Khối ngoại bán ròng 9 tỷ USD: Cú sốc nhưng không phải thảm họa
Làn sóng khối ngoại bán ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam là hiện tượng nhà đầu tư nước ngoài liên tục bán ra cổ phiếu trong nước với quy mô lớn, khiến tỷ lệ sở hữu ngoại giảm mạnh, tạo áp lực lên giá cổ phiếu và tâm lý nhà đầu tư nhưng không nhất thiết phản ánh sự suy giảm trong nền tảng kinh tế hay triển vọng dài hạn của doanh nghiệp.
Trong giai đoạn 2025-2026, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng lũy kế khoảng 9 tỷ USD, kéo tỷ lệ sở hữu ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam xuống quanh 13%, mức thấp nhất trong một thập kỷ. Đây là cú sốc tâm lý lớn, nhất là với nhà đầu tư cá nhân vốn quen nhìn khối ngoại như “kim chỉ nam” cho xu hướng dài hạn. Tuy vậy, bản chất của đợt dòng vốn rút khỏi này mang màu sắc kỹ thuật và chu kỳ nhiều hơn là một lá phiếu bất tín nhiệm đối với triển vọng kinh tế Việt Nam. Việc đánh đồng bán ròng với “bỏ rơi” thị trường là cách nhìn quá bi quan và có thể khiến nhà đầu tư trong nước đánh mất cơ hội ở vùng giá chiết khấu.
Vì sao dòng vốn rút khỏi: Mỹ hấp dẫn hơn, lãi suất cao hơn
Nguyên nhân cốt lõi của làn sóng khối ngoại bán ròng không nằm ở nội tại doanh nghiệp Việt Nam, mà ở sự thay đổi tương quan hấp dẫn giữa các thị trường tài chính toàn cầu. Khi lợi suất và kỳ vọng sinh lời ở một nơi tăng vọt, dòng vốn quốc tế sẽ chảy về đó, bất kể nền tảng của các thị trường khác vẫn ổn định hoặc tích cực.
Theo Chủ tịch một công ty quản lý quỹ lớn, làn sóng bán ròng tại Việt Nam chủ yếu do dòng vốn toàn cầu dịch chuyển sang thị trường Mỹ, nơi đà tăng trưởng của ngành công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang thu hút mạnh mẽ sự quan tâm của nhà đầu tư. Cùng lúc, lợi suất trái phiếu Mỹ tiệm cận 5,5%, khiến tài sản tại các thị trường mới nổi phải “nhường chỗ” trong danh mục toàn cầu. Ở trong nước, mặt bằng lãi suất tiền gửi cao làm kênh tiết kiệm cạnh tranh hơn với cổ phiếu, trong khi thanh khoản hệ thống ngân hàng chịu áp lực, khiến dòng tiền nội khó quay lại thị trường chứng khoán mạnh mẽ. Nói cách khác, Việt Nam đang chịu tác động của “cơn bão lãi suất” toàn cầu hơn là vấn đề riêng của mình.
Thị trường chứng khoán Việt Nam: Áp lực ngắn hạn, nền tảng không xấu đi
Điều đáng chú ý là trong khi dòng vốn ngoại rút khỏi, nền tảng kinh doanh của nhiều doanh nghiệp niêm yết không hề sụp đổ, thậm chí còn cải thiện. Sự lệch pha giữa giá cổ phiếu và kết quả kinh doanh đang là điểm mấu chốt mà nhà đầu tư dài hạn cần nhìn thấy thay vì chỉ chăm chăm vào bảng điện đỏ.
Nhiều doanh nghiệp niêm yết vẫn duy trì hoạt động tích cực, thậm chí ghi nhận doanh thu vượt kỳ vọng, nhưng giá cổ phiếu đi ngang hoặc giảm. Động lực phát triển dài hạn của thị trường tiếp tục được củng cố nhờ đà phục hồi lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết, với mức tăng trưởng 14% trong năm 2024 và dự báo trên 20% trong năm 2025. Trong khi đó, thanh khoản toàn thị trường sụt giảm 55-60% so với cùng kỳ, khiến kết quả kinh doanh quý III/2026 của nhiều công ty chứng khoán chậm lại. Dù vậy, lực mua từ nhà đầu tư trong nước đã hấp thụ toàn bộ lượng bán ra của khối ngoại, giúp chỉ số chung không sụt giảm sâu. Điều này cho thấy nền tảng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn có “xương sống” nội địa đủ mạnh để chịu được cú sốc vốn ngoại.
Triển vọng nâng hạng và kinh tế vĩ mô: Lý do để không bi quan
Nếu nhìn xa hơn vài quý, bức tranh cho cổ phiếu trong nước không hề u ám. Ngược lại, đây có thể là giai đoạn thị trường “nén lại” trước khi đón làn gió mới từ nâng hạng và dòng vốn dài hạn. Nhà đầu tư nào chỉ nhìn vào dòng vốn rút khỏi hiện tại sẽ bỏ lỡ những động lực đang âm thầm tích lũy.
Việc một tổ chức xếp hạng thị trường quốc tế nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi được xem là dấu mốc quan trọng, mở đường cho dòng vốn thụ động mới. Trong 2-3 năm tới, nếu tiếp tục cải thiện cơ chế bù trừ trung tâm, công bố thông tin song ngữ và nới các vướng mắc về giới hạn sở hữu nước ngoài, mục tiêu tham gia rổ MSCI Emerging Markets có thể trở thành hiện thực. Một lãnh đạo quỹ đầu tư ước tính kịch bản nâng hạng có thể mở đường cho khoảng 50 tỷ USD dòng vốn quốc tế chảy vào thị trường Việt Nam. Song song, kinh tế vĩ mô vẫn là điểm sáng với nợ công/GDP ở mức tương đối thấp, cán cân vãng lai tích cực, FDI ổn định và dự trữ ngoại hối an toàn. Những yếu tố này củng cố luận điểm: bán ròng hiện tại mang tính chu kỳ, còn câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam vẫn chưa kết thúc.
Cổ phiếu trong nước: Từ nỗi sợ dòng vốn rút khỏi đến cơ hội tích lũy
Điều quan trọng lúc này không phải là than phiền về khối ngoại bán ròng, mà là trả lời câu hỏi: nhà đầu tư trong nước nên làm gì khi thị trường bị chiết khấu vì yếu tố bên ngoài? Khi khoảng cách giữa giá và giá trị mở rộng, người kiên nhẫn thường là người thắng cuộc.
Theo một lãnh đạo quỹ đầu tư, việc khối ngoại rút vốn không đồng nghĩa nhà đầu tư quốc tế mất niềm tin vào triển vọng dài hạn của Việt Nam. Khoảng cách giữa nền tảng kinh doanh và giá cổ phiếu có thể mở ra cơ hội cho nhà đầu tư dài hạn, đặc biệt với những doanh nghiệp tài chính lành mạnh, dòng tiền tốt và triển vọng tăng trưởng rõ ràng. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư cá nhân cần tránh bẫy FOMO và bán tháo hoảng loạn, thay vào đó xây dựng chiến lược tích lũy có kỷ luật vào các cổ phiếu trong nước có chất lượng. Các giải pháp đầu tư theo chỉ số, như mô hình đầu tư chỉ số trực tiếp, có thể giúp phân tán rủi ro và bám sát xu hướng chung của thị trường. Khi dòng vốn ngoại quay lại – điều nhiều khả năng sẽ xảy ra khi lãi suất hạ nhiệt và nâng hạng hoàn tất – những người đã kiên trì nắm giữ sẽ là người hưởng lợi nhiều nhất.
