Từ bãi chế tạo Vũng Tàu đến biển Baltic: bước ngoặt của thép biển Việt
Công trình thép biển Made in Vietnam là các cấu kiện thép siêu trường siêu trọng được thiết kế, chế tạo và hoàn thiện trong nước, sau đó xuất khẩu để lắp đặt cho những dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn trên thế giới, đáp ứng đồng thời yêu cầu khắt khe về kỹ thuật, an toàn và môi trường của các thị trường khó tính như châu Âu. Bốn “pháo đài thép” là các Trạm biến áp ngoài khơi (OSS) nặng tổng cộng 16.000 tấn, cao tương đương tòa nhà 15 tầng, đã được PTSC M&C hoàn thành và đưa trọn vẹn lên xà lan tại cảng dịch vụ PTSC, trước khi lên đường tới biển Baltic để tham gia dự án điện gió ngoài khơi Baltica 2 do Ørsted và PGE phát triển, công suất 1,5 GW, mang nguồn năng lượng xanh phục vụ hàng triệu hộ gia đình Ba Lan.
Tính đến ngày 12/9, hai trạm biến áp đã vượt biển sang châu Âu, hai trạm còn lại đã hạ thủy thành công và sẵn sàng xuất phát. Sự kiện này đánh dấu lần hiếm hoi một nhà thầu từ một nền công nghiệp đang phát triển bước thẳng vào chuỗi cung ứng cốt lõi của một dự án điện gió ngoài khơi lớn tại châu Âu, với sản phẩm Made in Vietnam đóng vai trò trung tâm. Theo một cổng thông tin năng lượng tái tạo Ba Lan, bốn thượng tầng OSS và bốn khung đỡ mô-đun rời Việt Nam để đến Ba Lan, trở thành “trái tim năng lượng” của hệ thống điện Baltica 2, thu gom điện từ 107 tuabin gió và truyền tải an toàn vào bờ. Đây không chỉ là một hợp đồng xuất khẩu thép biển, mà là cánh cửa mở vào sân chơi cạnh tranh quốc tế của công nghiệp nặng Việt Nam.
16.000 tấn thép siêu trường siêu trọng và “trái tim năng lượng” Ba Lan
Điểm khiến thế giới phải nhìn lại không nằm ở số lượng cấu kiện, mà ở quy mô và mức độ phức tạp: tổng cộng tám cấu kiện thép – bốn thượng tầng trạm biến áp ngoài khơi và bốn khung đỡ mô-đun – có tổng trọng lượng 16.000 tấn, mỗi trạm công suất 375 MW, nặng khoảng 3.500 tấn, còn mỗi khung đỡ mô-đun nặng 500 tấn. Đây là những cấu kiện siêu trường siêu trọng, đòi hỏi năng lực thiết kế, chế tạo, lắp đặt và kiểm soát chất lượng ở đẳng cấp mà trước đây nhiều người nghĩ chỉ các tập đoàn phương Tây mới làm được. Trước khi được phép rời bãi, bốn trạm biến áp này đã vượt qua hơn 720 bài kiểm tra vận hành thử, bảo đảm hệ thống điện phức tạp sẵn sàng làm việc bền bỉ trong môi trường biển khắc nghiệt vùng Baltic.
Một cánh đồng gió ngoài khơi chỉ có ý nghĩa nếu điện được thu gom và đưa vào lưới; bốn trạm biến áp OSS này chính là “trái tim năng lượng” của Baltica 2, nơi toàn bộ điện năng từ 107 tuabin gió được tập trung, chuyển đổi và truyền tải về Hệ thống Điện Quốc gia Ba Lan. Theo các nhà phát triển, khi vận hành, Baltica 2 sẽ cung cấp đủ năng lượng xanh cho khoảng 2,4 triệu hộ gia đình Ba Lan. Điều đó có nghĩa là từng mối hàn, từng bó cáp bên trong sản phẩm Made in Vietnam sẽ gắn trực tiếp với đời sống hàng ngày của hàng triệu người dân ở châu Âu – minh chứng sống động nhất cho giá trị thực tế của xuất khẩu thép biển Việt Nam, chứ không chỉ là một câu chuyện thành tích kỹ thuật.
43 ngày đêm thức cùng biển: kỷ luật, trí tuệ và bản lĩnh Made in Vietnam
Đằng sau con số 16.000 tấn thép là 43 ngày đêm gần như không ngủ của hơn 2.000 lao động cùng khoảng 200 kỹ sư và nhân sự quản lý tại bãi chế tạo PTSC M&C. Chiến dịch load-out – hạ thủy và đưa tám cấu kiện siêu trường siêu trọng lên xà lan – diễn ra trong nắng gắt, mưa bão bất chợt của vùng biển, trong khi cùng lúc công trường còn đang thi công bảy dự án lớn khác. Đưa một khối thép nặng hàng nghìn tấn rời bãi lên mặt nước đòi hỏi từng milimét tính toán thủy triều, tải trọng, trọng tâm; sai số nhỏ cũng có thể trả giá bằng tai nạn hoặc thiệt hại không thể sửa. Lớp “áo khoác” bảo vệ – lớp sơn phủ diện tích tới 120.000 m², tương đương 17 sân bóng đá – phải thi công trong khí hậu nhiệt đới gió mùa nhưng vẫn đủ sức chống ăn mòn và chịu lạnh băng giá Baltic trong suốt vòng đời công trình.
Chính sự kết hợp giữa kỷ luật tổ chức, năng lực kỹ thuật và tinh thần trách nhiệm đã tạo nên điều mà vị CEO dự án Baltica 2 của một tập đoàn Đan Mạch gọi là “một thành tựu lớn”. Ông khẳng định việc hoàn thành các trạm đúng tiến độ là kết quả của lập kế hoạch kỷ luật, phối hợp cẩn trọng và cam kết cao, đồng thời nhấn mạnh PTSC và đối tác đã chứng minh họ là nhà cung cấp đáng tin cậy, luôn giữ tiến độ, chất lượng và tiêu chuẩn chuyên môn cao nhất. Thành công này không phải may mắn, mà là kết tinh của nhiều năm tích lũy kinh nghiệm từ các dự án dầu khí ngoài khơi, nay được “tái định nghĩa” trong bối cảnh điện gió ngoài khơi. Nó cho thấy sản phẩm Made in Vietnam, khi được đặt dưới áp lực cạnh tranh quốc tế, có thể hoàn toàn đáp ứng những yêu cầu khắt khe nhất.
Cạnh tranh quốc tế: từ một hợp đồng tới vị thế mới của công nghiệp nặng Việt Nam
Điều đáng nói nhất trong câu chuyện Baltica 2 không phải là một vài cấu kiện xuất ngoại, mà là bước nhảy vọt về khả năng cạnh tranh quốc tế của ngành công nghiệp nặng Việt Nam. Trong chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi toàn cầu – nơi mỗi hợp đồng là bài sát hạch khắc nghiệt – việc một nhà thầu Việt Nam đảm nhận trọn gói chế tạo các cấu kiện cốt lõi, bàn giao đúng kế hoạch và vượt qua hàng trăm bài kiểm tra kỹ thuật là một thông điệp rõ ràng: Việt Nam không còn chỉ là nơi gia công những hạng mục phụ trợ. Thành công này được đánh giá là một cột mốc lịch sử, vừa mang nguồn điện xanh về bờ châu Âu, vừa mang khát vọng và niềm tự hào Made in Vietnam vươn ra đại dương.
Khi dự án Baltica 2 đi vào vận hành, dự kiến dòng điện đầu tiên sẽ được đưa vào lưới trong nửa đầu năm 2027 và vận hành thương mại toàn diện vào cuối năm 2027. Sự đóng góp của nhà thầu Việt Nam là mắt xích quan trọng giúp dự án tiến gần mục tiêu cung cấp năng lượng xanh cho 2,4 triệu hộ gia đình và giảm khoảng 5 triệu tấn CO2 mỗi năm từ 2027. Nhưng lớn hơn những con số này là ý nghĩa dài hạn: lần xuất khẩu thép biển này mở ra tiền lệ để các doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào các dự án điện gió ngoài khơi khác trên thế giới, từ châu Âu đến các khu vực đang lên. Nếu biết tiếp tục đầu tư cho nhân lực, công nghệ và hệ sinh thái hỗ trợ, những “pháo đài thép” Baltica 2 có thể chỉ là bước mở màn cho một giai đoạn bứt phá mới của công nghiệp nặng và xuất khẩu sản phẩm Made in Vietnam, đưa Việt Nam lên bản đồ những quốc gia có năng lực chế tạo ngoài khơi tầm cỡ.
