Chấp thuận có điều kiện: bước tiến, chưa phải đích đến
Dự án VMS là sáng kiến kết nối điện xuyên biên giới nhằm đưa điện tái tạo sản xuất tại Việt Nam qua Malaysia để cung cấp cho các thị trường trong khu vực, trong đó có Singapore. Đây là bước đi có ý nghĩa, nhưng chấp thuận có điều kiện không đồng nghĩa với quyết định đầu tư cuối cùng. Ngày 26/10/2026, Cơ quan Quản lý Thị trường Năng lượng Singapore (EMA) trao chấp thuận này cho dự án tại lễ khai mạc Tuần lễ Năng lượng Quốc tế Singapore (SIEW) 2026. Giá trị của cột mốc nằm ở việc cơ quan quản lý Singapore ghi nhận tiến triển và tạo cơ sở để các bên tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu kỹ thuật, phương án thương mại cùng thủ tục phê duyệt tại ba quốc gia. Vì vậy, tín hiệu tích cực cần được nhìn nhận đúng mức: VMS tiến thêm một bước trong quá trình phát triển, song khả năng triển khai vẫn phụ thuộc vào các công việc còn lại.
Một hành lang điện tái tạo nhiều mắt xích
Theo phương án đang được nghiên cứu, VMS dự kiến phát triển khoảng 2 GW điện gió ngoài khơi tại vùng biển phía Nam Việt Nam. Điện sẽ đi qua tuyến cáp ngầm cao áp dưới biển dài gần 800 km tới Malaysia; tại đây, một phần sản lượng có thể phục vụ nhu cầu trong nước, còn phần còn lại kết hợp với điện mặt trời để xuất khẩu sang Singapore. Mục tiêu là đưa tối đa 1,3 GW điện tái tạo vào Singapore, với Malaysia vừa là thị trường tiếp nhận, vừa là điểm trung chuyển. Phương án cũng tính đến hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin tại Malaysia. Cấu trúc này khiến dự án không chỉ là câu chuyện xuất khẩu điện từ một nguồn đơn lẻ: nó đòi hỏi sự phối hợp giữa nguồn phát, lưu trữ và hạ tầng truyền tải qua biên giới. Nếu được hiện thực hóa, hành lang điện Việt Nam Singapore sẽ là một thử nghiệm đáng kể cho kết nối năng lượng khu vực.
PTSC đưa năng lực Việt Nam vào hợp tác khu vực
PTSC tham gia VMS với tư cách đơn vị thành viên của Petrovietnam, trong liên danh cùng Sembcorp Utilities của Singapore; phía Malaysia có liên danh MY Energy Consortium gồm Tenaga Nasional Berhad và PETRONAS. Thỏa thuận Phát triển chung giữa các bên được ký vào tháng 5/2025, sau đó liên danh triển khai công việc kỹ thuật, thương mại và phối hợp với cơ quan liên quan tại ba nước. Vai trò của PTSC đáng chú ý vì doanh nghiệp không chỉ cung cấp dịch vụ kỹ thuật: nguồn thông tin mô tả PTSC đang mở rộng sang vai trò nhà đầu tư và nhà phát triển dự án, đặc biệt trong điện gió ngoài khơi. Việt Nam đã cấp hai giấy phép khảo sát cho PTSC phục vụ nghiên cứu, phát triển điện gió ngoài khơi. Điều này đặt PTSC vào vị trí kết nối năng lực kỹ thuật trong nước với một dự án xuyên biên giới, dù chấp thuận của EMA chưa bảo đảm dự án sẽ đi tới quyết định đầu tư.
Cơ hội cho lưới điện ASEAN, với chặng việc còn dài
VMS xuất hiện trong bối cảnh các nước ASEAN muốn đa dạng hóa nguồn cung và tăng kết nối lưới điện; dự án được kỳ vọng góp phần vào Sáng kiến Lưới điện ASEAN. Nhưng tham vọng khu vực không thay thế được các điều kiện triển khai cụ thể. Sau chấp thuận có điều kiện, liên danh còn phải hoàn thiện nghiên cứu kỹ thuật, phương án thương mại và thủ tục phê duyệt tại Việt Nam, Malaysia, Singapore. Mốc dự kiến bắt đầu nhập khẩu điện là năm 2035. Khoảng thời gian này cho thấy VMS là dự án hạ tầng dài hạn, không phải nguồn cung có thể đưa vào sử dụng ngay. Kết luận hợp lý lúc này là EMA đã mở thêm một cánh cửa cho hợp tác điện Việt Nam Singapore, còn khả năng biến kế hoạch thành dòng điện thực tế sẽ phụ thuộc vào việc các bên giải quyết được những yêu cầu kỹ thuật, thương mại và phê duyệt tiếp theo.
