Xu hướng người trẻ từ bỏ công việc ổn định để đi du lịch dài hạn
Xu hướng người trẻ từ bỏ công việc ổn định để đi du lịch dài hạn là hiện tượng ngày càng thấy rõ, khi nhiều người chấp nhận rời bỏ mức lương đều đặn, từ chối trọn bộ các “chuẩn” mua nhà, mua ô tô, lập gia đình để đổi lấy tự do dịch chuyển, tích lũy trải nghiệm và tìm kiếm mô hình kiếm sống linh hoạt gắn với du lịch, thay vì chỉ sống quanh câu chuyện văn phòng và bảng lương hàng tháng. Không còn là vài trường hợp kỳ lạ, đây đang trở thành lựa chọn có tính toán của một thế hệ đặt câu hỏi: nếu không đi theo con đường chuẩn, cuộc đời mình sẽ được định nghĩa theo cách nào. Điểm đáng nói là phần lớn những quyết định từ bỏ công việc du lịch theo kiểu dài hạn này không xuất phát từ sự bốc đồng, mà từ những cú sốc hoặc sự bế tắc với lộ trình sự nghiệp quen thuộc. Với nhiều người trẻ Việt, câu hỏi “mình đang sống vì điều gì” xuất hiện rõ ràng hơn khi nhận ra họ có thể làm việc chăm chỉ nhiều năm nhưng vẫn xa vời giấc mơ nhà, xe trong bối cảnh chi phí tăng nhanh hơn thu nhập. Câu chuyện du lịch dài hạn người trẻ vì thế không chỉ là mơ mộng, mà là phản ứng rất thực trước áp lực kinh tế và khuôn mẫu thành công đã lỗi thời.
Cô gái làm 10 năm không nghỉ, đi 41 quốc gia và cái giá của việc không mua nhà, ô tô
Nhân vật tiêu biểu cho lựa chọn du lịch dài hạn là Tiểu Lục, một blogger du lịch từng có gần 10 năm làm việc liên quan đến dạy piano, từ giáo viên, mở studio tới vận hành cửa hàng lớn. Năm 2021, khi công việc và cửa hàng gần như “hóa thành hư không”, cô buộc phải đối diện câu hỏi: nếu cuộc sống chỉ xoay quanh đi làm và kiếm tiền, thì rốt cuộc mình đang sống vì điều gì. Ở tuổi 30, thay vì lao vào lại vòng quay nhà – xe – hôn nhân, cô mang ba lô 50L, xuất phát từ Đông Hưng, đi bộ sang Việt Nam và bắt đầu hành trình nửa năm quanh nhiều quốc gia châu Á, Trung Đông và châu Âu. Theo chia sẻ, hành trình đầu mang lại cho cô 15 quốc gia với chi phí được kiểm soát rất chặt nhờ lối sống tiết kiệm, ở hostel, dùng phương tiện công cộng, nấu ăn và ưu tiên trải nghiệm địa phương hơn tiện nghi. Sau vài năm, cô đã đặt chân tới 41 quốc gia, biến việc “đi xa với ít tiền” thành phong cách sống đồng thời xây dựng công việc sáng tạo nội dung du lịch. Điều đáng chú ý: số tiền dành cho việc đi lại đã được cô kiếm lại, và cô còn tiết kiệm được khoảng 775 triệu đồng, dù từng từ bỏ lộ trình mua nhà, ô tô như nhiều người cùng tuổi. Câu chuyện này thách thức giả định rằng chỉ có ổn định mới là sống tốt, và cho thấy tiết kiệm tiền du lịch có thể trở thành chiến lược tài chính riêng, không kém phần nghiêm túc so với tích lũy tài sản cố định.
Chàng trai bỏ lương 20 triệu về Hà Giang khởi nghiệp du lịch địa phương
Ở chiều ngược lại của từ bỏ công việc du lịch là câu chuyện về trở về quê để làm du lịch địa phương. Năm 2023, khi đang có công việc khá ổn định tại một doanh nghiệp ở Bắc Ninh với thu nhập hơn 20 triệu đồng mỗi tháng, Nguyễn Thuật quyết định nghỉ việc và trở về Hà Giang. Anh không chọn xách ba lô đi khắp thế giới, mà dùng kinh nghiệm và sự hiểu đất để khởi nghiệp du lịch Việt Nam trên chính quê hương mình. Những ngày đầu, Thuật gần như trắng kinh nghiệm vận hành. Anh tự mua máy ảnh, khảo sát cung đường, tìm hiểu điểm đến, homestay, dịch vụ ăn uống và nhu cầu thực tế của du khách. Khởi đầu khiêm tốn bằng các chuyến xe máy chở khách tới những điểm nổi tiếng, vừa làm tài xế vừa chụp ảnh, thu nhập mỗi ngày chỉ vài trăm nghìn, nhiều tuần vắng khách. Nhưng chính giai đoạn này giúp anh hiểu rằng bài toán lớn nhất không phải vốn mà là niềm tin: người từ xa đến Hà Giang luôn băn khoăn chuyện thuê xe, đường đi, chỗ nghỉ, ăn uống, và cần biết “khi có vấn đề thì ai hỗ trợ”. Từ trải nghiệm thực địa, anh dần xây dựng Mapileng Horizon Travel, cung cấp tour, xe máy, phương tiện di chuyển và lưu trú cho khách, đồng thời lập cộng đồng “Hà Giang Review Tất Tần Tật” để du khách và người địa phương trao đổi kinh nghiệm trước chuyến đi. Đây là một mô hình kinh điển cho thấy khởi nghiệp du lịch Việt Nam không nhất thiết phải lớn, mà có thể bắt đầu từ dịch vụ rất nhỏ nhưng bám sát nhu cầu thật.
Chiến lược tài chính mới: từ bỏ nhà, xe để mua trải nghiệm và thời gian
Nếu nhìn thuần túy bằng con số, việc từ bỏ mua nhà, ô tô để ưu tiên du lịch dài hạn người trẻ có vẻ liều lĩnh. Nhưng hai câu chuyện trên cho thấy thực chất đó là một chiến lược phân bổ nguồn lực khác. Với Tiểu Lục, những tháng ở nhà đồng nghĩa với chi phí sinh hoạt khá cao, trong khi khi đi du lịch, nhu cầu tiêu dùng của cô giảm đáng kể vì không còn thói quen gọi đồ ăn hay mua sắm nhiều. Quan trọng hơn, cô buộc phải sống với một chiếc ba lô, học cách phân biệt giữa “thứ mình cần” và “thứ mình muốn”, từ đó thay đổi hoàn toàn quan niệm về tiền và tiêu dùng. Một đoạn chia sẻ đáng suy ngẫm trong câu chuyện này là: khoản tiền từng được hình dung dành cho nhà, xe hay một cuộc sống gia đình có thể được chuyển sang học thêm kỹ năng, học ngoại ngữ, chăm sóc sức khỏe, phát triển công việc cá nhân, xây dựng nghề tay trái, đi du lịch hoặc mua thêm thời gian cho bản thân. Điểm mấu chốt không phải là phủ nhận nhà, xe hay hôn nhân, mà là không còn xem chúng là đáp án duy nhất cho một cuộc đời thành công. Du lịch dài hạn, nếu được chuẩn bị kỹ về tiết kiệm tiền du lịch và kỹ năng nghề, trở thành một dạng đầu tư: đầu tư vào bản thân, vào mạng lưới quan hệ quốc tế, vào sự linh hoạt nghề nghiệp – những thứ có thể tạo ra dòng thu nhập mới như sáng tạo nội dung, dẫn tour, dịch vụ tư vấn hành trình sau này.
Mô hình kiếm sống thay thế: từ du lịch địa phương đến công việc linh hoạt
Điều đáng lưu ý là cả hai nhân vật đều không xem du lịch là quãng “nghỉ làm để tiêu tiền”, mà là nền tảng cho các mô hình kiếm sống thay thế. Tiểu Lục biến trải nghiệm đi xa với ít tiền thành nội dung, xây dựng cộng đồng hơn 130.000 người theo dõi quanh các bí quyết và câu chuyện du lịch của mình. Thu nhập từ sáng tạo nội dung giúp cô bù chi phí di chuyển và tiếp tục tiết kiệm đáng kể, chứng minh du lịch có thể là một phần của hệ sinh thái nghề nghiệp, không phải đối lập với nó. Với Nguyễn Thuật, du lịch địa phương là cơ hội để tạo hệ sinh thái dịch vụ: từ tour xe máy, phương tiện di chuyển, lưu trú, đến cộng đồng trực tuyến cung cấp thông tin trước chuyến đi. Theo anh, đặc thù du lịch Hà Giang nằm ở nhu cầu trải nghiệm văn hóa và đời sống bản địa của du khách, chứ không chỉ ngắm cảnh. Điều này mở ra nhiều nghề linh hoạt: hướng dẫn viên bản địa, nhà tổ chức tour trải nghiệm, nhà làm nội dung số, người kết nối homestay và dịch vụ ăn uống… Nghĩ rộng ra, từ bỏ công việc du lịch theo kiểu công sở truyền thống không đồng nghĩa với "bỏ nghề", mà là chuyển sang những hình thức lao động linh hoạt, gắn với sự dịch chuyển và số hóa. Tiểu Lục chọn du lịch, người khác có thể chọn về quê, học tiếp, đổi nghề, dành thời gian cho gia đình hoặc theo đuổi sở thích từng bị bỏ quên. Điểm chung là họ dám định nghĩa lại cuộc đời mình theo thước đo riêng.
