Cơ hội lớn, nhưng giấy chứng nhận chưa phải tấm vé dùng chung
Xuất khẩu hàng Halal là đưa sản phẩm đáp ứng yêu cầu Hồi giáo về nguyên liệu, chế biến, bảo quản và phân phối vào thị trường có người tiêu dùng theo đạo Hồi; doanh nghiệp còn phải có chứng nhận được thị trường nhập khẩu chấp nhận. Đây không phải một quy chuẩn toàn cầu duy nhất, nên chuẩn bị đúng thị trường quan trọng hơn chạy theo một nhãn chứng nhận bất kỳ.
Thị trường Halal ASEAN có sức hút rõ rệt: khu vực có hơn 240 triệu tín đồ Hồi giáo, tương đương khoảng 42% dân số ASEAN; lợi thế gần Việt Nam cũng giúp giảm áp lực vận chuyển so với những thị trường xa hơn. Tuy vậy, số HTX và doanh nghiệp Việt có chứng nhận vẫn còn ít, cho thấy cơ hội thị trường chưa tự chuyển thành năng lực xuất khẩu. Doanh nghiệp nên chọn đích đến trước, rồi đối chiếu yêu cầu công nhận tại đó thay vì cho rằng một chứng chỉ mở được mọi cánh cửa.
Sự khác biệt giữa các cơ quan chứng nhận khiến khâu này tốn thời gian và nguồn lực: Malaysia có JAKIM, Indonesia có BPJPH, còn quá trình đánh giá có thể kéo dài 6–12 tháng. Với HTX sản xuất nhỏ lẻ, chờ đến khi có đơn hàng mới bắt đầu chuẩn hóa là lựa chọn dễ khiến mất cơ hội. Cần rà soát chứng nhận tương thích, hồ sơ và quy trình từ sớm.
Chuẩn hóa cả chuỗi, không chỉ thành phần sản phẩm
Một sản phẩm có nguyên liệu phù hợp vẫn có thể không đạt yêu cầu nếu quy trình để xảy ra nhiễm chéo. Việc kiểm soát Halal phải nối liền từ vùng nguyên liệu, thu hoạch và chế biến đến đóng gói, lưu kho và vận chuyển. Gelatin, collagen, enzyme, phụ gia và hương liệu đều cần được xác minh nguồn gốc; thiết bị, vệ sinh nhà xưởng, phân khu bảo quản cũng phải được xem xét.
Đây là điểm HTX cần xử lý bằng tổ chức sản xuất, không phải chỉ bằng cách hoàn thiện bộ hồ sơ. Chuỗi giá trị khép kín, dữ liệu truy xuất rõ ràng và kiểm soát nguy cơ nhiễm chéo giúp chứng minh sự tuân thủ, đồng thời giảm rủi ro phát sinh khi đánh giá. Doanh nghiệp Việt xuất khẩu nên rà soát khả năng cung ứng ổn định, hồ sơ kỹ thuật, kiểm nghiệm và vùng nguyên liệu trước khi cam kết đơn hàng.
Văn hóa và quy định nhãn hàng cũng là phần của năng lực sản xuất. Malaysia, chẳng hạn, yêu cầu sử dụng dấu chứng nhận đúng quy chuẩn được công nhận; tự ý in logo Halal hoặc dùng nhãn sai có thể dẫn đến tịch thu hàng, phạt nặng và ảnh hưởng uy tín. Không nên xem thiết kế bao bì là việc cuối cùng: cần xác nhận trước biểu tượng, ngôn ngữ và yêu cầu pháp lý của từng thị trường.
UAE và Trung Đông: cơ hội thương mại cần đi cùng nội lực
Hội thảo về Hiệp định CEPA Việt Nam – UAE do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương tổ chức ngày 23/10/2026 đã đặt ra bài toán chuẩn bị cho thị trường Trung Đông và châu Phi. CEPA có hiệu lực từ tháng 2/2026 mở thêm cơ hội thương mại, nhưng ưu đãi không thay thế yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm dịch, an toàn thực phẩm hay chứng nhận Halal.
Số liệu thương mại cũng nhắc doanh nghiệp không nên đánh đồng cơ hội với kết quả: sáu tháng đầu năm 2026, xuất khẩu Việt Nam sang UAE giảm 16,4% so với cùng kỳ. Muốn giữ và mở rộng thị phần, doanh nghiệp cần xác định quy định áp dụng cho đúng nhóm hàng, chuẩn bị kiểm nghiệm, hồ sơ kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời phải phân biệt sản phẩm đáp ứng yêu cầu Halal với chứng nhận đã được cấp và chứng nhận được UAE hoặc thị trường đích chấp nhận.
Năng lực sản xuất cũng phải theo kịp cam kết: vùng nguyên liệu, chất lượng đồng đều và nguồn hàng ổn định là nền tảng để xây dựng quan hệ cung ứng dài hạn. Đặc biệt với HTX, một lô hàng đạt chuẩn nhưng không thể lặp lại chất lượng hoặc sản lượng sẽ khó tạo niềm tin với đối tác. Giai đoạn chuẩn bị nên được dùng để củng cố quy trình, tìm đối tác phù hợp và chỉ chọn những mặt hàng doanh nghiệp có thể duy trì ổn định.
Thiếu thông tin và rủi ro vận chuyển cần được giải quyết sớm
Thiếu dữ liệu về tập quán tiêu dùng, quy định sở tại và khách hàng mục tiêu khiến doanh nghiệp dễ chọn sai sản phẩm, nhãn hoặc kênh tiếp cận. Tại Indonesia, khảo sát được nêu trong tài liệu cho thấy yếu tố Halal và sự sạch sẽ được hơn 96% người tiêu dùng ưu tiên khi mua sắm; điều đó đặt ra yêu cầu minh bạch về nguồn gốc và chất lượng. Thông tin thị trường vì vậy không phải phần phụ của chiến lược xuất khẩu, mà là cơ sở để quyết định đầu tư chứng nhận và điều chỉnh sản phẩm.
Vận chuyển cũng cần được tính ngay từ khi đàm phán. Biến động khu vực, rủi ro địa chính trị, thời gian giao hàng, chi phí logistics và khả năng bảo quản có thể làm suy yếu tính cạnh tranh, nhất là với nông sản tươi, thủy sản và thực phẩm. Doanh nghiệp cần chọn phương án giao nhận phù hợp đặc tính hàng, dự phòng chậm trễ và làm rõ trách nhiệm bảo quản thay vì xử lý phát sinh sau khi hàng đã rời kho.
Hỗ trợ thiết thực nên tập trung vào nghiên cứu thị trường, tập huấn Halal và chuỗi cung ứng, kết nối đối tác, đồng thời đưa doanh nghiệp đến các hội chợ chuyên ngành tại Dubai và Cairo. Mạng lưới kiều bào, hội đoàn và đầu mối kinh doanh tại địa bàn có thể bổ sung thông tin khách hàng và phản hồi nhu cầu. Indonesia đã gia hạn thời điểm bắt buộc chứng nhận Halal cho thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm đến tháng 10/2028; khoảng thời gian này nên được xem là hạn chuẩn bị, không phải lý do để trì hoãn.
