Trà và đột quỵ: tín hiệu đáng chú ý, chưa phải lời đảm bảo
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu xảy ra khi mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, làm gián đoạn nguồn máu và có thể gây tổn thương não nghiêm trọng. Một phân tích dữ liệu từ nghiên cứu quốc tế INTERSTROKE, gồm 26.950 người tại 32 quốc gia, xem xét mối liên hệ giữa thói quen uống đồ uống và nguy cơ đột quỵ. Kết quả đưa trà xanh và trà đen vào nhóm đáng quan tâm: tại những khu vực ghi nhận mối liên hệ bảo vệ, uống 3–4 tách trà đen mỗi ngày liên quan đến nguy cơ thấp hơn 29%, còn cùng lượng trà xanh liên quan đến mức thấp hơn 27%. Nhưng con số hấp dẫn không đồng nghĩa một tách trà có thể ngăn đột quỵ. Đây là mối liên quan trong dữ liệu quan sát, không phải bằng chứng rằng trà trực tiếp phòng bệnh.
Vì sao trà xanh được chú ý?
Trà xanh giàu catechin, nhóm polyphenol có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Trong đó, EGCG là hợp chất được nghiên cứu nhiều; các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng catechin có thể góp phần hạn chế viêm, tổn thương tế bào và hỗ trợ chức năng mạch máu. Những cơ chế này tạo cơ sở để quan tâm đến trà xanh tim mạch, nhưng chưa biến trà thành phương pháp điều trị. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận catechin có thể liên quan đến cholesterol toàn phần và LDL thấp hơn; nghiên cứu theo dõi gần 25.000 người ghi nhận uống trà xanh hằng ngày liên quan đến nguy cơ bệnh tim thiếu máu cục bộ thấp hơn khoảng 8%. Phần lớn bằng chứng vẫn là quan sát hoặc tập trung vào chỉ số sức khỏe, nên không đủ để khẳng định trà xanh trực tiếp ngăn đau tim hay đột quỵ. Trà không thay thuốc giảm cholesterol hoặc chỉ định của bác sĩ.
Catechin và các hợp chất chống oxy hóa có thể hỗ trợ bảo vệ mạch máu, nhưng điều đó không chứng minh trà là liệu pháp phòng hoặc chữa đột quỵ.
Thói quen uống trà cần đặt đúng bối cảnh
Không nên áp dụng các mức giảm được ghi nhận như một cam kết cho mọi người. Mối liên hệ giữa trà và nguy cơ đột quỵ khác nhau theo khu vực: phân tích ghi nhận tín hiệu có lợi ở Nam Mỹ và Trung Quốc, nhưng ở Nam Á lại thấy mối liên hệ với nguy cơ cao hơn. Bối cảnh đồ uống cũng đáng lưu ý: uống hơn 4 tách cà phê mỗi ngày liên quan đến nguy cơ đột quỵ lần đầu cao hơn 37%, dù kết quả này cũng không tự chứng minh quan hệ nhân quả. Với người trưởng thành khỏe mạnh, có thể uống trà xanh vừa phải, ưu tiên loại nguyên chất và hạn chế thêm đường. Tránh uống quá đặc hoặc sát giờ ngủ nếu nhạy cảm với caffeine; người thiếu máu do thiếu sắt nên tránh uống trà cùng bữa ăn hoặc sát thời điểm bổ sung sắt vì trà có thể cản trở hấp thu.
Phòng đột quỵ không thể trông vào một thức uống
Huyết áp cao là một yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ, vì vậy kiểm soát huyết áp có ý nghĩa thực tế hơn việc kỳ vọng một loại trà bù đắp cho các nguy cơ khác. Trà xanh nên nằm trong một lối sống bảo vệ tim mạch, không phải biện pháp phòng bệnh duy nhất. Những nền tảng được khuyến nghị gồm ăn nhiều rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt; lựa chọn cá phù hợp; hạn chế muối và chất béo bão hòa; vận động thường xuyên, ngủ đủ, đồng thời kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol. Người đang dùng thuốc hoặc được theo dõi bệnh tim mạch không nên tự ý thay đổi điều trị vì kết quả về trà. Kết luận hợp lý nhất từ nghiên cứu gần 27.000 người là trà xanh và trà đen có liên quan đến nguy cơ đột quỵ thấp hơn ở một số nhóm, chứ không phải chúng ngăn bệnh. Hãy xem trà là lựa chọn trong nếp sống lành mạnh, không phải lá chắn.
