàn cồng Kôông vuông được DTAP nghiên cứu và xử lý kỹ càng từ ca từ đến bản phối. Đây là dân ca đương đại theo đúng nghĩa – không “pha màu” dân tộc theo kiểu trang trí, mà đặt văn hóa làm xương sống cho toàn bộ cấu trúc âm nhạc.
MV cũng không dừng ở việc dùng vài hình ảnh tượng trưng. Từ múa Rom Vong, Robam, nghi lễ cưới hỏi, mặt nạ chằn, chùa Khmer, cánh đồng thốt nốt… tất cả cùng vẽ nên đời sống cộng đồng Khmer Nam Bộ. Ê-kíp còn mời Achar Sơn Tịch tái hiện nghi thức buộc chỉ đỏ trong lễ cưới và tham vấn chuyên môn từ Đại học Trà Vinh về hoa văn, trang phục, múa, nhạc cụ, âm thanh; bản thân Phương Mỹ Chi phải học các điệu múa truyền thống để quay MV. Kết quả: sau một tuần phát hành, MV vượt 7 triệu lượt xem, tăng khoảng 1 triệu lượt mỗi ngày, đứng top 1 trending của YouTube và trở thành sản phẩm âm nhạc hot nhất mạng xã hội tuần đó.
Giữ lửa truyền thống bằng lăng kính của thế hệ mới
Điều đáng nói ở hành trình 13 năm này là Phương Mỹ Chi không “đóng băng” trong hình ảnh áo bà ba, quê nghèo và nước lũ. Từ “Quê em mùa nước lũ” đến “Thiên đường với người thương”, cô chứng minh dân ca không chỉ là nỗi hoài niệm mà có thể là ngôn ngữ sống động để kể mọi câu chuyện – từ quê hương, gia đình đến tình yêu đôi lứa. Suốt 13 năm, sáng tác của cô xoay quanh tình yêu quê hương, sự gắn kết giữa con người, vẻ đẹp tình bạn, tình thân, tình yêu, hoặc lấy cảm hứng từ văn học, nhưng cách kể ngày càng mở, ngày càng cá nhân hơn.
Ở cấp độ xã hội, hiệu ứng này có tác động thực tế. MV “Thiên đường với người thương” không chỉ khiến người xem thích thú mà còn vô tình biến cô thành “người dẫn đường” đưa khán giả muốn biết Trà Vinh, An Giang, Sóc Trăng nằm ở đâu, muốn tận mắt đến những vùng đất ấy. Từ các thử nghiệm trên sân khấu Em xinh say hi, cô góp phần đưa xẩm, hát bội tới gần giới trẻ. Sự thay đổi cho thấy cô đang mở rộng cách tiếp cận chất liệu truyền thống: không chỉ tái hiện giá trị quen thuộc, mà đặt chúng vào câu chuyện đương đại, để văn hóa Việt âm nhạc không nằm trong bảo tàng, mà sống trong playlist mỗi ngày.
