Tư nhân hóa Cảng An Thới: Bước ngoặt không thể quay lại
Cảng An Thới Phú Quốc là cửa ngõ giao thông đường thủy quan trọng ở phía nam đảo, vừa trung chuyển khách và hàng hóa, vừa đón hàng triệu lượt du khách đến quần đảo An Thới mỗi năm, nên việc chuyển giao vận hành từ nhà nước sang doanh nghiệp tư nhân đánh dấu một bước ngoặt chiến lược trong phát triển hạ tầng giao thông biển và du lịch Phú Quốc.
Ngày 7/8, Sở Xây dựng tỉnh An Giang bàn giao quyền khai thác, vận hành Cảng An Thới cho Công ty TNHH Mặt Trời Hạ Long, đơn vị thuộc Sun Group, sau khi DN này trúng đấu giá. Từ thời điểm này, Sun Group chính thức vận hành cảng trong thời hạn 24 tháng, với toàn bộ hạ tầng gồm cầu cảng tiếp nhận tàu đến 3.000 DWT, nhà ga ba tầng và hệ thống kho bãi, đường nội bộ. Đây không chỉ là thay đổi chủ thể quản lý, mà là thay đổi tư duy: từ một cảng biển thuần túy hành chính sang hạ tầng dịch vụ định hướng thị trường.
Đáng chú ý, cảng có tổng mức đầu tư 157,92 tỉ đồng, hàng hóa thông qua đạt 500.000–700.000 tấn/năm và 360.000 lượt hành khách/năm – những con số cho thấy tầm quan trọng kinh tế của Cảng An Thới. Một phát biểu có thể trích dẫn là: "Việc chuyển giao quyền khai thác, vận hành Cảng An Thới là bước đi phù hợp với định hướng phát triển của Phú Quốc trong giai đoạn mới". Vấn đề không còn là “có nên” giao cho tư nhân hay không, mà là tư nhân sẽ làm khác nhà nước như thế nào và có thực sự mang lại lợi ích trên mặt đất – hay chính xác hơn là trên mặt biển – cho người dân, doanh nghiệp và du khách.
Vì sao Cảng An Thới trở thành mắt xích sống còn của du lịch Phú Quốc?
Trong hệ sinh thái hạ tầng giao thông biển của Phú Quốc, Cảng An Thới giữ vai trò “cửa khẩu” cho toàn bộ Nam đảo: vừa là đầu mối vận tải hành khách và hàng hóa, vừa là điểm trung chuyển hàng triệu lượt du khách đi cano, tàu tham quan Hòn Thơm, Hòn Mây Rút, Hòn Móng Tay và quần đảo An Thới. Nói cách khác, nếu Cảng An Thới nghẽn, cả chuỗi giá trị du lịch biển Nam Phú Quốc sẽ tắc.
Những năm gần đây, du lịch Phú Quốc tăng trưởng mạnh mẽ; lưu lượng tàu khách, cano và phương tiện đường thủy tăng nhanh qua từng năm, cho thấy sức hút ngày càng lớn của đảo Ngọc. Điều này biến cảng từ một công trình hạ tầng bình thường thành “nút cổ chai” tiềm tàng. Vì thế, yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác đủ công suất mà còn là vận hành an toàn, chuyên nghiệp, ứng dụng công nghệ và bảo vệ môi trường.
Ở góc độ đời sống, Cảng An Thới là nơi người dân lên tàu đi làm ăn, doanh nghiệp chuyển hàng, du khách bắt cano ra đảo; đây là hạ tầng phục vụ nhu cầu hằng ngày chứ không phải một biểu tượng trưng bày. Chính vì vậy, mọi thay đổi trong cách Sun Group vận hành – từ phân luồng phương tiện, tổ chức bến bãi đến chất lượng dịch vụ hành khách – sẽ được kiểm nghiệm rất nhanh qua trải nghiệm cụ thể của người dùng, chứ không đo bằng các báo cáo thành tích.
APEC 2027: Cảng biển phải “lên đời” nếu không muốn lỡ chuyến tàu hội nhập
Phú Quốc đang được định hướng trở thành trung tâm du lịch, dịch vụ và kinh tế biển mang tầm quốc tế, đồng thời chuẩn bị cho Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 – sự kiện dự kiến đón hàng chục nghìn đại biểu, doanh nghiệp và cơ quan báo chí quốc tế. Trong bức tranh đó, Cảng An Thới Phú Quốc không còn là hạ tầng địa phương, mà là một phần của hệ thống đón tiếp sự kiện tầm khu vực.
Những yêu cầu mới buộc toàn bộ hạ tầng giao thông – từ đường hàng không, đường bộ đến hạ tầng giao thông biển – phải được nâng lên một tầm mới. Việc Sun Group vận hành cảng, sau khi đã tiếp nhận Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, là bước xây dựng mạng lưới kết nối đa phương thức: khách đến bằng máy bay, di chuyển bằng đường bộ, cáp treo và tiếp tục hành trình bằng tàu, cano từ Cảng An Thới.
Nếu APEC 2027 là “bài thi tốt nghiệp” của hạ tầng Phú Quốc, thì Cảng An Thới là phần thi bắt buộc đối với giao thông biển. Cảng phải đảm bảo an toàn hàng hải, điều tiết tàu thuyền, an ninh trật tự và phòng cháy chữa cháy ở mức không thể sai sót. Nếu làm tốt, Phú Quốc có thêm bằng chứng rằng mô hình tư nhân vận hành hạ tầng trọng yếu không chỉ khả thi mà còn là lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua đón các sự kiện quốc tế lớn.
Sun Group vận hành cảng: Kỳ vọng lớn, trách nhiệm cũng lớn không kém
Khi Sun Group tiếp nhận quyền vận hành Cảng An Thới, lãnh đạo địa phương nhấn mạnh đây là “bước phát triển mới trong quản lý, khai thác hạ tầng cảng biển của đặc khu”, đồng thời kỳ vọng mô hình quản trị hiện đại, chuyên nghiệp sẽ gắn với mục tiêu phát triển bền vững, phục vụ du lịch và đời sống dân sinh. Nói cách khác, tư nhân được trao cảng không phải để tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn, mà để nâng chuẩn dịch vụ công cộng.
Trong giai đoạn đầu, Sun Group cho biết sẽ rà soát hiện trạng hạ tầng, chuẩn hóa quy trình quản lý, phối hợp điều tiết tàu thuyền, bảo đảm an toàn hàng hải, phòng cháy chữa cháy và an ninh trật tự, đồng thời cải thiện tổ chức giao thông, phân luồng phương tiện, chỉnh trang cảnh quan và vệ sinh môi trường. Về dài hạn, doanh nghiệp dự kiến nghiên cứu, đề xuất các ý tưởng phát triển hạ tầng cảng biển phù hợp quy hoạch Phú Quốc.
Kỳ vọng đặt lên Sun Group là rõ ràng: nâng cao năng lực khai thác, tối ưu quy trình phục vụ và xây dựng môi trường giao thông đường thủy văn minh, thuận tiện, chuyên nghiệp. Song trách nhiệm cũng không nhỏ: cảng là sinh kế của người dân, là hình ảnh của du lịch Phú Quốc, và là “bài kiểm tra” cho chính sách xã hội hóa hạ tầng. Nếu Sun Group làm tốt Cảng An Thới, đó sẽ là lập luận thuyết phục nhất cho việc tiếp tục mở cửa các hạ tầng giao thông biển khác cho khu vực tư nhân – với điều kiện lợi ích công cộng phải luôn là ưu tiên số một.
