Học công nghệ bằng cách giải bài toán thật
UAV tự hành là thiết bị bay không người lái có thể thực hiện lộ trình được lập trình, thu thập dữ liệu bằng camera hoặc cảm biến và truyền thông tin về trạm điều khiển mặt đất. Giá trị của công nghệ này không nằm ở màn trình diễn, mà ở khả năng xử lý những nhiệm vụ con người cần làm an toàn và hiệu quả hơn. Ngày 7.11, đội sinh viên Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM giành giải nhất nội dung vận chuyển hàng hóa tại cuộc thi Sáng tạo và điều khiển UAV/drone dành cho thanh thiếu niên TP.HCM năm 2026. Thành tích đáng chú ý, nhưng ý nghĩa lớn hơn là sinh viên đã phải phối hợp phần cứng, phần mềm và thuật toán để giải bài toán giao nhận, vượt chướng ngại vật và điều khiển chính xác. Đây là cách học có sức nặng hơn một bài tập mô phỏng: thiết bị phải vận hành được khi đưa ra khỏi màn hình.
Sinh viên chế tạo drone không chỉ để tranh giải. Dương An Thịnh, sinh viên ngành kỹ thuật máy tính, phụ trách phần cứng trong đội đoạt giải nhất và cho biết nhóm muốn phát triển UAV cho giao hàng; sau cuộc thi, các thành viên sẽ tiếp tục nghiên cứu, cải thiện sản phẩm. Hướng đi ấy đáng khuyến khích, bởi quá trình thiết kế, thử nghiệm rồi sửa lỗi buộc người học làm chủ cả hệ thống thay vì chỉ lắp ráp linh kiện.
Giao hàng và xây dựng là phép thử của tính hữu ích
Các ý tưởng ứng dụng UAV đã hướng tới hai nhu cầu dễ hình dung: giao hàng và vận chuyển vật tư tại công trường. Đội của Thịnh muốn dùng drone giao nhận hàng hóa. Bùi Đoàn Gia Bảo, sinh viên năm ba ngành tự động hóa Trường ĐH Tôn Đức Thắng, cùng nhóm lại nhắm đến công trình trên cao, nơi việc kéo vật liệu bằng ròng rọc có thể gây nguy hiểm nếu hàng rơi. Hai hướng này cho thấy sinh viên đang bắt đầu từ một vấn đề cụ thể, thay vì tìm ứng dụng cho công nghệ chỉ vì nó mới.
Bảo cho biết drone tầm trung hiện tại của nhóm chưa nâng được tải nặng; nếu nâng cấp thành thiết bị công nghiệp, nhóm kỳ vọng có thể chở hơn 30 kg, thậm chí 60 kg. Đây là mục tiêu tương lai, không phải năng lực đã được chứng minh của nguyên mẫu đang thi. Sự phân biệt ấy quan trọng: tiềm năng chỉ trở thành ứng dụng khi tải trọng, độ ổn định và an toàn được thử nghiệm trong điều kiện thực tế. UAV cho xây dựng có thể giảm việc vận chuyển thủ công ở vị trí nguy hiểm, nhưng vẫn cần kiểm chứng kỹ trước khi được giao nhiệm vụ.
Từ phòng thí nghiệm đến những đợt thử ngoài trời
Một bước chuyển rõ nét đang diễn ra tại Viện Công nghệ số, Trường Đại học Thủ Dầu Một. Tại Techmart 2026, trường giới thiệu UAV cánh bằng phục vụ trinh sát, khảo sát và thu thập dữ liệu trên phạm vi rộng, cùng robot bốn chân tự hành có thiết kế mở để bổ sung mô-đun và tích hợp AI. Đây không còn là những mô hình chỉ nằm trong phòng thí nghiệm: chúng được đưa ra giới thiệu như các nguyên mẫu hướng đến nhiệm vụ thực tế.
Theo nhóm nghiên cứu, UAV cánh bằng hoạt động khoảng 30–35 phút và có tầm bay khoảng 30 km mỗi chuyến. Nhóm đã thử bay ngoài trời để kiểm tra khả năng giữ vị trí, bay theo quỹ đạo tự động và duy trì kết nối ở khoảng cách xa. Với robot bốn chân, công việc tiếp theo là hoàn thiện phần cứng và tích hợp mô hình AI hỗ trợ giữ thăng bằng, di chuyển linh hoạt. Các sản phẩm vẫn ở giai đoạn nguyên mẫu, đang được thử nghiệm và kiểm chứng; nói rõ giới hạn hiện tại giúp phân biệt tiến bộ kỹ thuật với một giải pháp đã sẵn sàng triển khai.
Đào tạo phải dẫn đến thử nghiệm và ứng dụng
Muốn biến nguyên mẫu thành sản phẩm, cần một lộ trình liên tục từ học tập đến vận hành. Trong năm 2026, Viện Công nghệ số tổ chức chương trình nghiên cứu, workshop và tập huấn về UAV, robotics, lập trình nhúng và AI; sinh viên được hướng dẫn chuyển từ mô phỏng trên máy tính sang chế tạo, thử nghiệm và vận hành thiết bị thực. Năm trước đó, dự án AIDrone của sinh viên viện, hướng đến an ninh và cứu hộ, giành quán quân cuộc thi Thiết kế kỹ thuật TEC2025. Những hoạt động này tạo nền tảng để sinh viên tiếp cận bài toán công nghệ từ sớm, không đợi đến khi tốt nghiệp.
UAV và robot cũng xuất hiện trong bối cảnh các đô thị tìm kiếm giải pháp cho logistics, quan trắc môi trường, cứu hộ và nông nghiệp công nghệ cao. Nhưng cơ hội thị trường không tự động biến một cuộc thi thành sản phẩm hữu ích. Điều đáng theo dõi là các nhóm có tiếp tục thử nghiệm, kết nối với doanh nghiệp và hoàn thiện thiết bị theo yêu cầu thực tế hay không. Khi quá trình ấy được duy trì, giảng đường có thể trở thành nơi hình thành năng lực công nghệ, còn cuộc thi là điểm khởi đầu chứ không phải đích đến.






