Từ sân chơi Olympic Khoa học quốc tế đến lời khẳng định: Học sinh Việt Nam giỏi
Olympic Khoa học quốc tế là tập hợp các kỳ thi Toán, Vật lý, Hóa học và khoa học ứng dụng dành cho học sinh phổ thông, nơi các em phải vận dụng kiến thức, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề để cạnh tranh với bạn bè từ nhiều quốc gia, qua đó phản ánh chất lượng giáo dục khoa học và năng lực hội nhập của mỗi nền giáo dục. Trong bức tranh đó, chuỗi Huy chương Olympic 2026 cho thấy học sinh Việt Nam không còn là “kẻ đến sau” mà đang đứng trong nhóm dẫn đầu về năng lực khoa học. Ở Hóa học, Toán, Khoa học và Vật lý, các đội tuyển đều đạt tỷ lệ huy chương 100%, một con số mà nhiều hệ thống giáo dục phát triển cũng phải nể trọng.
Nguyễn Hoàng Nam và dấu ấn Olympic Hóa học ứng dụng quốc tế
Tại Olympic Hóa học ứng dụng quốc tế (IAChO) diễn ra từ ngày 24 đến 28/9 tại Bandung, Indonesia, đoàn Việt Nam giành 6 Huy chương Vàng, 4 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng, với 100% thí sinh có huy chương. Trong số đó, Huy chương Vàng của Nguyễn Hoàng Nam, học sinh lớp 12G0 Trường THCS – THPT Newton Hà Nội, là một điểm nhấn đặc biệt. Thành tích này không chỉ bổ sung vào bảng Huy chương Olympic 2026 mà còn chứng minh rằng mô hình đào tạo gắn lý thuyết với ứng dụng đang phát huy hiệu quả. IAChO không kiểm tra khả năng học thuộc lòng mà yêu cầu thí sinh hiểu bản chất, phân tích dữ kiện và trình bày lập luận khoa học trước hội đồng giám khảo. Nói cách khác, Huy chương Vàng của Nam là minh chứng rằng học sinh Việt Nam đã chuyển từ “học thuộc” sang “tư duy khoa học” một cách thuyết phục.
Trường Newton Hà Nội: Từ IMSO đến IAChO, một hệ sinh thái luyện thi khoa học
Nếu phải chọn một cái tên tiêu biểu cho phong trào Olympic Khoa học quốc tế hiện nay, Trường Newton Hà Nội là ứng viên hàng đầu. Tại Olympic toán và khoa học quốc tế IMSO diễn ra từ ngày 2 đến 6/10 tại West Java, Indonesia, đoàn Việt Nam giành 11 Huy chương Vàng, 10 Huy chương Bạc và 3 Huy chương Đồng, với 24/24 học sinh có huy chương – thành tích cao nhất từ trước đến nay của đội tuyển Việt Nam tại sân chơi này. Trong đó, Hệ thống Trường liên cấp Newton đóng góp 9 huy chương, gồm 6 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng, đồng thời là đơn vị có số Huy chương Vàng nhiều nhất với 6/11 Huy chương Vàng của đoàn. Cùng với Huy chương Vàng IAChO của Nguyễn Hoàng Nam, Trường Newton Hà Nội đang cho thấy một chiến lược dài hơi: xây dựng nền tảng khoa học từ bậc tiểu học, nuôi dưỡng liên tục đến THPT để chinh phục các kỳ thi Olympic Toán Vật lý và Hóa học ở tầm quốc tế.
Đoàn Việt Nam vào top 4 Olympic Vật lý quốc tế Al-Fergani: Bước tiến ở sân chơi mới
Ở lĩnh vực Vật lý, kỳ thi Olympic Vật lý quốc tế Al-Fergani lần thứ hai tổ chức tại Samarkand, Uzbekistan, từ ngày 10 đến 17/10, là một phép thử quan trọng cho năng lực khoa học của học sinh Việt Nam. Đoàn Việt Nam gồm các học sinh lớp 11 được tuyển chọn từ kỳ thi chọn đội tuyển Olympic Vật lý quốc tế của Bộ GD-ĐT, và kết quả là 100% thí sinh đều có huy chương: 1 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng. Với thành tích này, Việt Nam xếp thứ tư toàn đoàn, chỉ sau Nga, Trung Quốc và nước chủ nhà Uzbekistan. Đây không đơn thuần là một vị trí xếp hạng; nó cho thấy khi đề thi tập trung vào khả năng vận dụng kiến thức Vật lý để phân tích và giải quyết các vấn đề gắn với thực tiễn, học sinh Việt Nam vẫn đủ tự tin cạnh tranh với những nền giáo dục có truyền thống Vật lý mạnh nhất thế giới.
Bí quyết đằng sau thành công: Nền tảng khoa học vững, tuyển chọn gắt gao, tư duy ứng dụng
Điểm chung của các kỳ Olympic Khoa học quốc tế năm nay là cấu trúc đề thi đều nhấn mạnh khả năng vận dụng kiến thức, phân tích và lập luận, thay vì chỉ kiểm tra trí nhớ. IAChO yêu cầu thí sinh hiểu bản chất Hóa học và thuyết trình trước hội đồng; IMSO đánh giá khả năng giải quyết vấn đề mới thông qua các phần tìm đáp án, tự luận và khám phá; Al-Fergani đặt trọng tâm vào việc dùng kiến thức Vật lý để lý giải các hiện tượng thực tiễn. Trong bối cảnh đó, việc cả 11/11 học sinh IAChO, 24/24 học sinh IMSO và toàn bộ đội tuyển Vật lý đều giành huy chương cho thấy nền tảng học tập của học sinh Việt Nam đủ sâu để thích ứng với chuẩn quốc tế mới. Nói cách khác, “Học sinh Việt Nam giỏi” không còn là khẩu hiệu; đó là kết quả của tuyển chọn gắt gao, chương trình bồi dưỡng bài bản và sự chuyển dịch sang dạy học theo định hướng năng lực.
