Robot mở rộng khả năng ứng phó ở nơi nguy hiểm
Robot chữa cháy là thiết bị điều khiển từ xa được đưa vào khu vực nguy hiểm để hỗ trợ dập lửa, giảm nhiệt và tạo điều kiện cho lực lượng cứu hộ tiếp cận nạn nhân. Giá trị của thiết bị không nằm ở việc thay thế con người, mà ở khả năng đến gần đám cháy khi nhiệt độ, khói độc hoặc nguy cơ cháy lan khiến việc tiếp cận trực tiếp trở nên rủi ro. Hai cuộc diễn tập tại cửa hầm Hải Vân và một chung cư ở TP.HCM cho thấy robot đang được tích hợp vào phương án ứng phó khẩn cấp cùng xe chữa cháy, thiết bị cứu hộ và các tổ công tác. Đây là hướng đi thiết thực: máy móc xử lý bước đầu trong môi trường nguy hiểm, còn lực lượng ứng cứu tập trung vào cứu người và kiểm soát tình hình.
Dù vậy, không nên xem robot là giải pháp độc lập. Kết quả vẫn phụ thuộc vào chỉ huy, liên lạc, phối hợp giữa các mũi và kỹ năng thoát nạn của người dân. Diễn tập PCCC có ích nhất khi kiểm tra được cả hệ thống ấy, chứ không chỉ phô diễn thiết bị.

Ở cửa hầm Hải Vân, robot tiếp cận đám cháy giữa tai nạn liên hoàn
Chiều 12-11, tại khu vực cửa hầm phía Nam hầm Hải Vân, TP Đà Nẵng, lực lượng chức năng diễn tập kịch bản tai nạn giao thông nghiêm trọng kèm nguy cơ cháy nổ. Theo tình huống giả định, xe tải mất lái rồi va chạm, kéo theo các vụ đâm nối tiếp giữa xe khách; nhiều người bị thương hoặc mắc kẹt trong cabin. Xe tải còn bị chập điện, nhiên liệu rò rỉ, tạo nguy cơ lửa lan sang phương tiện gần đó.
Các tổ cứu hộ dùng thiết bị thủy lực để banh, cắt kết cấu kim loại và đưa người mắc kẹt ra ngoài. Trong khi đó, xe chữa cháy phun nước làm mát, ngăn cháy lan; robot chữa cháy được điều động đến gần xe tải để phun dung dịch và dập đám cháy giả định. Cách phân công này hợp lý: robot đảm nhận tiếp cận khu vực phức tạp, còn nhân viên cứu hộ tập trung giải thoát nạn nhân. Buổi thực tập cũng nhằm kiểm tra khả năng phối hợp, chỉ huy, thông tin liên lạc và triển khai các phương án tại hầm.

Chung cư TP.HCM thử nhiều phương án cứu người cùng robot
Tại chung cư Sài Gòn South Residences, kịch bản diễn tập đặt ra nhiều sự cố đồng thời: xe máy điện cháy ở tầng hầm khi hệ thống máy bơm chữa cháy đang bảo trì, một căn hộ tầng 4 bốc cháy, cư dân mắc kẹt trên cao và sáu người bị kẹt trong thang máy. Hơn 800 người tham gia buổi thực tập, biến đây thành phép thử về phối hợp ứng cứu chứ không chỉ là màn xử lý một đám cháy đơn lẻ.
Robot điều khiển từ xa tiến vào tầng hầm, phun nước áp lực cao kết hợp bọt chữa cháy để hạ nhiệt. Khi đám cháy được xử lý bước đầu, cảnh sát đeo mặt nạ phòng độc tiến vào cứu người. Các mũi khác đu dây đưa người mắc kẹt ở ban công xuống đất, phá cửa thang máy giải cứu sáu người và dùng quạt thổi khói hỗ trợ thoát nạn. Sau 45 phút, đám cháy giả định được khống chế và các nạn nhân được đưa ra an toàn. Robot tạo thêm khoảng an toàn, nhưng không thể bù cho hệ thống chữa cháy không sẵn sàng.

Thiết bị hỗ trợ, còn kỹ năng và sự chuẩn bị quyết định kết quả
Hai tình huống cho thấy robot có ích nhất khi được phối hợp với lực lượng ứng cứu tại nơi khói, nhiệt và vật cản gây nguy hiểm. Nhưng các giới hạn cũng hiện rõ: thiết bị không thể tự giải cứu người mắc kẹt trong cabin hay đưa cư dân xuống khỏi tầng cao. Lực lượng chuyên nghiệp vẫn cần thời gian tiếp cận, trong khi khói độc có thể lan nhanh qua trục đứng của chung cư.
Vì vậy, cư dân không thể phó mặc an toàn cho robot hay lực lượng cứu hỏa. Người sống tại chung cư cao tầng cần tuân thủ quy định PCCC, tham gia tập huấn, biết cách di chuyển thấp khi có khói và không chèn cửa buồng thang thoát nạn. Robot cứu nạn và robot chữa cháy phát huy hiệu quả khi đi cùng phương án rõ ràng, thiết bị tại chỗ hoạt động tốt và người dân biết cách tự bảo vệ.
Kết luận: đưa robot vào diễn tập là bước tiến đáng hoan nghênh, nhưng công nghệ chỉ là một phần của năng lực ứng phó. Phối hợp chặt chẽ, hệ thống sẵn sàng và kỹ năng thoát hiểm mới là những yếu tố quyết định liệu hỗ trợ có đến kịp lúc hay không.







