“Chuyện thanh xuân” là gì và vì sao quan trọng với thế hệ sáng tạo trẻ?
Liên hoan nghệ thuật thanh niên “Chuyện thanh xuân” là một không gian sáng tạo trẻ nơi sinh viên các ngành sân khấu, điện ảnh, truyền hình, âm nhạc, múa, nhiếp ảnh, mỹ thuật và nghệ thuật đương đại kể lại ký ức, tình yêu, khát vọng và góc nhìn về cuộc sống, đồng thời thử nghiệm các hình thức biểu đạt liên ngành để định hình bản sắc nghệ sĩ và sự nghiệp nghệ thuật sinh viên ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.
Điểm đáng nói là liên hoan này không coi tác phẩm sinh viên như “bài tập lớn” mà như những sản phẩm nghệ thuật có đời sống riêng. Với chủ đề “Chuyện thanh xuân”, liên hoan hướng tới tạo không gian để sinh viên kể những câu chuyện về tuổi trẻ, thể hiện ký ức, tình yêu, khát vọng và góc nhìn về cuộc sống thông qua các tác phẩm nghệ thuật. Đây là lựa chọn mang tính tuyên ngôn: tuổi trẻ không chỉ là đối tượng được mô tả, mà là chủ thể sáng tạo có tiếng nói xã hội. Ngày 19/10, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội công bố liên hoan dành cho sinh viên đang theo học các ngành nghệ thuật nói trên, mở ra một sân chơi quy mô hiếm thấy trong đào tạo sáng tạo Hà Nội.
Không gian sáng tạo trẻ: Từ lớp học khép kín đến sân chơi liên ngành mở
Nếu trước đây, sinh viên sân khấu, điện ảnh hay mỹ thuật thường sáng tác trong “ô” chuyên ngành, thì “Chuyện thanh xuân” chủ động phá vỡ những bức tường đó. Các hoạt động của liên hoan trải rộng trên sân khấu, điện ảnh, truyền hình, kịch bản dân tộc, múa, nhiếp ảnh và mỹ thuật; sinh viên được khuyến khích phối hợp, kết hợp các hình thức thể hiện để tạo nên những tác phẩm vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa phát huy sức sáng tạo tập thể. Đây mới là không gian sáng tạo trẻ đúng nghĩa: linh hoạt, lai ghép và không sợ “lệch chuẩn”.
Điểm đột phá đặc biệt của liên hoan nằm ở cơ chế kết nối và hỗ trợ sáng tạo từ nhà trường: lần đầu tiên, trường chủ động tuyển chọn, kết nối những sinh viên xuất sắc ở các chuyên ngành khác nhau để cùng trao đổi, xây dựng ý tưởng và triển khai tác phẩm chung. Nhà trường trích một phần kinh phí hỗ trợ để các tài năng trẻ tự do thử nghiệm ngôn ngữ nghệ thuật, đồng thời tăng cường cơ hội hợp tác liên ngành. Theo Thứ trưởng Tạ Quang Đông, bên cạnh những không gian sáng tạo ngoài xã hội, cần có những không gian sáng tạo thực chất ngay trong nhà trường dành cho sinh viên. Đây là một câu nói nên được treo ngay ở mọi cơ sở đào tạo sáng tạo Hà Nội.
Từ bài thi đến sự nghiệp nghệ thuật sinh viên: Cây cầu nối với đời sống chuyên nghiệp
Điểm quan trọng nhất của “Chuyện thanh xuân” là nó không dừng ở việc trưng bày tác phẩm. Liên hoan nhằm kết nối sinh viên, giảng viên, nghệ sĩ, nhà sản xuất, các đơn vị nghệ thuật và công chúng, qua đó sinh viên có thêm cơ hội thực hành sáng tạo, phát triển ý tưởng và tiếp cận môi trường chuyên nghiệp ngay khi còn trong đào tạo. Những ý tưởng hình thành từ giảng đường có điều kiện phát triển thành sản phẩm nghệ thuật đến với công chúng. Đây là cách hiểu nghiêm túc về đào tạo: chất lượng không nằm trên giáo trình mà nằm ở tác phẩm và con người bước ra đời sống nghệ thuật.
Theo Hiệu trưởng, các sản phẩm này không chỉ phục vụ việc thi tốt nghiệp, mà sẽ là tiếng nói của giới trẻ, sẵn sàng tranh tài tại các liên hoan nghệ thuật trong khu vực và quốc tế. Dự kiến, các tác phẩm và hoạt động của liên hoan sẽ được giới thiệu trong tháng 12/2026, gắn với dịp kỷ niệm ngày thành lập trường. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định sẵn sàng đồng hành để những tác phẩm tốt được quảng bá, có thể tham gia các triển lãm, liên hoan ở quy mô quốc gia, từ nhiếp ảnh, mỹ thuật đến sân khấu, điện ảnh. Nói cách khác, đây là một “bệ phóng” thực sự cho sự nghiệp nghệ thuật sinh viên, chứ không phải một cuộc thi nội bộ mang tính phong trào.
Giữ bản sắc người làm nghệ thuật trong thời AI: Tư duy sáng tạo độc lập là điều kiện bắt buộc
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo bùng nổ, “Chuyện thanh xuân” chọn một lập trường rõ ràng: tôn trọng lao động sáng tạo của con người. Giảng viên Trần Quang Minh, Trưởng Khoa Điện ảnh, khẳng định Ban Tổ chức không chấp nhận các sản phẩm được tạo nên bởi công nghệ AI; các phim dự thi được chấm theo chuẩn phim ngắn truyền thống, với tiêu chí sáng tạo dựa hoàn toàn vào các quy chuẩn kinh điển từ khâu bắt đầu cho đến khi hoàn thành, và hội đồng chấm thi sẽ làm việc nghiêm ngặt để đảm bảo các bộ phim dự thi không sử dụng AI. Đây không phải là thái độ “sợ” công nghệ, mà là cách bảo vệ tư duy sáng tạo độc lập – nền tảng của mọi nghệ sĩ.
Ở chiều ngược lại, Hiệu trưởng nhấn mạnh rằng những người làm văn học nghệ thuật và điện ảnh đang băn khoăn trước sự phát triển của AI, nên cần sự nhiệt huyết của các bạn trẻ để làm chủ công cụ này và không được phép sợ hãi. Chính sự căng kéo giữa kỷ luật nghề và thử nghiệm công nghệ khiến liên hoan trở thành một phòng thí nghiệm thú vị cho tư duy sáng tạo độc lập trong cộng đồng sinh viên. Theo định hướng của khoa Điện ảnh, mục tiêu cốt lõi của đào tạo là giúp sinh viên tạo ra những bộ phim chất lượng cao với dấu ấn sáng tạo riêng. Nếu không giữ được “cái riêng” đó, mọi công cụ – kể cả AI – đều trở nên vô nghĩa.
Một mô hình liên hoan nghệ thuật thanh niên đáng để nhân rộng
“Chuyện thanh xuân” không chỉ là một sự kiện, mà là một mô hình đào tạo sáng tạo Hà Nội đang thiếu: gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, đời sống nghệ thuật và công chúng. Thứ trưởng Tạ Quang Đông đánh giá đây là hướng đi đổi mới, nhằm kết nối hoạt động đào tạo với yêu cầu thực tiễn, đồng thời nhấn mạnh vị trí hàng đầu của trường trong lĩnh vực đào tạo sân khấu, điện ảnh hiện nay. Ông cũng gợi mở khả năng mở rộng quy mô trong những năm tới, hướng đến các liên hoan phim sinh viên hoặc liên hoan sân khấu dành cho các trường văn hóa, nghệ thuật trên toàn quốc, như một cách phát hiện và bồi dưỡng tài năng trẻ.
Song song với liên hoan, trường giới thiệu bộ nhận diện thương hiệu mới, đánh dấu bước chuyển mình trong quá trình đổi mới hình ảnh và nâng cao chất lượng đào tạo, góp phần phát triển ngành công nghiệp văn hóa. Điều này gửi đi một thông điệp rõ ràng: nếu muốn có một thế hệ nghệ sĩ mới, chúng ta phải đầu tư vào những không gian sáng tạo trẻ thực chất, nơi sinh viên được coi là nghệ sĩ đang lớn, chứ không là “người học việc” thụ động. “Chuyện thanh xuân” vì thế xứng đáng trở thành hình mẫu cho các liên hoan nghệ thuật thanh niên khác: đặt niềm tin vào người trẻ, trao cho họ công cụ, trách nhiệm và cả quyền được thất bại trên hành trình tìm tiếng nói riêng.
