Xưởng phim AI là gì và vì sao 130 tập/ngày là bước ngoặt?
Xưởng phim AI là mô hình sản xuất phim ngắn trong đó phần lớn khâu hình ảnh, phân cảnh và xử lý kỹ thuật được thực hiện bằng công cụ trí tuệ nhân tạo, cho phép một đội nhân sự nhỏ tạo ra khối lượng nội dung khổng lồ trong thời gian rất ngắn. Ở Hà Nội, các xưởng phim AI với khoảng hơn 10 nhân sự và thiết bị chủ yếu là máy tính đã có thể sản xuất hàng trăm tập phim ngắn mỗi ngày, thay vì cần cả đoàn làm phim cồng kềnh như trước đây. Tại xưởng do đạo diễn Tạ Huy Cường phụ trách, 14 người vận hành mô hình đạt công suất khoảng 130 tập/ngày, mỗi tập hoàn thành trong 25-30 phút nhờ cách tổ chức một người phụ trách nhiều công đoạn. Đây không còn là câu chuyện công nghệ thuần túy, mà là cú sốc cấu trúc đối với nghề làm phim.
Khi kế toán, kỹ sư trở thành đạo diễn phim ngắn AI
Điểm gây tranh luận nhất của xưởng phim AI không phải là kỹ xảo, mà là việc những người ngoài ngành điện ảnh bước vào vai trò sáng tạo trung tâm. Tại một studio ở Hà Nội, nhiều nhân sự vốn xuất thân từ IT, thiết kế đồ họa, thiết kế nội thất, độ tuổi trung bình 25, được đào tạo làm phim AI từ đầu và có thể bắt nhịp quy trình chỉ sau khoảng 2 tuần. Ở một xưởng khác, một đội ngũ 14 người, trong đó có cựu nhân viên kế toán và kỹ sư máy tính, tham gia sản xuất phim dù chưa từng học chuyên ngành điện ảnh. Vân Anh từ nghề kế toán chuyển sang làm phim hoạt hình AI, tận dụng sự cẩn trọng để chăm chút kịch bản; Minh Hiếu, kỹ sư máy tính, chỉ mất khoảng một tuần được đồng nghiệp hướng dẫn về tư duy hình ảnh, góc nhìn để có thể hoàn thiện trung bình 10-20 video dài 4-5 phút mỗi ngày. Đây là minh chứng rõ ràng cho quá trình dân chủ hóa sáng tạo: rào cản học thuật bị phá bỏ, trí tưởng tượng trở thành vốn liếng quan trọng nhất.
Bên trong dây chuyền sản xuất phim tự động: từ kịch bản đến phân cảnh
Dù mang tên sản xuất phim tự động, các xưởng phim AI vẫn xoay quanh cốt lõi là kịch bản. Người làm phim bắt đầu từ bản kịch bản sơ khai, sau đó đưa nội dung vào nền tảng như BytePlus để hệ thống hỗ trợ tối ưu, chia cảnh và tạo nhân vật 2D, 3D theo câu lệnh. Khi kịch bản được phê duyệt và dữ liệu được nhập vào phần mềm, hệ thống tự động tạo hình ảnh, bối cảnh và chia thành từng phân cảnh. Quy trình này không bắt đầu bằng một câu lệnh duy nhất rồi để AI “tự lo” tất cả, mà là chuỗi tương tác liên tục giữa con người và công cụ. Nếu hình ảnh chưa đạt yêu cầu, người vận hành điều chỉnh câu lệnh mô tả ngay tại cảnh đó để AI thực hiện lại. AI hiện có thể theo dõi toàn bộ câu chuyện để giữ sự nhất quán về ngoại hình, tính cách, tâm lý nhân vật và hạn chế lỗi thay đổi hình ảnh giữa các cảnh. Với phim tiếng Việt, khâu giọng nói, lồng tiếng còn cần thêm các công cụ AI chuyên biệt hỗ trợ.
Chi phí sụt giảm, thiết bị giản lược và cú sốc nghề nghiệp
Nếu trước đây một đoàn phim cần tổ chức máy quay, hóa trang, âm thanh, ánh sáng với nhiều vị trí “không thể thiếu”, thì xưởng phim AI thu gọn mọi thứ vào phòng làm việc khoảng vài chục mét vuông với dàn máy tính. Thiết bị không còn là rào cản lớn khi nhiều công cụ có thể chạy trên laptop, iPad hoặc điện thoại. Một nhân sự ở xưởng đạo diễn Tạ Huy Cường có thể làm trung bình 10-20 tập phim/ngày, tùy thể loại và độ phức tạp; xưởng hiện đạt khoảng 100-130 tập/ngày nhờ mô hình một người phụ trách nhiều khâu. Theo đạo diễn này, phim AI có thể tiết kiệm chi phí sản xuất 10-20 lần, thậm chí có bộ phim tiết kiệm tới 50 lần nhờ giảm chi phí nhân sự và thiết bị. Cái giá của sự hiệu quả là cú sốc nghề nghiệp: nhiều vị trí quay phim, hóa trang, âm thanh, thậm chí dựng phim, đạo diễn bị đặt vào vùng nguy cơ bị thay thế.
Tương lai xưởng phim AI: dân chủ hóa hay “ô nhiễm” nội dung?
Sản xuất phim ngắn AI đang bùng nổ đến mức cơ quan quản lý điện ảnh phải ban hành công văn yêu cầu chấp hành quy định khi phổ biến phim trên không gian mạng, trong bối cảnh các sản phẩm mang tên “phim ngắn”, đặc biệt là phim có sự hỗ trợ của AI, xuất hiện dày đặc trên nền tảng trực tuyến. Tốc độ và chi phí thấp khiến công nghệ điện ảnh AI đặc biệt phù hợp với phim ngắn, nhưng ngay cả những người trong cuộc cũng cảnh báo không nên đồng nhất mọi phim AI với các video drama giật gân. AI có thể tạo video với những chuyển động máy trước đây phải dùng kỹ xảo mới mô phỏng, nhưng chất lượng nội dung vẫn phụ thuộc vào đạo đức và thẩm mỹ của người vận hành. Trong khi đó, các xưởng đang đặt tham vọng khuếch đại quy mô: đạo diễn Tạ Huy Cường đào tạo thêm nhân sự ở xa để xây dựng nhóm sản xuất tại TP.HCM và Đà Nẵng, hướng đến khoảng 100 nhân sự và công suất 1.000 tập/ngày vào tháng 12. Câu hỏi còn lại không phải là AI có vào điện ảnh hay không, mà là xã hội sẽ chấp nhận loại nội dung nào khi bất kỳ kế toán, kỹ sư hay sinh viên nào cũng có thể trở thành “đạo diễn” trong 30 phút.
