Từ hội trường Ninh Bình đến lời nhắc: sức khỏe thanh niên là trách nhiệm của chính mình
Hội thảo truyền thông kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên tại Ninh Bình là một chương trình giáo dục sức khỏe trẻ tập trung trang bị kiến thức chăm sóc sức khỏe thanh niên và thúc đẩy thói quen sống khỏe mạnh thông qua việc chuyển đổi hiểu biết lý thuyết thành hành vi cụ thể trong đời sống hằng ngày. Thông điệp quan trọng nhất được nhấn mạnh suốt chương trình rất rõ ràng: hoặc thanh niên chủ động chăm sóc sức khỏe ngay từ bây giờ, hoặc phải trả giá bằng bệnh tật về sau. Hơn 500 đại biểu, sinh viên và đoàn viên thanh niên không chỉ đến để nghe chuyên gia nói, mà để soi lại chính những lối sống thất thường của mình: thức khuya, bỏ bữa, ít vận động, lệ thuộc đồ uống nhiều đường và cả thói quen xem nhẹ sức khỏe tinh thần.
Kiến thức chăm sóc sức khỏe thanh niên: không chỉ thuộc mà phải làm
Điểm tiến bộ của hội thảo lần này là dám thẳng thắn thừa nhận: chúng ta nói về kiến thức chăm sóc sức khỏe thanh niên đã nhiều, nhưng khoảng cách từ hiểu sang làm vẫn quá lớn. Ông Vũ Mạnh Cường nhấn mạnh cần “chuyển từ tư duy tập trung khám, chữa bệnh sang phòng bệnh và chủ động duy trì sức khỏe”, nghĩa là trách nhiệm nằm ở từng lựa chọn của giới trẻ mỗi ngày. Cách tiếp cận này phù hợp với lối sống hiện đại: khó có ai theo sát thanh niên 24/7, chỉ có chính họ mới quyết định ăn gì, ngủ mấy giờ, có hút thuốc lá điện tử hay không, có tìm hỗ trợ khi căng thẳng hay im lặng chịu đựng. Giáo dục sức khỏe trẻ, vì thế, không thể dừng ở khẩu hiệu mà phải dẫn họ đến những bước hành động rất cụ thể.
Ăn, uống, vận động: thói quen sống khỏe mạnh bắt đầu từ những con số rất cụ thể
Hội thảo không nói chung chung về thói quen sống khỏe mạnh; các chuyên gia đưa ra những tiêu chí rõ ràng để giới trẻ tự kiểm lại từng bữa ăn, từng ly nước, từng buổi tập. TS.BS Nghiêm Nguyệt Thu khuyến nghị một chế độ ăn ưu tiên thực phẩm ít chế biến, rau quả, ngũ cốc ít tinh chế, cá, thịt nạc, trứng, sữa, đậu đỗ và các loại hạt, với nước lọc là đồ uống chính. Một câu có thể trích dẫn lại trong bất kỳ lớp giáo dục sức khỏe trẻ nào là: thanh niên nên ăn tối thiểu 400g rau và trái cây mỗi ngày, bảo đảm khoảng 25g chất xơ, hạn chế đường tự do dưới 10% tổng năng lượng và dùng dưới 5g muối mỗi ngày. Đi cùng đó là 150–300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa hoặc 75–150 phút cường độ mạnh mỗi tuần, cộng thêm ít nhất hai buổi tăng cường sức mạnh cơ.
Lối sống có trách nhiệm: từ nhãn sản phẩm tới đồ uống có cồn
Một điểm đáng chú ý là hội thảo coi lối sống có trách nhiệm không chỉ là chuyện không uống rượu bia quá mức, mà còn là khả năng đọc và hiểu những gì mình đưa vào cơ thể. Phần hướng dẫn đọc nhãn sản phẩm của bà Nguyễn Thanh Hồng cho thấy một khoảng trống lớn: nhiều bạn trẻ mua đồ uống theo xu hướng, màu sắc, quảng cáo, nhưng hiếm khi đọc kỹ thành phần, định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng, hàm lượng đường, chất béo bão hòa hay natri. Trong khi đó, đại diện Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam nhấn mạnh cam kết tiêu dùng có trách nhiệm, thúc đẩy xác minh độ tuổi, từ chối phục vụ khi cần, phát triển sản phẩm độ cồn thấp hoặc không cồn, ít đường. Nếu doanh nghiệp dần thay đổi, mà người trẻ vẫn coi thường nhãn dinh dưỡng và cảnh báo sức khỏe, thì mọi nỗ lực phòng ngừa bệnh tật sẽ bị chặn lại ngay từ quầy hàng.
Tự chăm sóc từ sớm: phòng ngừa bệnh tật là lựa chọn, không phải may rủi
Điều đọng lại sau hội thảo Ninh Bình không phải là những slide trình chiếu, mà là nhận thức mới: phòng ngừa bệnh tật là một chuỗi lựa chọn nhỏ, lặp lại mỗi ngày, bắt đầu càng sớm càng tốt. Thanh niên không thể đẩy hết trách nhiệm cho bệnh viện hay gia đình rồi đến khi mệt mỏi, béo phì, trầm cảm mới cuống cuồng tìm cách cứu vãn. Kiến thức chăm sóc sức khỏe thanh niên đã có, giáo dục sức khỏe trẻ đang được tăng cường, doanh nghiệp đồ uống thể hiện vai trò đồng hành trong lối sống có trách nhiệm; phần còn lại là hành động. Mỗi bạn trẻ có thể bắt đầu ngay hôm nay bằng ba quyết định giản dị: thêm rau, bớt đường; thêm vận động, bớt thức khuya; nói không với thuốc lá và lạm dụng đồ uống có cồn. Đó không phải thay đổi lớn lao, nhưng là nền tảng để đi trọn đời với sức khỏe chủ động.
