Từ chuyển đổi số sang cùng phát triển AI
Hợp tác AI Việt Hàn là nỗ lực phối hợp giữa hai nước để nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời xây năng lực về mô hình, dữ liệu và hạ tầng phục vụ các nhu cầu trong nước. Diễn đàn AI và công nghệ số Việt Nam–Hàn Quốc 2026 diễn ra ngày 29/10 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam, với chủ đề hướng tới đổi mới AI cho mọi người. Sự kiện do các cơ quan khoa học, công nghệ và ngoại giao Hàn Quốc cùng Cơ quan Xúc tiến công nghiệp công nghệ thông tin quốc gia Hàn Quốc phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức. Điều đáng chú ý không chỉ là thêm một diễn đàn song phương: trọng tâm đang dịch từ các dự án chuyển đổi số và hợp tác công nghệ thông tin truyền thống sang cùng phát triển AI, bán dẫn và hạ tầng. Đó là bước chuyển cần thiết nếu hai bên muốn tạo ra năng lực công nghệ, thay vì chỉ triển khai giải pháp có sẵn.
Lý do phải chuyển nhanh rất rõ: AI đang ảnh hưởng đến sức cạnh tranh quốc gia và định hình kinh tế, xã hội lẫn quan hệ quốc tế. Đại sứ Hàn Quốc Lee Mi-yon nhận định AI và công nghệ số là tài sản chiến lược có sức định hình các lĩnh vực ấy. Việt Nam có thị trường năng động, nhu cầu ứng dụng rộng và nguồn nhân lực; Hàn Quốc có thế mạnh về nghiên cứu và công nghiệp công nghệ cao. Ghép đúng những lợi thế này có thể tạo hợp tác có chiều sâu, nhưng chỉ khi doanh nghiệp và cơ quan nghiên cứu cùng biến đối thoại thành dự án, sản phẩm và kỹ năng.
AI tự chủ cần mô hình và năng lực tính toán
AI tự chủ không có nghĩa là đóng cửa với công nghệ quốc tế; đó là khả năng phát triển, vận hành và kiểm soát các mô hình, dữ liệu cùng hạ tầng thiết yếu theo nhu cầu trong nước. Tại diễn đàn, các bên bàn về chính sách AI, mô hình nền tảng tự chủ, mô hình ngôn ngữ lớn, trung tâm dữ liệu, hạ tầng tính toán và ứng dụng thực tế. Thứ trưởng Trần Trung Tính đề xuất ưu tiên nghiên cứu mô hình AI nền tảng, hạ tầng tính toán và đào tạo nhân lực. Ba hướng này phải đi cùng nhau: mô hình nội địa thiếu năng lực xử lý khó mở rộng; máy tính mạnh nhưng thiếu dữ liệu phù hợp và người vận hành cũng khó tạo giá trị.
Hạ tầng tính toán vì vậy không phải hạng mục phụ trợ, mà là điều kiện để AI hoạt động ở quy mô lớn trong doanh nghiệp và dịch vụ công. Thảo luận tại diễn đàn còn đề cập trung tâm dữ liệu AI, năng lực tính toán và bán dẫn AI, những nền tảng để mở rộng ứng dụng trong giáo dục, y tế, cơ quan nhà nước và các lĩnh vực kinh tế khác. Với người dân, thước đo cuối cùng không phải số lượng trung tâm hay mô hình được công bố, mà là dịch vụ thuận tiện, an toàn và phù hợp tiếng Việt. Hợp tác chỉ đáng giá khi những năng lực nền này giúp sản phẩm đi vào đời sống.
Mục tiêu lớn, phép thử nằm ở triển khai
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng 10 thương hiệu AI có năng lực cạnh tranh, làm chủ 10 mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và sở hữu hạ tầng dùng chung. Chiến lược nhân lực đi kèm gồm đào tạo 10.000 chuyên gia AI, 50.000 cử nhân công nghệ và phổ cập kỹ năng cho 10 triệu lao động. Những con số này tạo hướng đi, nhưng cũng đặt ra phép thử: đào tạo có gắn với việc làm thực tế không, mô hình có được dùng trong nước không, và hạ tầng có đủ khả năng phục vụ nhiều lĩnh vực với mức độ an toàn phù hợp không? Nếu thiếu câu trả lời cụ thể, mục tiêu tự chủ dễ dừng ở khẩu hiệu.
Bước tiếp theo đã có một dấu mốc: Cơ quan Xúc tiến công nghiệp công nghệ thông tin quốc gia Hàn Quốc thông báo kế hoạch lập Trung tâm đổi mới AI Hàn Quốc tại Việt Nam vào năm 2027 để thúc đẩy nghiên cứu chung. Diễn đàn cũng tạo không gian kết nối doanh nghiệp, giao thương và giới thiệu giải pháp, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc các kết nối ấy có dẫn đến chuyển giao công nghệ, dự án thương mại hóa và đào tạo gắn với triển khai hay không. Hợp tác Việt–Hàn có tiềm năng mở rộng đổi mới số, song ưu tiên nên là năng lực dùng được, dữ liệu an toàn và sản phẩm giải quyết vấn đề cụ thể. Tự chủ không hình thành trong một sự kiện; nó được chứng minh bằng công nghệ do hai bên cùng làm chủ và người dân, doanh nghiệp thực sự sử dụng.
