Sức khỏe thanh niên bắt đầu từ một lựa chọn nhỏ
Xây dựng thói quen sống khỏe cho thanh niên là quá trình biến kiến thức sức khỏe hàng ngày thành những lựa chọn cụ thể, lặp lại trong ăn uống, vận động, nghỉ ngơi và cách sử dụng sản phẩm, để mỗi hành vi nhỏ dần trở thành nếp sống chăm sóc sức khỏe thanh niên bền vững. Hội thảo “Truyền thông kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên tại tỉnh Ninh Bình” diễn ra ngày 12/9/2026 đã nhấn mạnh đúng điểm này: nếu kiến thức chỉ dừng ở tài liệu và slide, sức khỏe vẫn sẽ trả giá bằng những đêm thức trắng, những bữa ăn qua loa và những ly đồ uống ngọt bị bỏ quên trên bảng năng lượng.
Hơn 500 bạn trẻ: Từ chữa bệnh sang chủ động giữ sức khỏe
Hơn 500 đại biểu, sinh viên và đoàn viên thanh niên đã có mặt tại Trường Đại học Hoa Lư ở Ninh Bình để cùng bàn về chăm sóc sức khỏe thanh niên từ những lựa chọn hằng ngày. Điều đáng nói là hội thảo không dừng ở khẩu hiệu, mà gắn chặt với định hướng chính sách: Nghị quyết số 72-NQ/TW về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân và Quyết định số 3915/QĐ-BYT về truyền thông phòng, chống tác hại của rượu bia đến năm 2030. Sự phối hợp giữa Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Trung ương, Bộ Y tế, Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam và Trường Đại học Hoa Lư cho thấy thông điệp chung: ngành y tế, nhà trường và doanh nghiệp phải cùng chịu trách nhiệm với sức khỏe người trẻ, chứ không thể đẩy hết cho một phía.
Ông Vũ Mạnh Cường nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy “ốm thì đi khám” sang phòng bệnh và chủ động duy trì sức khỏe. Đây không phải câu nói đẹp, mà là lời cảnh báo cho một thế hệ đang sống giữa áp lực học tập, công việc, thức khuya, ít vận động và bị bủa vây bởi thông tin sức khỏe thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội. Nếu thanh niên không trở thành chủ thể của sức khỏe mình, mọi nỗ lực chính sách sẽ dừng lại trên giấy.
Ăn uống lành mạnh: Đừng đợi đến lúc cơ thể lên tiếng
Phần gây nhiều tranh luận nhất tại hội thảo chính là dinh dưỡng và thói quen ăn uống. Ở lứa tuổi thanh niên, cơ thể vẫn đang củng cố khối xương, khối cơ và nhu cầu dinh dưỡng thay đổi theo giới, mức vận động, học tập, công việc. Thế nhưng thực tế của nhiều sinh viên lại là bỏ bữa, ăn nhanh, ăn khuya, vừa ăn vừa cắm mặt vào điện thoại, dùng caffeine để thức học, sống nhờ đồ ăn nhanh hoặc tự ý dùng thực phẩm bổ sung. Nói cách khác, nhiều bạn đang vay nợ sức khỏe tương lai để “trả” cho những đêm chạy deadline hôm nay.
TS.BS. Nghiêm Nguyệt Thu nhấn mạnh: một chế độ ăn lành mạnh cần đủ, cân đối, đa dạng, điều độ và an toàn. Bữa ăn lý tưởng nên dành khoảng một nửa khẩu phần cho rau và trái cây, một phần tư cho ngũ cốc, khoai củ, phần còn lại cho protein như cá, thịt nạc, trứng, sữa, đậu đỗ và các loại hạt. Bên cạnh đó, thanh niên được khuyến nghị ăn tối thiểu 400g rau và trái cây mỗi ngày, khoảng 25g chất xơ, hạn chế đường tự do dưới 10% tổng năng lượng và dùng dưới 5g muối mỗi ngày. Câu hỏi thẳng thắn đặt ra: bạn có dám mở lại thực đơn một ngày của mình để xem mình đang ở đâu so với những con số đó không?
Đọc nhãn dinh dưỡng: Kỹ năng sống còn trong “rừng” đồ uống
Khi nói về thói quen sống khỏe, nhiều bạn nghĩ ngay đến phòng gym mà quên rằng chiếc ly trên tay cũng quan trọng không kém. Trong một thị trường tràn ngập trà sữa, nước ngọt, nước tăng lực, cà phê nhiều sữa và đồ uống có cồn, kỹ năng đọc nhãn dinh dưỡng trở thành một kỹ năng sinh tồn đối với người trẻ. Không ít năng lượng ẩn đến từ những ly nước tưởng vô hại này, góp phần làm tăng nguy cơ bệnh không lây nhiễm khi thói quen bất lợi kéo dài.
Tại hội thảo, sinh viên được hướng dẫn chi tiết cách nhận diện tên sản phẩm, xuất xứ, đơn vị chịu trách nhiệm, định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng và danh sách thành phần theo thứ tự khối lượng giảm dần. Khi đọc nhãn dinh dưỡng, người tiêu dùng được khuyến nghị chú ý khẩu phần, năng lượng, đường, chất béo bão hòa, natri và thành phần. Thói quen so sánh thông tin trên cùng một lượng sản phẩm giúp lựa chọn đồ uống phù hợp hơn, nhất là với những sản phẩm dùng hằng ngày. Quan trọng hơn, thói quen đọc nhãn giúp người trẻ bớt bị chi phối bởi tên gọi, hình ảnh quảng bá và những thông tin thiếu căn cứ – điều thường bị bỏ qua trong các cuộc tranh luận về đồ uống có cồn và không cồn.
Biến kiến thức thành hành động: Bắt đầu từ một bữa ăn, một bước chân, một nhãn sản phẩm
Thông điệp xuyên suốt của hội thảo là rõ ràng: chăm sóc sức khỏe chủ động bắt đầu từ những lựa chọn hằng ngày như ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ, quản lý căng thẳng, tiêm chủng, chăm sóc sức khỏe sinh sản an toàn, không dùng thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử và biết tìm kiếm hỗ trợ khi gặp vấn đề về thể chất, tinh thần hoặc bạo lực. Bên cạnh dinh dưỡng, thanh niên được khuyến nghị duy trì 150–300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, hoặc 75–150 phút cường độ mạnh, kèm theo ít nhất hai ngày tăng cường sức mạnh các nhóm cơ lớn. Với những bạn phải ngồi nhiều, chỉ cần thay thế một phần thời gian tĩnh tại bằng vận động phù hợp cũng đã có ý nghĩa.
Điểm đáng ghi nhận là chương trình không ảo tưởng về khả năng “lột xác” trong một đêm. Thay vì đặt mục tiêu thay đổi toàn bộ, khuyến nghị là mỗi người chọn một hoặc hai hành vi ưu tiên và đặt mục tiêu cụ thể, đo lường được. Đây mới là con đường thực tế để biến kiến thức sức khỏe hàng ngày thành thói quen sống khỏe. Kết thúc hội thảo, câu hỏi quan trọng nhất không phải là bạn nhớ được bao nhiêu slide, mà là: tối nay, bạn sẽ ăn gì, đi bộ bao lâu, và có đọc nhãn sản phẩm trước khi cầm một thức uống mới lên không?
