Đạo đức phải hiện diện trong việc làm hằng ngày
Giáo dục đạo đức trong trường học là quá trình giúp học sinh chuyển những giá trị được học thành hành vi, thói quen và lựa chọn có trách nhiệm trong đời sống hằng ngày. Vì thế, bài học về liêm chính hay học tập theo Bác không thể dừng ở việc ghi nhớ khái niệm hoặc kể lại tấm gương; điều quan trọng là học sinh thực hành ra sao khi làm bài, giữ lời hứa và ứng xử với người khác. Ngày 30-31/10, tại Đà Nẵng, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hội nghị triển khai hai khung nội dung giáo dục cho học sinh phổ thông, với định hướng nối việc học với thực tiễn nhà trường. Đây là hướng đi đúng: phẩm chất không hình thành nhờ một tiết học riêng lẻ, mà qua những lựa chọn nhỏ lặp lại đủ lâu để thành nếp.
Liêm chính học đường có thể bắt đầu bằng những việc cụ thể: nói thật, giữ lời, trung thực khi làm bài, dám nhận lỗi và sửa lỗi, không tiếp tay cho hành vi sai trái. Những chuẩn mực ấy trở nên có sức nặng khi giáo viên xử lý công bằng, học sinh được khuyến khích tự chịu trách nhiệm, còn sai sót được xem là cơ hội để sửa chữa thay vì chỉ là lý do để che giấu. Nhà trường vì vậy cần tạo môi trường mà hành vi ngay thẳng được thực hành và ghi nhận, không chỉ được nhắc đến trong khẩu hiệu.

Hai khung giáo dục, một yêu cầu: học để thực hành
Hai khung được triển khai đặt ra những nội dung bổ trợ cho nhau. Khung giáo dục liêm chính, phòng chống tham nhũng và tiêu cực, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí cho học sinh THPT được ban hành theo Quyết định 2907/QĐ-BGDĐT ngày 5/10/2026; khung học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh dành cho học sinh THPT được ban hành theo Quyết định 2995/QĐ-BGDĐT ngày 13/10/2026. Các quyết định tạo căn cứ chung, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào cách từng trường đưa nội dung vào tình huống mà học sinh thật sự gặp.
Năm chủ đề cốt lõi của khung học tập theo Bác gồm lòng yêu nước và lý tưởng cống hiến; tinh thần học tập, lao động, đổi mới và phương pháp làm việc khoa học; đoàn kết, kỷ luật, trách nhiệm và văn hóa ứng xử; lối sống giản dị, lành mạnh, tiết kiệm; cùng liêm chính, trung thực, bản lĩnh và tự hoàn thiện. Nội dung tiết kiệm cũng cần gần gũi: sử dụng hợp lý thời gian, đồ dùng, điện, nước và tài nguyên. Khi những giá trị này gắn với việc học, sinh hoạt lớp và hoạt động trải nghiệm, giáo dục học sinh THPT có thể giúp các em luyện cách phân tích vấn đề, tự học và cân nhắc trách nhiệm công dân, thay vì chỉ học thuộc lời khuyên.

Tích hợp vào môn học và sinh hoạt, không tạo thêm gánh nặng
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu đưa hai khung vào môn học, hoạt động giáo dục và kế hoạch nhà trường, không lập môn học, thời lượng hay cách đánh giá riêng. Cách làm này hợp lý nếu giáo viên chọn đúng điểm tích hợp, tránh lặp nội dung và biến bài học thành phần ghi nhớ áp đặt. Thảo luận tình huống, trải nghiệm và thực hành nên là trọng tâm: học sinh có thể bàn cách xử lý khi chứng kiến gian lận, cùng lập kế hoạch dùng tiết kiệm tài nguyên ở lớp, hoặc tự đánh giá việc thực hiện mục tiêu học tập.
Các trường có thể kết hợp nội dung với hoạt động trải nghiệm, chào cờ, sinh hoạt lớp và hoạt động Đoàn, Đội theo cách phù hợp. Việc triển khai cũng cần nối tiếp giữa các cấp: tiểu học hình thành nhận thức và thói quen ban đầu; trung học cơ sở tăng thảo luận, trải nghiệm và vận dụng; THPT chú trọng phân tích, giải quyết vấn đề, tự học và trách nhiệm công dân. Giáo viên làm gương, tài liệu chính xác và sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cộng đồng sẽ quyết định liệu thông điệp có đi xa hơn lớp học hay không.
Đích đến không phải là thêm một bộ khẩu hiệu, mà là một môi trường học tập công bằng, minh bạch và nhân văn, nơi học sinh biết làm điều đúng ngay cả khi không có ai nhắc. Muốn vậy, nhà trường phải trao cơ hội thực hành, hướng dẫn cách sửa sai và đánh giá sự tiến bộ qua hành vi cụ thể. Khi lời nói đi cùng việc làm, học tập theo Bác và giáo dục liêm chính mới trở thành nếp sống học đường.







