Ba khối chuyên thay cho tuyển riêng từng môn
Tuyển sinh trường chuyên theo ba khối là phương án dự thảo trong đó học sinh đăng ký vào Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội hoặc Ngoại ngữ, thay vì thi tuyển riêng theo từng môn chuyên như hiện nay. Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo thông tư về quy chế tổ chức, hoạt động của trường THPT chuyên và đang lấy ý kiến về đề xuất này.
Khối Khoa học tự nhiên gồm Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tin học; khối Khoa học xã hội gồm Ngữ văn, Lịch sử và Địa lý; khối còn lại là Ngoại ngữ. Thí sinh cùng đăng ký một khối sẽ theo chung phương thức xét tuyển và điểm chuẩn, không còn chỉ tiêu riêng theo từng môn chuyên. Đây là thay đổi lớn hơn việc đổi tên lớp: cách tuyển sẽ bớt gắn với một môn đơn lẻ, nhưng cũng khiến học sinh phải cân nhắc rộng hơn về lĩnh vực mình muốn theo đuổi.
Cách tính điểm thi dự kiến: môn nâng cao có trọng số lớn
Cách tính điểm thi dự kiến vẫn phân biệt bài thi nâng cao với bài thi cơ bản, nhưng chuyển trọng tâm khỏi một bài thi chuyên riêng theo môn. Với khối Khoa học tự nhiên, thí sinh làm Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên; điểm lần lượt được tính theo trọng số tối thiểu 2, 1 và 1. Khối Khoa học xã hội gồm Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đọc hiểu khoa học xã hội, theo trọng số tối thiểu 2, 1 và 1.
Khối Ngoại ngữ gồm Toán, Ngữ văn và ngoại ngữ thí sinh đăng ký; ngoại ngữ có trọng số tối thiểu 2, hai bài còn lại hệ số 1. Theo dự thảo, điểm Toán nâng cao, Ngữ văn nâng cao và ngoại ngữ có hệ số tối đa là 2, còn các bài thi khác hệ số 1. Toán và Ngữ văn cơ bản dùng đề chung của kỳ thi lớp 10 do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức; các bài nâng cao, ngoại ngữ và bài đánh giá năng lực do Sở quy định.
Điểm đáng lưu ý là bài đánh giá đọc hiểu khoa học tự nhiên hoặc xã hội hướng tới khả năng đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề, không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu từng môn.
Thí sinh cần chuẩn bị theo hướng rộng hơn
Học sinh dự thi các môn chuyên tự nhiên và xã hội có thể chịu tác động rõ nhất, bởi bài thi môn chuyên riêng được thay bằng bài nâng cao ở môn trụ cột cùng bài đánh giá năng lực tổng hợp. Chẳng hạn, người muốn vào lớp chuyên Hóa theo cách hiện nay thường thi Toán, Văn, Tiếng Anh và Hóa chuyên nhân hệ số 2; theo dự thảo, em sẽ thi Toán nâng cao, Văn và bài đọc hiểu khoa học tự nhiên. Vì thế, chỉ luyện sâu một môn chuyên có thể không còn đủ; thí sinh cần theo dõi cấu trúc đề và yêu cầu cụ thể khi địa phương ban hành hướng dẫn.
Đề xuất còn tách thời điểm trúng tuyển theo khối khỏi việc học chuyên sâu một môn cụ thể. Học kỳ I lớp 10 dành cho học tập, trải nghiệm và tư vấn định hướng; cuối kỳ, học sinh đăng ký thêm hai môn để học chuyên sâu. Từ học kỳ II, các em học chuyên đề theo lựa chọn, rồi từ lớp 11 mới học ổn định chương trình nâng cao theo môn. Cách tổ chức này có thể giúp học sinh có thời gian lựa chọn, nhưng cũng khiến việc trúng tuyển vào khối chưa đồng nghĩa với việc theo đuổi ngay môn chuyên mong muốn.
Dự thảo chưa phải quy định áp dụng đồng loạt
Thí sinh và phụ huynh nên xem đây là phương án đang được lấy ý kiến, không phải lịch thi hay cách tính điểm đã chính thức áp dụng trên toàn quốc. Nội dung về tuyển sinh ba khối, môn thi và hệ số hiện mới nằm trong dự thảo, chưa phải quy định chính thức. Do đó, quyết định đổi hẳn kế hoạch ôn thi lúc này sẽ là quá sớm; hợp lý hơn là tiếp tục củng cố kiến thức nền tảng và chờ văn bản cuối cùng cùng hướng dẫn của Sở.
Nếu dự thảo được thông qua, danh sách học sinh trúng tuyển dự kiến phải được công khai trên cổng thông tin của cơ quan quản lý trường chuyên và của trường chậm nhất ba ngày sau khi công bố danh sách. Nhưng trước mắt, điều thí sinh cần theo dõi là nội dung cuối cùng của quy chế và cách từng địa phương triển khai. Đề xuất ba khối có thể làm thay đổi đáng kể kỳ thi vào lớp 10 trường chuyên; chỉ khi quy định chính thức được ban hành, thí sinh mới có căn cứ chắc chắn để chốt chiến lược ôn tập.
