Thiết bị không người lái mở rộng tầm ứng phó
Thiết bị không người lái trong ứng phó khẩn cấp là drone và robot được điều động để hỗ trợ quan sát, tiếp cận hoặc xử lý tình huống nguy hiểm mà không đặt người vận hành ngay tại điểm rủi ro. Giá trị của chúng không nằm ở việc thay thế lực lượng cứu hộ, mà ở khả năng giúp con người đánh giá và hành động an toàn hơn.
Ngày 31/10, Bộ Công an, UBND TPHCM và Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn tổ chức diễn tập chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cấp bộ tại Tổ hợp Hóa dầu Long Sơn, xã Long Sơn. Quy mô huy động 2.571 người, 147 phương tiện và 6 động vật nghiệp vụ; trong đó có 6 robot chữa cháy và 8 tàu chữa cháy.
Con số ấy cho thấy công nghệ là một mắt xích trong phương án tổng thể, không phải màn trình diễn độc lập. Đặc biệt ở cơ sở hóa dầu ven biển, nơi nhiều nguy cơ có thể xuất hiện cùng lúc, đưa thiết bị vào diễn tập giúp lực lượng kiểm tra cách phối hợp trước khi đối mặt sự cố thật.

Kịch bản buộc lực lượng xử lý nhiều điểm nóng
Kịch bản giả định đồng thời cháy, nổ và sập đổ tại khu vực bồn chứa; cháy tàu, tràn naphtha ở cầu cảng; cùng tai nạn giao thông làm rò rỉ axit clohydric. Nạn nhân cần được tìm kiếm dưới cấu kiện đổ sập, trên cao, trong phương tiện và ngoài biển. Đây không phải một đám cháy đơn lẻ, mà là chuỗi sự cố đan xen, đòi hỏi cứu người, chữa cháy, cấp cứu y tế, kiểm soát hóa chất và ngăn ô nhiễm diễn ra song song.
Trong bối cảnh ấy, drone cứu hộ có thể hỗ trợ quan sát từ xa và cung cấp thông tin cho chỉ huy mà không buộc người cứu hộ tiến ngay vào vùng nguy hiểm. Robot chữa cháy có thể được đưa đến khu vực khó tiếp cận để hỗ trợ lực lượng xử lý. Tuy nhiên, nguồn tin không nêu cụ thể cấu hình hay nhiệm vụ riêng của từng thiết bị; điều có thể khẳng định là robot và các phương tiện hiện đại đã được đưa vào diễn tập.
Thiết bị không người lái chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu và hoạt động của nó gắn với phương án cứu người. Công nghệ có thể giảm mức phơi nhiễm rủi ro, nhưng không tự quyết định ưu tiên ứng cứu hay thay thế đánh giá của lực lượng tại hiện trường.

Cứu nạn trên biển cần một đầu mối chỉ huy
Khi sự cố lan từ bồn chứa ra cầu cảng và mặt biển, nhiều lực lượng phải cùng tham gia: công an, quân đội, hàng hải, y tế và các đơn vị địa phương. Cuộc diễn tập huy động 27 xe chữa cháy, 8 xe thang, 5 xe cứu nạn, 12 xe cứu thương, 6 robot chữa cháy và 8 tàu chữa cháy. Tàu chữa cháy tham gia xử lý trên biển, trong khi nhiệm vụ cứu người cũng được triển khai ở khu vực này.
Điểm then chốt không chỉ là có bao nhiêu thiết bị, mà là ai điều phối chúng. Khi lực lượng cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đến hiện trường, trung tâm chỉ huy thống nhất được lập để phân chia khu vực tác chiến và điều phối lực lượng. Cơ chế này giúp các phương tiện, kể cả robot hay drone nếu được huy động, hoạt động theo cùng mục tiêu thay vì tạo thêm luồng thông tin rời rạc.
Vì vậy, cứu nạn trên biển không thể dựa vào thiết bị đơn lẻ. Quan sát, chữa cháy, tìm kiếm người và kiểm soát nguy cơ môi trường phải được kết nối trong một phương án chung; diễn tập là nơi kiểm chứng sự kết nối ấy.

Sẵn sàng phải được duy trì thường xuyên
Một cuộc diễn tập quy mô lớn có ý nghĩa khi những bài học từ đó được biến thành phản xạ phối hợp. Tổng giám đốc LSP Kulachet Dharachandra cho biết doanh nghiệp tổ chức diễn tập tình huống cháy khoảng 10 ngày một lần để duy trì trạng thái sẵn sàng. Tần suất này cho thấy năng lực ứng phó không thể chỉ được kiểm tra trong một sự kiện cấp bộ.
Các cuộc diễn tập định kỳ cũng là dịp nhận diện điểm cần cải thiện, từ liên lạc và chỉ huy đến cách phối hợp giữa lực lượng tại chỗ với cơ quan chức năng. Với thiết bị không người lái, điều quan trọng là xác định rõ chúng hỗ trợ khâu nào, thông tin được chuyển đến ai và cách phối hợp với đội hình cứu hộ ra sao.
Bài học đáng chú ý từ Long Sơn là robot và drone chỉ tạo thêm giá trị khi được tích hợp vào một hệ thống ứng phó thống nhất. Trong môi trường cháy nổ, hóa chất và tràn dầu, đưa con người ra khỏi vùng nguy hiểm càng nhiều càng tốt là hướng đi hợp lý; nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chỉ huy, huấn luyện và phối hợp thực tế.







