Vintechpharm scandal: viên C sủi giả không chỉ là một vụ án hình sự
Vụ việc viên C sủi giả của Công ty TNHH Sản xuất Dược – Mỹ phẩm Vintechpharm là vụ sản xuất thực phẩm bổ sung bị phát hiện chứa chất bảo quản natri benzoat vượt từ 20 đến 33 lần mức cho phép, với hơn 1,2 triệu sản phẩm bị thu giữ và giám đốc doanh nghiệp bị khởi tố về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm. Đặt trong bối cảnh thị trường thực phẩm chức năng và mỹ phẩm nội địa đang nỗ lực xây dựng uy tín, Vintechpharm scandal không chỉ là câu chuyện pháp lý đơn lẻ mà là lời cảnh báo gay gắt về sự đánh đổi sức khỏe cộng đồng lấy lợi nhuận. Khi một doanh nghiệp nhỏ, vốn điều lệ 2 tỉ đồng, cùng vài nhân viên vẫn có thể tung hàng triệu viên C sủi giả ra thị trường, vấn đề không còn nằm ở một cá nhân mà ở cả hệ thống giám sát.
Chất bảo quản vượt quy định 33 lần: sự coi thường sức khỏe người dùng
Kết quả kiểm nghiệm cho thấy hàm lượng natri benzoat trong các mẫu viên C sủi giả dao động từ 4,18% đến 6,78%, trong khi quy định chỉ cho phép không quá 0,2%, tức vượt từ 20 đến 33 lần. Đây không phải sai số kỹ thuật, mà là lựa chọn có chủ ý: tăng chất bảo quản để sản xuất rẻ, bảo quản lâu, bất chấp nguy cơ với người dùng, trong đó có cả trẻ em được nhắm đến qua các quảng cáo tăng sức đề kháng, hỗ trợ thải độc, làm mát gan. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Natry benzoat trong viên C sủi giả Vintechpharm vượt mức cho phép tới 33 lần". Tệ hơn, nhiều thành phần như vitamin B1, B3, B6 và các hoạt chất được quảng cáo trên nhãn lại không hề xuất hiện trong sản phẩm. Người tiêu dùng vừa bị lừa về chất lượng, vừa bị đặt vào rủi ro sức khỏe với một hỗn hợp thiếu minh bạch.
Từ vốn điều lệ 2 tỉ đồng đến hơn 1,2 triệu sản phẩm bị thu giữ
Dữ liệu đăng ký cho thấy Vintechpharm được thành lập với vốn điều lệ 2 tỉ đồng, ban đầu hoạt động trong nhiều ngành khác nhau rồi chuyển thành công ty sản xuất dược – mỹ phẩm, với giám đốc Nguyễn Thế Vinh nắm tới 90% vốn. Thế nhưng quy mô nhân sự được đăng ký chỉ 3–5 lao động, đối lập hoàn toàn với việc lực lượng chức năng tạm giữ, niêm phong 1.224.500 viên C sủi tại cơ sở sản xuất và các quầy thuốc, cơ sở mua hàng. Việc một doanh nghiệp nhỏ như vậy vẫn có thể đưa hơn 1,2 triệu viên C sủi giả ra thị trường cho thấy cơ chế hậu kiểm còn quá lỏng lẻo. Chi phí sản xuất mỗi lọ khoảng 10.000 đồng nhưng bán ra 45.000–60.000 đồng, thông qua quầy thuốc và nền tảng thương mại điện tử như TikTok Shop, Shopee, cho thấy mô hình lợi nhuận cao dựa trên gian dối đã vận hành trơn tru trong thời gian đáng kể trước khi bị phát hiện. Đây là câu chuyện không chỉ của một công ty, mà của cả chuỗi cung ứng và phân phối thiếu trách nhiệm.
Khởi tố giám đốc và nhân viên: liệu đã đủ sức răn đe?
Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bốn bị can về hành vi "sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm" theo khoản 1 Điều 193 Bộ luật Hình sự, đồng thời tạm giam giám đốc Nguyễn Thế Vinh. Đây là bước đi cần thiết, nhưng câu hỏi đặt ra là liệu việc xử lý một vài cá nhân có đủ sức răn đe trong một thị trường mà mỹ phẩm giả Việt Nam và thực phẩm chức năng giả vẫn liên tục xuất hiện. Hơn 1,2 triệu sản phẩm C sủi giả bị thu giữ chỉ là phần nổi của tảng băng. Công an cũng kêu gọi người từng mua, sử dụng các sản phẩm mang nhãn Multivitamin Pro, Actiso Râu ngô – Rau má, Actiso Pro liên hệ để cung cấp thông tin phục vụ điều tra. Điều này cho thấy quy mô ảnh hưởng tới cộng đồng là rất lớn, kéo theo chi phí giám định, thu hồi, xử lý mà cuối cùng xã hội phải gánh. Nếu mức án không đủ nghiêm, Vintechpharm scandal sẽ không phải là vụ cuối cùng.
Niềm tin với sản phẩm nội địa: xây lại hay bỏ mặc?
Mỗi vụ viên C sủi giả, mỗi lô mỹ phẩm giả Việt Nam bị phát hiện đều bóc thêm một lớp niềm tin của người tiêu dùng đối với thương hiệu nội địa. Khi nhãn mác ghi dược – mỹ phẩm, quảng cáo nói tăng sức đề kháng, thải độc, nhưng bên trong là chất bảo quản vượt quy định và thành phần không đúng công bố, người mua sẽ chọn quay lưng. Vấn đề không chỉ ở việc siết kiểm tra, mà ở trách nhiệm của chuỗi phân phối: quầy thuốc, sàn thương mại điện tử phải xem lại cách lựa chọn và kiểm soát nhà cung cấp. Về phía người tiêu dùng, đây là lời nhắc phải cảnh giác hơn với những sản phẩm "đa công dụng", giá hấp dẫn, quảng cáo rầm rộ. Niềm tin có thể xây lại, nhưng chỉ khi doanh nghiệp nội địa hiểu rằng thị trường không còn dung thứ cho kiểu làm ăn lấy sức khỏe cộng đồng làm chi phí sản xuất.
