Xác thực định danh: yêu cầu thật, cái cớ lừa đảo cũng thật
Lừa đảo chứng khoán lợi dụng quy định xác thực định danh điện tử để giả mạo đơn vị đáng tin cậy, dụ nhà đầu tư tiết lộ dữ liệu hoặc trao quyền kiểm soát tài khoản. Đây không phải lý do để bỏ qua yêu cầu xác thực, mà là lời nhắc phải kiểm tra đúng nơi trước khi hành động. Theo Nghị định 320/2026/NĐ-CP ngày 13/8/2026, tài khoản giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán phải liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử; tài khoản được lập trước ngày nghị định có hiệu lực 28/9/2026 phải hoàn tất trước 31/12/2026. Quy định nhằm tăng độ an toàn và hạn chế tài khoản không chính chủ, nhưng thời hạn cụ thể cũng tạo cớ để kẻ gian thúc giục người dùng. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cảnh báo các đối tượng có thể mạo danh công ty chứng khoán hoặc cơ quan quản lý để đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tài sản.
Dọa khóa tài khoản để lấy mật khẩu, mã OTP và quyền truy cập
Thủ đoạn thường bắt đầu bằng một cuộc gọi hoặc tin nhắn tự xưng là nhân viên công ty chứng khoán, bộ phận chăm sóc khách hàng hay cán bộ cơ quan quản lý. Người nhận bị báo rằng tài khoản chưa xác thực và có thể bị khóa hoặc hạn chế giao dịch nếu không làm ngay. Đó là áp lực có chủ đích: càng vội, nhà đầu tư càng ít kiểm tra. Kẻ giả danh công ty chứng khoán có thể gửi liên kết, yêu cầu quét mã QR, cài ứng dụng lạ, chụp giấy tờ tùy thân hoặc nhập mật khẩu, mã OTP. Chúng còn có thể đòi xác thực khuôn mặt, cài phần mềm điều khiển từ xa hay chia sẻ màn hình. Logo và giao diện giống thật, thậm chí một vài dữ liệu cá nhân hoặc giao dịch, không chứng minh yêu cầu là chính thức. Khi chiếm được thông tin đăng nhập hoặc thiết bị, chúng có thể đổi thông tin liên hệ, vào tài khoản và thực hiện giao dịch trái phép.
Xác minh qua kênh chính thức, không chia sẻ mã bảo mật
Nguyên tắc bảo vệ tài khoản nên dứt khoát: chỉ hoàn tất xác thực trong ứng dụng, website hoặc kênh giao dịch chính thức của công ty chứng khoán. Nếu nhận thông báo bất thường, hãy tự tìm số điện thoại trên website chính thức và gọi để kiểm tra; đừng gọi lại số người lạ cung cấp hay bấm vào đường dẫn trong tin nhắn.
- Không tiết lộ mật khẩu, mã PIN, OTP, mã khôi phục hoặc thông tin bảo mật qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội.
- Không mở liên kết đáng ngờ, quét mã QR lạ, cài ứng dụng từ nguồn không rõ hoặc cấp quyền điều khiển thiết bị từ xa.
- Không gửi giấy tờ tùy thân hay dữ liệu sinh trắc học cho nền tảng chưa được xác minh.
- Theo dõi lịch sử đăng nhập, số dư và giao dịch để phát hiện sớm hoạt động bất thường.
Một yêu cầu đúng về mặt quy định vẫn có thể bị kẻ gian giả mạo. Vì vậy, hãy chủ động vào ứng dụng hoặc website đã biết, thay vì làm theo hướng dẫn bất ngờ từ người liên hệ.
Nếu đã lỡ cung cấp thông tin, hành động ngay
Nếu nghi ngờ đã lộ mật khẩu, mã xác thực hoặc quyền truy cập thiết bị, đừng chờ thấy tiền hay giao dịch bất thường mới xử lý. Hãy liên hệ ngay công ty chứng khoán nơi mở tài khoản, đề nghị kiểm tra và áp dụng biện pháp bảo vệ. Dùng thiết bị an toàn để đổi mật khẩu, thu hồi phiên đăng nhập đáng ngờ và làm theo hướng dẫn chính thức của đơn vị.
Nếu có nguy cơ tiền bị chuyển đi, thông báo ngay cho ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán liên quan để đề nghị hỗ trợ ngăn chặn giao dịch. Lưu lại tin nhắn, số điện thoại, đường dẫn và thông tin tài khoản nhận tiền để trình báo cơ quan công an. Đừng chuyển thêm tiền cho người tự nhận có thể thu hồi tài sản bị lừa đảo. Kết luận cần nhớ rất rõ: hoàn tất xác thực đúng hạn, nhưng chỉ qua kênh chính thức; không có thời hạn nào đáng để đánh đổi mật khẩu, mã OTP hay quyền kiểm soát tài khoản.
