Vết đen ở lòng bàn chân: không chỉ là chuyện thẩm mỹ
Vết đen dưới lòng bàn chân là những đốm hoặc mảng da sẫm màu xuất hiện ở gan bàn chân, kẽ ngón, gót hoặc dưới móng chân; dù thường được nghĩ là nấm chân, tụ máu, vết chai hay nốt ruồi vô hại, nhưng thực tế chúng có thể là dấu hiệu ung thư da hắc tố – bệnh ung thư da nguy hiểm nhất, diễn tiến âm thầm và dễ bị bỏ qua nếu không chủ động quan sát và đi khám sớm. Quan điểm cho rằng “không đau thì không sao” ở bàn chân đang khiến nhiều người đánh cược sức khỏe với một loại bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao. TS.BS Nguyễn Hữu Quang, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết rất nhiều bệnh nhân chủ quan với vết đen dưới lòng bàn chân vì không gây đau, không gây khó chịu nên coi đó là chuyện nhỏ và tự điều trị. Đó là sai lầm có thể làm mất đi cơ hội sống sót ở "thời điểm vàng".
Những ca melanoma dưới chân bị nhầm là vết nấm, vết tụ máu
Câu chuyện của ba bệnh nhân mà TS.BS Nguyễn Hữu Quang chia sẻ là lời cảnh tỉnh rõ ràng cho thói quen coi thường vết đen chân cảnh báo ung thư da. Một phụ nữ 60 tuổi có mảng da đen sẫm loét nhẹ ở kẽ ngón chân, tự nghĩ là nấm do thường xuyên lội nước nên bôi đủ loại thuốc; tổn thương không những không đỡ mà còn rỉ dịch, lan rộng và cuối cùng được chẩn đoán ung thư tế bào hắc tố. Một bệnh nhân hơn 65 tuổi lại tưởng vệt đen sần sùi ở gót chân là vết tụ máu do dẫm đá nhọn, liên tục chà xát bằng đá bọt, vô tình kích thích khối u ác tính phát triển. Người đàn ông gần 89 tuổi thì hoàn toàn không biết gan bàn chân mình có mảng sắc tố lớn, màu nham nhở, ranh giới không rõ – chỉ khi con cháu cắt móng, rửa chân mới phát hiện. Điểm chung của cả ba là vết đen không đau, không ngứa nên họ im lặng sống chung với khối u suốt thời gian dài.
Melanoma: bệnh ung thư da nguy hiểm nhưng có thể cứu nếu phát hiện sớm
Ung thư tế bào hắc tố là bệnh ung thư da nguy hiểm nhất vì tế bào ung thư sinh sôi rất nhanh, ăn sâu xuống các lớp dưới da rồi di căn vào mạch máu, hạch bạch huyết và các cơ quan nội tạng như não, phổi, gan trong thời gian ngắn. Thực tế tại Bệnh viện Da liễu Trung ương giai đoạn 2020-2026 ghi nhận hơn 100 trường hợp ung thư hắc tố da, trong đó 90,1% tổn thương tập trung ở bàn chân và móng chân, thể đầu chi chiếm 94,4%, loét lâm sàng xuất hiện ở 70,4% ca bệnh; từ đầu năm 2026, phòng khám chuyên ung thư hắc tố đã tiếp nhận khoảng 15 trường hợp mới. Đáng chú ý, nếu melanoma phát hiện sớm, khi tế bào ung thư còn nằm ở lớp thượng bì, bác sĩ chỉ cần phẫu thuật cắt bỏ rộng tổn thương, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể trên 95% và người bệnh giữ được sự toàn vẹn của chi. Ngược lại, ở giai đoạn xâm lấn hoặc di căn, bệnh nhân có thể phải tháo khớp, đoạn chi kết hợp hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp miễn dịch nặng nề, tốn kém với tiên lượng sống rất dè dặt.
Cách tự nhận biết dấu hiệu ung thư da và khi nào phải đi khám ngay
Đợi đến khi đau mới đi khám là tư duy quá nguy hiểm với bệnh ung thư da nguy hiểm như melanoma. TS.BS Nguyễn Hữu Quang khuyến cáo mỗi người cần tập thói quen kiểm tra bàn chân của mình và người thân, ghi nhớ quy tắc ABCDE để phát hiện sớm dấu hiệu ung thư da. A – Asymmetry (bất đối xứng): hai nửa tổn thương không giống nhau; B – Border (bờ): bờ không đều, nham nhở hoặc không rõ; C – Color (màu): màu sắc không đồng nhất, chỗ đen sậm, chỗ nâu nhạt hoặc đổi màu; D – Diameter (đường kính): kích thước lớn lên, tiếp tục tăng dần; E – Evolution (tiến triển): tổn thương thay đổi theo thời gian về kích thước, hình dạng, màu sắc, bề mặt hoặc triệu chứng. Nếu thấy bất kỳ nốt đen, mảng sắc tố nào ở lòng bàn chân, kẽ ngón, gót hoặc dưới móng chân có biểu hiện lớn nhanh, bờ không đều, màu chỗ đậm chỗ nhạt, nứt nẻ, chảy máu, kèm loét, ngứa hay đau, cần đến ngay cơ sở da liễu để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.
Đừng trì hoãn tái khám: sức khỏe không thể xếp sau trách nhiệm gia đình
Không chỉ với dấu hiệu ung thư da ở bàn chân, tâm lý trì hoãn tái khám khi đã có bất thường sức khỏe là vấn đề phổ biến ở thế hệ "bánh mì kẹp" – những người cùng lúc chăm cha mẹ già và con nhỏ trong độ tuổi 35-50. Trường hợp chị Bình, 42 tuổi ở Bắc Ninh, từng có kết quả HPV dương tính đầu năm 2024 nhưng hai năm liền không đi tái khám vì bận việc, chăm mẹ chồng lớn tuổi và hai con đi học; đến năm 2026, khi được công ty cho quyền lợi khám sức khỏe, chị mới đi kiểm tra lại và phát hiện tổn thương tiền ung thư cổ tử cung CIN2, thuộc nhóm HSIL. Đây là giai đoạn vẫn còn cơ hội can thiệp, nhưng việc trì hoãn không đồng nghĩa virus HPV đã biến mất hay nguy cơ bệnh không còn. Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo với type HPV nguy cơ cao như 16 và 18, nhiễm dai dẳng có thể dẫn đến tổn thương tiền ung thư rồi thành ung thư. Trong khi đó, từ 1.7.2024 đến 15.8.2026, hệ thống tầm soát đã kiểm tra hơn 42.000 khách hàng, hơn 16.000 người ở nhóm tuổi 35-50 – cho thấy nhu cầu và nguy cơ của độ tuổi này rất lớn. Câu chuyện HPV là lời nhắc mạnh mẽ rằng: đã có bất thường, tái khám không phải lựa chọn mà là trách nhiệm với chính mình và gia đình.
