Khoản bổ sung 118 tỷ đồng là gì và vì sao quan trọng?
Khoản bổ sung hơn 118 tỷ đồng cho các trường công lập tại TP Hồ Chí Minh là phần ngân sách dự phòng được phân bổ có mục tiêu cho phường, xã nhằm sửa chữa cơ sở vật chất, nâng cấp cơ sở vật chất trường học và mua sắm thiết bị dạy học Hồ Chí Minh, với mục tiêu cải thiện môi trường dạy học và hỗ trợ chất lượng giáo dục toàn thành phố trong ngân sách giáo dục 2026.
UBND TP Hồ Chí Minh đã quyết định bổ sung dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 đợt 2 cho UBND các phường, xã, với tổng kinh phí hơn 118 tỷ đồng để thực hiện nhiệm vụ sửa chữa và mua sắm trang thiết bị dạy học tại các trường công lập. Đây là khoản tiền lấy từ nguồn dự phòng ngân sách cấp thành phố năm 2026, nghĩa là thành phố chủ động rút từ quỹ dự phòng để xử lý những nhu cầu cấp thiết thay vì tiếp tục chờ các dự án đầu tư công dài hạn. Nói cách khác, đây là một thông điệp rõ ràng: nâng cấp cơ sở vật chất trường học không còn là việc “sẽ làm”, mà là ưu tiên phải giải quyết ngay trong chu kỳ ngân sách.
Tiền đi về đâu: Phân bổ cho phường, xã và quyền lực ở cơ sở
Khác với cách chi tiêu tập trung, khoản hơn 118 tỷ đồng lần này được thiết kế để “xuống tận lớp học” thông qua UBND phường, xã. Ngân sách được bổ sung có mục tiêu cho chính quyền cơ sở, để họ trực tiếp tổ chức sửa chữa trường công lập và mua sắm thiết bị dạy học Hồ Chí Minh phù hợp với nhu cầu thực tế. Đây là bước phân quyền tài chính rõ hơn cho cấp phường, xã trong việc nâng cấp cơ sở vật chất trường học.
Về quy trình, Sở Tài chính chịu trách nhiệm thực hiện thủ tục cấp bổ sung dự toán, trong khi Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn các địa phương triển khai sửa chữa, mua sắm, bảo đảm cơ sở vật chất trường học đáp ứng tiêu chí của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Các phường, xã phải lập hồ sơ, báo cáo nhu cầu, chịu trách nhiệm về nội dung và tính pháp lý, đồng thời bảo đảm các đề xuất không trùng với danh mục đã nằm trong kế hoạch đầu tư công trung hạn. Cụ thể hơn, thành phố đang gửi đi một thông điệp: “Ai nắm nhu cầu thực tế, người đó phải chịu trách nhiệm đến cùng”.
Tác động thực tế: Học sinh và giáo viên sẽ thấy gì trong lớp học?
Mục tiêu chính của khoản bổ sung ngân sách giáo dục 2026 này là đáp ứng nhu cầu sửa chữa và trang bị cho các trường công lập. Điều đó đồng nghĩa, nếu phường, xã xác định đúng nhu cầu, học sinh sẽ học trong những phòng học an toàn hơn, sạch sẽ hơn, còn giáo viên có điều kiện dạy học với thiết bị phù hợp, thay vì phải “chữa cháy” bằng những giải pháp tạm bợ. Hiệu quả của khoản kinh phí được nhấn mạnh là không chỉ dừng ở việc hoàn thành mua sắm hay sửa chữa, mà ở khả năng đưa các tài sản này vào sử dụng thực chất trong quá trình dạy học.
Một câu nói có thể coi là trọng tâm của đợt chi này là: “Khi việc sửa chữa, mua sắm được thực hiện đúng nhu cầu, đúng quy định và đưa vào sử dụng hiệu quả, nguồn ngân sách này sẽ góp phần hoàn thiện môi trường học tập, đồng thời hỗ trợ giáo viên trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục”. Nói cách khác, thiết bị chỉ có ý nghĩa nếu được gắn với chương trình học và sử dụng thường xuyên. Nếu phường, xã chỉ chăm chăm “giải ngân cho kịp năm” mà không tính tới cách vận hành lâu dài, khoản hơn 118 tỷ đồng có thể biến thành những phòng chức năng khóa cửa, những bộ thiết bị bám bụi.
Bối cảnh ngân sách và rủi ro lãng phí: 118 tỷ đồng là cú hích hay giọt nước?
Trước đợt bổ sung này, TP Hồ Chí Minh đã bố trí hơn 274 tỷ đồng cho sửa chữa cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị và cải thiện điều kiện hoạt động của các trường trong năm học 2026-2027. Việc tiếp tục bổ sung trong năm cho thấy nhu cầu đầu tư, sửa chữa và hoàn thiện điều kiện dạy học vẫn là vấn đề thường trực khi vận hành hệ thống trường công lập. Theo một phát biểu được nêu rõ: “Hơn 118 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách cấp thành phố năm 2026 được TP Hồ Chí Minh bổ sung có mục tiêu cho các phường, xã để sửa chữa và mua sắm trang thiết bị dạy học tại các trường công lập”. Điều này cho thấy thành phố không chỉ “giao chỉ tiêu” mà đang bơm thêm nguồn lực đáng kể.
Nhưng đi kèm là áp lực không nhỏ: Chủ tịch UBND phường, xã phải bảo đảm giải ngân hoàn thành trong năm 2026, trên tinh thần tiết kiệm, chống lãng phí. Nếu sử dụng không hết, địa phương phải hoàn trả ngân sách cấp thành phố. Đây là điểm vừa tích cực vừa tiềm ẩn rủi ro. Tích cực vì nó buộc các địa phương phải tính toán kỹ, tránh “vung tay quá trán”. Rủi ro vì nếu quy trình chậm, nhiều nơi có thể chọn những hạng mục dễ làm, ít ý nghĩa giáo dục, chỉ để kịp giải ngân. Chính tại “nút thắt” này, vai trò giám sát của phụ huynh, giáo viên và cộng đồng sẽ quyết định hơn 118 tỷ đồng là cú hích nâng cấp cơ sở vật chất trường học, hay chỉ là một đợt “thay áo mới” hình thức.
Không để sửa chữa phá vỡ nhịp học và bài toán trách nhiệm dài hạn
Thành phố yêu cầu rõ: việc mua sắm, sửa chữa phải được tổ chức phù hợp, tránh làm ảnh hưởng hoặc gián đoạn hoạt động dạy và học tại các trường. Điều này rất thực tế, vì nhiều hạng mục sửa chữa nếu triển khai thiếu kế hoạch có thể trực tiếp làm đảo lộn thời khóa biểu, giảm chất lượng giờ học, đặc biệt trong bối cảnh năm học đã bắt đầu. Thành phố cũng đặt yêu cầu sau đầu tư, tài sản phải được quản lý, khai thác hiệu quả, phát huy công năng lâu dài.
UBND phường, xã có trách nhiệm tiếp nhận, quản lý, phân bổ, sử dụng và thanh quyết toán nguồn kinh phí đúng mục đích. Chủ tịch UBND phường, xã phải chịu trách nhiệm trước UBND TP Hồ Chí Minh nếu việc sửa chữa, mua sắm làm ảnh hưởng hoạt động dạy và học. Về bản chất, hơn 118 tỷ đồng là phép thử mức độ nghiêm túc trong quản trị giáo dục ở cấp cơ sở. Nếu địa phương xây được một chu trình: xác định đúng nhu cầu – chọn đúng hạng mục – tổ chức thi công không làm gián đoạn lớp học – khai thác tài sản lâu dài, thì ngân sách dự phòng đã được biến thành vốn xã hội bền vững. Ngược lại, nếu thiếu trách nhiệm, khoản chi lần này sẽ chỉ làm dày thêm những bảng báo cáo chứ không làm lớp học tốt hơn.
