Khi dữ liệu việc làm Mỹ xấu lại trở thành tin tốt cho Phố Wall
Dữ liệu việc làm Mỹ là báo cáo định kỳ về số việc làm phi nông nghiệp, tỷ lệ thất nghiệp và tăng trưởng tiền lương, được thị trường dùng để đo sức khỏe kinh tế và dự đoán đường đi lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang. Trong tháng 9, số việc làm phi nông nghiệp chỉ tăng 29.000, thấp hơn nhiều so với mức dự báo 84.000, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,2%. Ở một nền kinh tế bình thường, đây là tín hiệu đáng lo: thị trường lao động hạ nhiệt, nhu cầu lao động yếu đi, doanh nghiệp thận trọng hơn với tuyển dụng. Nhưng trên thị trường tài chính, bộ dữ liệu kém khả quan này lại kích hoạt một phản ứng trái ngược: đồng USD suy yếu, trong khi chứng khoán Mỹ tăng điểm đồng loạt.
Dữ liệu việc làm yếu và cú hạ nhiệt kỳ vọng lãi suất Fed
Cốt lõi của câu chuyện nằm ở kỳ vọng lãi suất Fed. Khi nền kinh tế chỉ tạo thêm 29.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng, thấp hơn đáng kể các dự báo trước đó, và tỷ lệ thất nghiệp Mỹ nhích lên 4,2% so với dự báo 4,1%, thị trường lập tức đọc đây là tín hiệu Fed khó tiếp tục thắt chặt với tốc độ cũ. Một số nền tảng giao dịch định giá xác suất Fed giữ nguyên lãi suất trong tháng 10 lên khoảng 80–85%, cao hơn rõ rệt mức trước báo cáo. Nói cách khác, “tin xấu” cho thị trường lao động trở thành “tin tốt” cho những ai lo ngại lãi suất Fed sẽ còn tăng mạnh. Khi kỳ vọng lãi suất đỉnh bị kéo xuống, toàn bộ cấu trúc định giá tài sản – từ trái phiếu, tiền tệ đến cổ phiếu – phải điều chỉnh lại.
Vì sao đồng USD suy yếu khi Fed bớt “diều hâu”
Đồng USD suy yếu sau báo cáo việc làm là phản ứng rất logic với diễn biến chính sách tiền tệ. Khi thị trường tin rằng Fed nhiều khả năng giữ nguyên lãi suất trong tháng 10 thay vì tiếp tục tăng, chênh lệch lãi suất kỳ vọng giữa Mỹ và các nền kinh tế khác bị thu hẹp, làm giảm sức hấp dẫn tương đối của đồng USD. Chỉ số USD giảm đáng kể sau khi dữ liệu việc làm kém kỳ vọng được công bố, trong khi trên thị trường ngoại hối, USD mất giá so với cả euro và yen. Ở góc độ tâm lý, nhà đầu tư ngoại hối vốn “nghiện” sự rõ ràng: khi thấy dữ liệu lao động yếu đi, họ nhanh chóng tái định vị danh mục, chốt lời với đồng USD đã mạnh trước đó và chuyển sang các đồng tiền khác hưởng lợi hơn nếu chu kỳ thắt chặt tiền tệ của Fed sắp đi đến hồi kết.
Chứng khoán Mỹ tăng: thị trường cổ phiếu yêu thích lãi suất thấp hơn
Điểm thú vị là chứng khoán Mỹ tăng điểm ngay trong phiên xuất hiện tin xấu về dữ liệu việc làm Mỹ. Các chỉ số chủ chốt đồng loạt đi lên, với những nhóm ngành nhạy cảm với chi phí vốn được hưởng lợi rõ rệt. Lý do: lãi suất cao là kẻ thù số một của định giá cổ phiếu, vì làm tăng chi phí vay của doanh nghiệp và giảm giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai. Khi thị trường tin rằng Fed ít khả năng tăng lãi suất thêm trong ngắn hạn, nhà đầu tư nhanh chóng “chiết khấu” mức chi phí vốn thấp hơn vào giá cổ phiếu. Nói cách khác, dù nền kinh tế có dấu hiệu chậm lại, Phố Wall lại mừng vì rủi ro siết lãi suất cực đoan tạm thời được đẩy lùi. Điều này giải thích chuyện chứng khoán Mỹ tăng dù nền tảng kinh tế không mấy tích cực.
Nguy cơ phía trước: giữa “hạ cánh mềm” và suy thoái lộ diện
Sự hưng phấn hiện tại không xóa được những tín hiệu cảnh báo trong dữ liệu việc làm Mỹ. Việc làm khu vực tư nhân tăng thêm 46.000 trong khi khu vực chính phủ giảm 17.000, số liệu các tháng trước còn bị điều chỉnh giảm mạnh – tháng 8 từ 162.000 xuống 133.000, tháng 7 xuống mức âm 10.000. Điều này cho thấy bức tranh thị trường lao động đã yếu hơn so với những gì nhà đầu tư tưởng trước đó. Nếu xu thế này kéo dài, Fed không chỉ dừng tăng lãi suất mà còn phải tính đến việc xoay trục sang nới lỏng sớm hơn kỳ vọng. Kịch bản “hạ cánh mềm” chỉ thành hiện thực nếu tăng trưởng hạ nhiệt vừa đủ để kiềm chế lạm phát mà không đẩy thất nghiệp Mỹ tăng mạnh. Còn nếu dữ liệu lao động tiếp tục xấu đi, hưng phấn ngắn hạn trên sàn chứng khoán có thể phải trả giá bằng nguy cơ suy thoái rõ rệt hơn ở phía trước.
