Vui chơi cũng là một cách học
Trải nghiệm tuổi thơ trong trường học là những cơ hội để trẻ học hỏi, vận động và kết nối với bạn bè qua hoạt động phù hợp lứa tuổi, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức trong lớp. Hai hoạt động ở Huế và Hà Tĩnh cho thấy nghệ thuật biểu diễn cùng trò chơi tập thể có thể mở rộng cách trẻ khám phá thế giới: một bên khơi gợi cảm xúc và khả năng thể hiện, bên kia rèn thân thể và tinh thần đồng đội.
Đây là hướng đáng khuyến khích, bởi niềm vui không phải phần thưởng phụ của việc học mà là điều kiện để trẻ tham gia tự nhiên. Khi được hát, múa, hóa thân hay cùng bạn vượt thử thách, các em vừa có không gian thể hiện mình, vừa học cách lắng nghe và sẻ chia. Nhà trường không cần biến mọi hoạt động thành bài kiểm tra; điều quan trọng là tạo môi trường an toàn để trẻ được thử sức.
Nhạc kịch thiếu nhi mở sân khấu cho trẻ nhỏ
Hơn 200 trẻ từ 2 đến 6 tuổi tại Trường Mầm non Lâm Tỳ Ni ở Huế tham gia chương trình nhạc kịch “Treo đèn đón trăng lên”, kể chuyện bằng lời ca và điệu múa. Đây là năm thứ ba liên tiếp trường tổ chức hoạt động này; việc chuẩn bị thường kéo dài khoảng 3-4 tháng để trẻ làm quen với nội dung, động tác, âm nhạc và quy tắc biểu diễn.
Giá trị của nhạc kịch thiếu nhi không nằm ở việc các em diễn như nghệ sĩ chuyên nghiệp. Trẻ có thể còn bỡ ngỡ, động tác chưa đều, nhưng quá trình tập luyện cho các em cơ hội phối hợp, lắng nghe và mạnh dạn đứng trước khán giả. Qua câu chuyện, bài hát và nhân vật, các em còn tiếp cận những điều gần gũi như giúp đỡ người khác, giữ gìn vệ sinh và quan tâm đến cảm xúc của bạn bè.
Nhạc kịch dành cho trẻ mầm non mới phát triển khoảng 3-4 năm gần đây tại một số địa phương, nên việc duy trì hoạt động đòi hỏi nhiều công sức và sự kiên nhẫn. Nhà trường mong muốn hình thức này lan tỏa đến nhiều phụ huynh và đồng nghiệp hơn; điều đó càng có ý nghĩa nếu mục tiêu vẫn là tạo trải nghiệm phù hợp, không gây áp lực về một màn trình diễn hoàn hảo.
Trò chơi dân gian nối vận động với tình bạn
Ở Trường Tiểu học Đan Hải, Hà Tĩnh, trò chơi dân gian “Trồng nụ trồng hoa” thu hút học sinh trong giờ ra chơi. Chỉ cần khoảng sân và đôi bàn tay, bàn chân, các em xếp thành từng tầng rồi lần lượt bật nhảy theo nhịp đồng dao. Trò chơi không cần dụng cụ cầu kỳ, nhưng vẫn tạo ra thử thách khiến người chơi hào hứng và bạn bè có dịp cổ vũ nhau.
Một giờ chơi như vậy có ích hơn sự thư giãn đơn thuần: học sinh rèn thể lực, sự nhanh nhẹn, khéo léo và khả năng phối hợp vận động. Các em cũng tập chờ đến lượt, tuân thủ luật, quan sát khoảng cách và động viên bạn. Khi niềm vui đến từ việc cùng tham gia, trò chơi góp phần vun đắp tình bạn và tinh thần đoàn kết thay vì để giờ ra chơi trôi qua trong những hoạt động tách rời.
Giữ trò chơi dân gian trong sân trường còn là cách thiết thực đưa văn hóa truyền thống đến gần thế hệ trẻ. Đồng dao và lối chơi được truyền lại không phải như một bài học khô cứng, mà qua chính trải nghiệm của trẻ. Trong nhịp sống hiện đại, sự hiện diện đều đặn của những trò chơi này giúp trường học gìn giữ một phần ký ức văn hóa bằng cách để học sinh trực tiếp tham gia.
Kết hợp sân khấu và sân chơi
Nhạc kịch ở trường mầm non và trò chơi dân gian ở trường tiểu học không phải hai hoạt động giống nhau, nhưng cùng nhắc rằng trẻ cần nhiều kiểu trải nghiệm trong ngày học. Sân khấu tạo điều kiện cho trí tưởng tượng, cảm xúc và sự tự tin; sân chơi khuyến khích vận động, tuân thủ luật và gắn kết tập thể. Kết hợp cả hai giúp hoạt động vui chơi phong phú hơn, đồng thời để trẻ học bằng cách làm, cảm nhận và tương tác.
Điều đáng giữ lại không phải quy mô một đêm diễn hay sự náo nhiệt nhất thời, mà là cơ hội tham gia phù hợp với từng độ tuổi. Khi gia đình, giáo viên và nhà trường đồng hành, trẻ có thể thử sức mà không bị đòi hỏi phải hoàn hảo. Những trải nghiệm ấy làm nên một tuổi thơ vừa hồn nhiên vừa giàu kỹ năng: biết thể hiện bản thân, biết chờ đợi và biết vui cùng người khác.
Vì vậy, nghệ thuật biểu diễn và trò chơi dân gian nên được xem là phần thiết yếu của đời sống học đường, không phải hoạt động bên lề. Một ngôi trường biết dành chỗ cho cả tiếng hát trên sân khấu lẫn tiếng cười ngoài sân sẽ tạo thêm cơ hội để trẻ học tập, vận động và kết nối. Đó là cách thiết thực để trải nghiệm tuổi thơ trở nên trọn vẹn hơn.
