Bức tranh tổng quan: Dữ liệu việc làm Mỹ đang phát tín hiệu “hãm phanh”
Dữ liệu việc làm Mỹ là tập hợp các chỉ số phản ánh số việc làm mới, tỷ lệ thất nghiệp và tốc độ tăng lương, đóng vai trò kim chỉ nam cho quyết định lãi suất Fed vì nó cho thấy nền kinh tế đang nóng lên hay chậm lại, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát, sức mua và hướng đi của đồng USD. Trong báo cáo mới nhất, chỉ số NFP tháng 9 – số việc làm phi nông nghiệp – chỉ tăng 29.000, thấp hơn xa mức dự báo 84.000. Tỷ lệ thất nghiệp Mỹ nhích từ 4,1% lên 4,2%, vượt kỳ vọng 4,1%. Đây không còn là một cú trượt nhẹ mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy thị trường lao động đang mất đà, kéo theo câu hỏi lớn: Fed còn lý do để tiếp tục tăng lãi suất Fed trong tháng 10 hay không?
NFP hụt mạnh, thất nghiệp tăng: Fed bị buộc phải ôn hòa hơn
Điểm đáng lo nhất trong dữ liệu việc làm Mỹ lần này là tốc độ tạo việc làm mới giảm rõ rệt, trong khi thất nghiệp Mỹ lại nhích lên. Số việc làm phi nông nghiệp tháng 9 chỉ tăng 29.000, thấp hơn nhiều so với dự báo 84.000 – một con số đủ để thị trường hiểu rằng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp đang yếu đi. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,2%, trong khi giới phân tích kỳ vọng giữ ở 4,1%. Thêm vào đó, báo cáo còn cho thấy số liệu việc làm tháng 8 bị điều chỉnh giảm từ 162.000 xuống 133.000, và tháng 7 thậm chí bị điều chỉnh xuống -10.000. Trong bối cảnh tăng trưởng tiền lương hạ nhiệt, chỉ còn tăng 0,13% theo tháng và 3,02% theo năm, lập luận "thị trường lao động quá nóng" để biện minh cho việc tăng lãi suất Fed trở nên yếu đi rõ rệt.
Một câu nói có thể tóm tắt tâm lý hiện tại là: "Sau khi NFP tháng 9 chỉ tăng 29.000, thị trường định giá xác suất Fed giữ nguyên lãi suất tháng 10 ở mức 85%". Điều này cho thấy dữ liệu yếu đang trực tiếp kéo kỳ vọng chính sách tiền tệ theo hướng ôn hòa, ít nhất trong ngắn hạn.
ISM Manufacturing lệch kỳ vọng: tăng trưởng còn đó, nhưng rủi ro lạm phát chưa biến mất
Nếu chỉ nhìn vào thị trường lao động, nhiều người sẽ vội kết luận Fed đã có "cớ" để dừng tăng lãi suất Fed. Nhưng bức tranh sản xuất lại phức tạp hơn. Chỉ số ISM Manufacturing tháng 9 đạt 54,5, thấp hơn dự báo 55,0 và gần như không đổi so với mức 54,6 trước đó. Dù thấp hơn kỳ vọng, con số trên 50 vẫn cho thấy khu vực sản xuất đang mở rộng, không phải suy thoái. Đơn hàng mới tăng lên 55,3 từ 54,7, chỉ số việc làm trong ISM nhích lên 52,7 so với kỳ vọng 52,0. Nhu cầu nội địa còn khá vững, chi tiêu xây dựng tăng 0,9% so với tháng trước thay vì đi ngang như dự báo. Vấn đề nằm ở chỗ: chỉ số phụ Prices Paid nhảy vọt lên 77,9, cao hơn nhiều mức dự báo 73,0. Áp lực chi phí từ phía nhà sản xuất vẫn cao, và đó là điều Fed không thể bỏ qua khi nghĩ đến lạm phát trung hạn.
Đồng USD suy yếu: thị trường đã bỏ phiếu chống lại kịch bản tăng lãi suất
Phản ứng của thị trường ngoại hối nói rõ hơn bất kỳ bài phát biểu nào. Ngay sau báo cáo NFP, chỉ số USD (USDIDX) giảm đáng kể. Việc đồng USD suy yếu cho thấy nhà đầu tư đang nhanh chóng điều chỉnh lại kỳ vọng, chuyển từ kịch bản Fed tiếp tục tăng lãi suất sang kịch bản Fed tạm dừng và giữ nguyên trong tháng 10. Theo dữ liệu định giá, xác suất Fed không thay đổi lãi suất hiện ở quanh 85% sau cú hụt mạnh của chỉ số NFP tháng 9. Kỳ vọng chính sách tiền tệ vì thế dịch chuyển rõ rệt theo hướng ôn hòa hơn. Tuy nhiên, sự ôn hòa này không phải là tấm vé miễn phí cho thị trường: với chỉ số ISM Manufacturing vẫn trên ngưỡng mở rộng và Prices Paid tăng cao, Fed vẫn phải giữ cảnh giác với lạm phát, hạn chế khả năng xoay sang nới lỏng mạnh tay.
Kết luận: Fed khó tăng lãi tháng 10, nhưng chưa thể "buông tay" với lạm phát
Nhìn tổng thể, dữ liệu việc làm Mỹ đang gửi đi một thông điệp khá rõ: thị trường lao động đã mất đà, thu nhập tăng chậm lại, và rủi ro tăng trưởng đang nổi lên. Cú hụt của chỉ số NFP tháng 9, cùng với tỷ lệ thất nghiệp Mỹ tăng lên 4,2%, đã làm giảm đáng kể khả năng Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 10. Thị trường đã phản ứng bằng cách bán ra đồng USD, thể hiện niềm tin rằng Fed sẽ chọn lập trường ôn hòa hơn trong ngắn hạn. Tuy vậy, chỉ số ISM Manufacturing vẫn trên 50 điểm và Prices Paid còn rất cao, nghĩa là nền kinh tế vẫn mở rộng và áp lực lạm phát từ phía nhà sản xuất chưa lắng xuống. Quan điểm hợp lý lúc này: Fed nhiều khả năng tạm dừng tăng lãi suất, nhưng chưa thể tuyên bố chiến thắng trước lạm phát, và bất kỳ dữ liệu mới nào trái chiều đều có thể đảo ngược kỳ vọng hiện tại.
