Cảng An Thới Phú Quốc dưới tay Sun Group: Thay đổi bắt đầu từ ngày 7/8
Cảng An Thới Phú Quốc là một cửa ngõ giao thông đường thủy quan trọng ở phía nam đảo, giữ vai trò đầu mối vận tải hành khách và hàng hóa, đồng thời là điểm trung chuyển hàng triệu lượt du khách tới quần đảo An Thới và các sản phẩm du lịch biển đặc sắc, góp phần định hình hạ tầng du lịch biển đảo của Phú Quốc trong chiến lược phát triển dài hạn.
Từ ngày 7/8, quyền khai thác và vận hành Cảng An Thới được bàn giao cho Công ty TNHH Mặt trời Hạ Long – đơn vị thuộc Sun Group – sau khi doanh nghiệp trúng đấu giá theo quy định. Hợp đồng cho phép Sun Group khai thác cảng trong 24 tháng kể từ ngày ký kết. Hạ tầng hiện hữu được bàn giao gồm cầu cảng tiếp nhận tàu đến 3.000 DWT, nhà ga hành khách ba tầng, kho bãi, sân bãi, đường nội bộ và các công trình kỹ thuật phụ trợ. Việc một tập đoàn tư nhân có kinh nghiệm hạ tầng và du lịch tiếp quản một cảng cửa ngõ cho thấy địa phương đã chọn bước đi táo bạo: đặt cược vào mô hình vận hành chuyên nghiệp thay vì giữ cách quản lý hành chính truyền thống.
Nhìn dưới góc độ chính sách, đây không chỉ là một hợp đồng 24 tháng mà là phép thử quan trọng cho xu hướng xã hội hóa kết cấu hạ tầng. Nếu Sun Group biến Cảng An Thới thành một mắt xích hiệu quả trong mạng lưới kết nối giao thông Phú Quốc, mô hình hợp tác công – tư này sẽ là tiền lệ mạnh cho các hạng mục khác. Nếu không, địa phương sẽ phải trả giá bằng hình ảnh và niềm tin của nhà đầu tư trước thềm các sự kiện quốc tế.
An Thới – cửa ngõ biển đảo và bài toán kết nối giao thông Phú Quốc
Cảng An Thới không phải một bến tàu du lịch thông thường; nó là mắt xích chiến lược trong kết nối giao thông Phú Quốc khi vừa là đầu mối vận tải hành khách, hàng hóa, vừa là cửa ngõ kết nối đảo với các địa phương trong khu vực và với cụm đảo phía nam như Hòn Thơm, Hòn Mây Rút, Hòn Móng Tay. Nói cách khác, bất kỳ tham vọng nào về hạ tầng du lịch biển đảo tại đây đều đi qua Cảng An Thới Phú Quốc.
Trong những năm qua, du lịch Phú Quốc tăng nóng khiến lưu lượng tàu khách, ca nô và phương tiện thủy tăng nhanh. Điều này làm lộ rõ giới hạn của mô hình quản lý nhà nước vốn thiên về thủ tục hơn trải nghiệm khách hàng. Theo ông Nguyễn Thanh Cường – Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh An Giang – cảng cần được vận hành theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, bảo đảm an toàn, chất lượng dịch vụ và bảo vệ môi trường. Đây là một phát biểu đáng trích dẫn vì nó thẳng thắn thừa nhận: nếu không nâng cấp cách vận hành, hạ tầng cảng sẽ trở thành nút thắt cổ chai cho tăng trưởng du lịch.
Từ góc nhìn người dân và du khách, Cảng An Thới là nơi quyết định hành trình ra biển có thuận lợi hay không. Việc tổ chức lại hoạt động, chuẩn hóa quy trình, kết nối đồng bộ với đường bộ, cáp treo và sau này là cả hàng không sẽ quyết định Phú Quốc có thực sự trở thành điểm đến “đa phương thức” – nơi du khách có thể đến và đi bằng mọi loại hình giao thông – hay vẫn loay hoay với cảnh kẹt tàu, chậm chuyến và ô nhiễm bến cảng.
Tư nhân vận hành cảng: Cơ hội nâng hạ tầng du lịch biển đảo lên chuẩn mới
Điểm đáng chú ý trong thương vụ này là việc chuyển giao quyền khai thác, vận hành Cảng An Thới từ khu vực nhà nước sang doanh nghiệp tư nhân, đúng định hướng đổi mới phương thức quản lý kết cấu hạ tầng của địa phương và Chính phủ. Sun Group khai thác cảng không chỉ với vai trò một nhà vận hành giao thông mà còn là nhà phát triển hệ sinh thái du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí quanh cảng.
Lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh An Giang nhấn mạnh yêu cầu Sun Group phải tuyệt đối ưu tiên an toàn, tuân thủ quy định về giao thông đường thủy, hàng hải, phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn; đồng thời ứng dụng công nghệ, chuẩn hóa quy trình quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ hành khách và bảo vệ môi trường biển. Ở đây, điểm mấu chốt không nằm ở quyền khai thác 24 tháng, mà ở mức độ doanh nghiệp dám đầu tư vào chất lượng dịch vụ và trải nghiệm, chứ không chỉ khai thác hạ tầng sẵn có.
Tuy vậy, tư nhân hóa hạ tầng luôn đi cùng những lo ngại: liệu lợi ích cộng đồng có bị hy sinh cho lợi nhuận? Yêu cầu gắn phát triển cảng với cộng đồng địa phương, bảo tồn sinh kế truyền thống, giữ gìn cảnh quan và văn hóa An Thới cho thấy chính quyền hiểu rõ rủi ro này và muốn đặt “hàng rào mềm” ngay từ đầu. Vấn đề là những cam kết này có được biến thành chỉ số giám sát cụ thể hay chỉ dừng ở văn bản. Nếu Sun Group cân bằng tốt giữa kinh tế và môi trường, Cảng An Thới sẽ là ví dụ tích cực cho cách tư nhân hóa hạ tầng du lịch biển đảo một cách có trách nhiệm.
Chuẩn bị cho APEC: Cảng An Thới trong chiến lược hạ tầng đa phương thức
Phú Quốc đang được định hướng trở thành trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và giao thương mang tầm quốc tế, đồng thời là địa điểm đăng cai Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 với hàng chục nghìn đại biểu, doanh nghiệp, cơ quan báo chí và bạn bè quốc tế. Trong bối cảnh đó, nâng cấp kết nối giao thông Phú Quốc không còn là lựa chọn mà là bắt buộc – và Cảng An Thới là một mảnh ghép trọng yếu.
Việc Sun Group tiếp nhận Cảng An Thới diễn ra song song với kế hoạch tập đoàn này vận hành Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc từ đầu năm 2026, qua đó bổ sung kết nối đường thủy vào mạng lưới giao thông đa phương thức gồm hàng không, đường bộ và cáp treo. Nếu làm tốt, Sun Group sẽ nắm trong tay chuỗi hạ tầng từ trên trời xuống mặt biển – và đây vừa là lợi thế lớn, vừa là trách nhiệm không nhỏ. Một hệ thống đồng bộ có thể giúp giảm chi phí thời gian cho du khách, tăng sức hút cho hạ tầng du lịch biển đảo và nâng chuẩn phục vụ của đảo.
Từ nay đến APEC 2027, hợp đồng 24 tháng khai thác Cảng An Thới sẽ là giai đoạn “chạy đà” để thử nghiệm và hoàn thiện mô hình vận hành mới. Nếu Phú Quốc muốn chứng minh với quốc tế rằng mình đủ năng lực tổ chức các sự kiện cấp cao, thì trải nghiệm đầu tiên của đại biểu – từ sân bay đến bến cảng, từ tàu ra đảo – sẽ là phép thử không thể thất bại. Cảng An Thới vì thế không chỉ là một dự án hạ tầng, mà là bài kiểm tra bản lĩnh quản trị của cả hệ thống: chính quyền có dám giao quyền, doanh nghiệp có dám cam kết, và cộng đồng có được hưởng lợi từ sự thay đổi đó hay không.
