Từ kỳ thi Toán quốc tế đến Olympic kinh tế: một thế hệ đang trưởng thành
Kỳ thi Toán quốc tế là những sân chơi học thuật bằng nhiều ngôn ngữ, nơi học sinh phổ thông tranh tài qua các bài toán tự luận và trắc nghiệm, đòi hỏi tư duy logic, khả năng vận dụng kiến thức và lập luận chặt chẽ, đồng thời cho phép các em thi đấu quốc tế, giao lưu văn hoá và kiểm chứng năng lực trong môi trường cạnh tranh toàn cầu. Chính trong các không gian này, học sinh giỏi Việt Nam đang cho thấy một bước nhảy vọt về chất. IMAS – International Mathematics Assessments for Schools là một ví dụ điển hình khi được tổ chức bằng tiếng Anh cho học sinh từ lớp 3 đến lớp 8. Không còn là chuyện học thuộc công thức, các kỳ thi buộc thí sinh phải suy nghĩ sâu, trình bày mạch lạc và dám đối mặt với bài toán mở. Thành tích mới nhất tại IMAS và Olympic Kinh tế cho thấy Việt Nam không chỉ theo kịp mà đang bắt đầu dẫn dắt nhịp độ của những cuộc thi đấu tri thức này.
Newton và cú bứt phá tại IMAS: huy chương vàng đến từ tư duy sâu
IMAS Quốc tế lần thứ nhất tổ chức tại Hà Nội từ 10–14/8, quy tụ 58 thí sinh đến từ 5 quốc gia: Kazakhstan, Thái Lan, Philippines, Mông Cổ và Việt Nam. Đội tuyển Việt Nam gồm 13 thí sinh ở 3 bảng thi đã giành Giải Nhất toàn đoàn với 3 huy chương vàng IMAS, 7 huy chương bạc và 3 huy chương đồng. Trong bức tranh chung đó, Trường THCS - THPT Newton nổi bật như một điểm sáng với ba huy chương vàng cá nhân, trong đó Trương Mạnh Quân là thí sinh duy nhất đạt điểm tuyệt đối (Perfect Score). Đáng chú ý, định dạng thi theo hướng IMO với 6 bài tự luận, mỗi bài tối đa 7 điểm, buộc học sinh phải xây dựng lời giải như một nhà nghiên cứu toán học trẻ. Quan trọng hơn, như chia sẻ từ lãnh đạo nhà trường, mục tiêu không phải là “học để thi” mà là nuôi dưỡng niềm say mê, xem giải thưởng như bước đệm cho quá trình khám phá và đặt câu hỏi lâu dài với môn Toán.
Olympic kinh tế: khi tư duy Toán mở rộng sang thế giới tài chính
Nếu IMAS cho thấy năng lực toán học nền tảng, vòng chung kết toàn cầu Olympic Kinh tế (International Economics Olympiad – IEO) đang chứng minh một điều khác: học sinh giỏi Việt Nam đủ sức mang tư duy định lượng sang giải quyết các bài toán kinh tế phức tạp. Vòng chung kết toàn cầu IEO 2026 tại Athens quy tụ 147 thí sinh xuất sắc từ 32 quốc gia. Trong bối cảnh cạnh tranh đó, 5 đại diện Việt Nam đã giành 1 huy chương vàng và 1 huy chương bạc, tiếp nối chuỗi thành tích 100% thí sinh đạt giải từ năm 2025 với 1 vàng, 2 bạc, 2 đồng và vị trí thứ 2 toàn đoàn trong số 28 quốc gia tham dự. Đây không chỉ là những con số đẹp; chúng cho thấy một thế hệ học sinh biết kết hợp Toán với Kinh tế, tài chính và kỹ năng trình bày bằng tiếng Anh. Olympic Kinh tế vì vậy đang trở thành cầu nối tự nhiên giữa khả năng giải toán và tầm nhìn nghề nghiệp, khuyến khích học sinh Việt Nam bước ra khỏi vùng an toàn của các bài toán thuần tuý để đối diện những vấn đề kinh tế toàn cầu.
Chiến lược ôn luyện: từ sân chơi IMAS đến những đấu trường quốc tế khác
Thành tích huy chương không xuất hiện ngẫu nhiên; nó phản ánh cách các nhà trường và tổ chức thiết kế quá trình ôn luyện Olympic Toán và các môn liên quan. IMAS từ năm học 2011–2012 đã được tổ chức thường niên với hai vòng tại 12 quốc gia, trước khi sáng kiến Vòng 3 IMAS Quốc tế được Ủy ban Quốc tế đồng thuận và cho phép đăng cai tại Hà Nội theo format IMO. Cấu trúc ba vòng này ép học sinh rèn luyện dài hạn, tiến dần từ kỹ năng làm bài nhanh sang tư duy chuyên sâu. Ở Olympic Kinh tế, sự đồng hành của các quỹ xã hội và doanh nghiệp tài trợ tạo ra một hệ sinh thái học thuật, nơi học sinh có chương trình chuẩn bị bài bản, được tiếp cận chuẩn mực thi đấu quốc tế và được khích lệ bằng môi trường vinh danh trang trọng sau mỗi mùa giải. Chiến lược hiệu quả nhất vì thế không nằm ở việc “luyện đề” ngắn hạn, mà ở việc xây dựng văn hoá học tập coi kỳ thi là cơ hội đo sức, chứ không phải đích đến cuối cùng.
Bí quyết thành công: nuôi dưỡng bản lĩnh cùng tinh thần hội nhập
Nhìn trên bề mặt, các con số huy chương vàng và bạc tại IMAS, Olympic Kinh tế hay những kỳ thi đấu quốc tế khác là thành tích đáng tự hào của học sinh giỏi Việt Nam. Nhưng lớp ý nghĩa sâu hơn nằm ở chỗ những sân chơi này đang rèn cho học sinh một bản lĩnh mới: dám tranh tài, dám viết lời giải và tranh luận bằng tiếng Anh, dám biến kiến thức Toán thành công cụ để hiểu thế giới. Bí quyết thành công không chỉ là học nhiều hơn, mà là học với mục tiêu hội nhập: mở rộng góc nhìn, giao lưu bạn bè năm châu, hiểu chuẩn mực đánh giá quốc tế và nhận ra mình đang đứng ở đâu trên bản đồ tri thức toàn cầu. Khi các nhà trường, quỹ xã hội và doanh nghiệp cùng coi giáo dục là chìa khoá của tiến bộ, mỗi tấm huy chương trở thành lời khẳng định rằng trí tuệ Việt Nam đủ tự tin bước vào cuộc đối thoại lớn hơn – cuộc đối thoại bằng ngôn ngữ Toán học và Kinh tế với cả thế giới.
