Doanh thu tăng 70% nhưng lợi nhuận giảm gần nửa: tín hiệu cảnh báo cho mô hình vé rẻ
Vietjet là một hãng bay Việt Nam theo mô hình chi phí thấp, nơi tăng trưởng doanh thu mạnh nhưng lợi nhuận lại sụt giảm đã phơi bày rủi ro của chiến lược vé máy bay rẻ trong bối cảnh chi phí nhiên liệu hàng không tăng cao và kế hoạch mở rộng đội tàu quy mô lớn buộc doanh nghiệp phải chấp nhận biên lợi nhuận ngày càng mỏng để giữ thị phần và hình ảnh hãng bay giá rẻ. Vietjet công bố doanh thu thuần quý 2 đạt 30.498 tỷ đồng, tăng 70,5% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất chỉ còn 349 tỷ đồng, giảm 46,5% so với năm trước. Đây không phải câu chuyện một quý xấu bất thường, mà là dấu hiệu một mô hình kinh doanh đang bị kéo căng: bán được nhiều hơn nhưng giữ giá thấp, trong khi chi phí nhiên liệu bay và chi phí khai thác không ngừng đội lên.
Chi phí nhiên liệu hàng không “ăn” hết biên lợi nhuận
Gốc rễ của bài toán lợi nhuận không nằm ở khả năng bán vé, mà ở chi phí nhiên liệu hàng không tăng cao do biến động địa chính trị. Vietjet thừa nhận hoạt động vận tải hàng không tiếp tục chịu tác động của căng thẳng tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu bay duy trì ở mức cao. Trong khi đó, hãng vẫn duy trì chiến lược Vietjet giá vé máy bay mang tính cạnh tranh, nên khó chuyển toàn bộ chi phí này sang hành khách trong ngắn hạn. Dù đã cắt giảm chi phí bán hàng và quản lý, lợi nhuận gộp vẫn giảm gần 30% so với cùng kỳ. Một phát biểu đáng chú ý là: “Doanh thu thuần đạt 30.498 tỷ đồng, tăng 70,5%, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ 349 tỷ đồng và giảm 46,5%”. Con số này cho thấy mỗi đồng doanh thu mới đang rẻ hơn, nhưng cũng ít lãi hơn đáng kể.
Mở rộng đội bay hơn 600 tàu: tăng trưởng hay tự tạo áp lực?
Trong khi biên lợi nhuận bị bào mòn, Vietjet vẫn chọn con đường tăng tốc mở rộng. Hãng hiện khai thác 213 đường bay, gồm 46 đường nội địa và 167 đường quốc tế, đồng thời tiếp tục mở các tuyến mới sang Trung Quốc, Sri Lanka, Kazakhstan và Cộng hòa Séc. Song song, Vietjet đầu tư mạnh vào đội tàu hiện đại với tổng đơn hàng hơn 600 tàu bay Airbus và Boeing, thuộc nhóm lớn nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Chiến lược này giúp mở rộng mạng bay quốc tế, tăng sản lượng vận chuyển – hơn 6,2 triệu hành khách trong quý 2 và 13,4 triệu hành khách trong 6 tháng đầu năm. Nhưng cái giá là áp lực tài chính: nợ vay ngắn và dài hạn tăng, tỷ lệ nợ vay ròng trên vốn chủ ở mức 2,37 lần. Mỗi chiếc máy bay mới là lời cam kết dài hạn rằng doanh nghiệp buộc phải tiếp tục đầy tải, bán vé và giữ thị phần bằng mọi giá.
Hệ sinh thái dịch vụ: cách Vietjet bù phần lãi bị “bốc hơi” từ vé rẻ
Để bảo vệ chiến lược vé máy bay rẻ, Vietjet đang cố gắng kiếm lợi nhuận ở những nơi khác ngoài giá vé. Hãng phát triển hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ với nhiều hạng vé Business, SkyBoss, Deluxe, Eco, kết hợp suất ăn nóng, VikkiCafe, Duty Free, SIM SkyFi, đổi ngoại tệ, chương trình khách hàng thân thiết SkyJoy và tiện ích số trên toàn bộ hành trình khách hàng. AirportNEO cung cấp dịch vụ mặt đất tại các sân bay lớn, giúp nâng tỷ lệ đúng giờ và trải nghiệm hành khách. Hãng còn đầu tư vào vận tải hàng hóa, logistics, học viện hàng không và doanh nghiệp kỹ thuật tàu bay. Chiến lược này cho thấy Vietjet không thể sống bằng mỗi vé rẻ; họ cần một “gói” doanh thu phụ trợ để bù phần lợi nhuận bị chi phí nhiên liệu và chi phí khai thác ăn mòn, đồng thời giữ cho hình ảnh vé máy bay rẻ vẫn còn sức hút.
Vé máy bay rẻ có còn bền vững cho người đi du lịch tiết kiệm?
Từ những con số tài chính và chiến lược mở rộng của Vietjet, câu hỏi đặt ra không phải là hãng có tiếp tục bán vé máy bay rẻ hay không, mà là mức độ rẻ đó bền được bao lâu. Lũy kế 6 tháng, Vietjet tăng doanh thu hợp nhất 44% lên 51.536 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận kế toán trước thuế lại giảm 5,4%. Hãng đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất 86.774 tỷ và lợi nhuận trước thuế 2.421 tỷ trong cả năm, đồng thời cho biết sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường để điều chỉnh quản trị, thương mại, tài chính khi giá nhiên liệu bay có dấu hiệu hạ nhiệt. Về phía hành khách, đặc biệt là người đi du lịch tiết kiệm, điều quan trọng là hiểu rằng vé rẻ luôn đi kèm điều kiện: phụ phí dịch vụ, giờ bay linh hoạt, mạng bay liên tục được tối ưu để bảo đảm máy bay đầy chỗ. Nếu chi phí nhiên liệu hàng không tiếp tục bất ổn, khả năng cao các hãng bay Việt Nam phải cân bằng lại giữa giá vé rẻ và sự sống còn tài chính, và người tiêu dùng sẽ thấy điều đó trên chính chuyến bay của mình.
