Gia hạn để tránh một đợt leo thang mới
Đình chiến thương mại là thỏa thuận tạm thời trong đó hai bên ngừng hoặc hoãn một số biện pháp gây sức ép kinh tế, nhằm kiềm chế căng thẳng trong khi tiếp tục thương lượng. Mỹ và Trung Quốc đang gia hạn thỏa thuận này thêm hai tháng, đến giữa tháng 1/2027, theo thống nhất của Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình hồi tháng 9/2026. Đây là bước đi cần thiết: thỏa thuận đình chiến kéo dài một năm dự kiến hết hạn trong tuần được đề cập, khiến nguy cơ các biện pháp đối đầu quay trở lại trở nên cấp bách. Giới chức Trung Quốc chính thức thông báo gia hạn vào ngày 9/11, qua đó cụ thể hóa thỏa thuận đạt được tại hội nghị thượng đỉnh ở Washington. Nhưng việc kéo dài thời hạn chỉ mua thêm thời gian; nó không chứng minh hai bên đã tìm được lời giải cho các tranh chấp cốt lõi trong thương mại Mỹ Trung.
Những biện pháp tạm hoãn vẫn được giữ
Phần thực chất nhất của lần gia hạn nằm ở việc giữ nguyên một số hàng rào đang được tạm dừng. Bắc Kinh tiếp tục hoãn các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và thiết bị liên quan đến giữa tháng 1/2027; Washington gia hạn miễn thuế bổ sung theo Mục 301 cho 178 sản phẩm có xuất xứ Trung Quốc. Mỹ cũng công bố dự thảo tiếp tục tạm dừng thu phí cảng đối với tàu Trung Quốc đến cùng thời điểm; khoản phí này gắn với cuộc điều tra theo Mục 301 về ngành đóng tàu Trung Quốc. Như vậy, đình chiến thương mại không xóa bỏ các công cụ gây sức ép mà chỉ trì hoãn việc áp dụng một số biện pháp. Với đất hiếm Trung Quốc, việc hoãn kiểm soát chặt hơn giúp tránh một điểm nóng trước mắt, nhưng không làm mất đi bất đồng về khoáng sản chiến lược và công nghệ tiên tiến.
Thuế, nông sản và khoáng sản vẫn là nút thắt
Điểm yếu của thỏa thuận là các bên chưa thống nhất cách thực hiện những cam kết quan trọng. Một quan chức Trung Quốc cho biết Bắc Kinh chỉ mua nông sản Mỹ nếu mỗi bên giảm thuế đối với lượng hàng hóa có giá trị 30 tỷ USD. Trong khi đó, khuôn khổ Hội đồng Thương mại song phương mới xác định những mặt hàng có thể được miễn thuế trong tương lai và xem xét giảm thuế; chưa có cam kết giảm thuế chung cho các nhóm hàng. Vì vậy, diễn biến về thuế quan Mỹ Trung vẫn phụ thuộc vào thương lượng tiếp theo, chứ chưa có lộ trình tháo gỡ rõ ràng. Washington cũng tiếp tục điều tra tình trạng công suất dư thừa trong một số ngành công nghiệp; cuộc điều tra có thể dẫn tới thuế quan mới. Đây là lý do không nên nhầm việc duy trì đình chiến với một thỏa thuận thương mại toàn diện.
Đối thoại tiếp diễn, nhưng kết quả vẫn phải chờ
Các cuộc tiếp xúc cấp cao có thể tạo cơ hội giữ nhịp đàm phán, nhưng chưa thay thế được những bước triển khai cụ thể mà hai bên đang đòi hỏi. Ngày 7/11, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer trao đổi trực tuyến với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong và thúc giục Bắc Kinh thực hiện cam kết về nông sản Mỹ, đất hiếm cùng các khoáng sản quan trọng khác. Trump và Tập dự kiến gặp bên lề hội nghị APEC tại Thâm Quyến vào tuần tới, rồi tiếp tục gặp tại hội nghị G20 ở Florida vào tháng 12. Mốc gia hạn được nêu là ngày 10/1/2027. Những cuộc gặp này có thể duy trì đối thoại, nhưng thước đo tiến triển phải là thỏa thuận cụ thể về thuế, mua nông sản và khoáng sản. Cho đến khi có kết quả như vậy, đình chiến chỉ là khoảng lặng mong manh, không phải hòa giải thương mại.
