Cà phê không phải “lá chắn ung thư” nhưng có thể là phần của lối sống lành mạnh
Uống cà phê mỗi ngày là thói quen phổ biến, nhưng cà phê không phải là “thuốc chống ung thư”; đây chỉ là một loại đồ uống có chứa nhiều hợp chất thực vật đang được nghiên cứu về tác động đối với sức khỏe, có thể liên quan đến nguy cơ thấp hơn ở một vài loại ung thư song chưa chứng minh được khả năng phòng bệnh trực tiếp. Nếu bạn kỳ vọng một tách cà phê thay thế được chế độ ăn lành mạnh, vận động, kiểm soát cân nặng hay khám sức khỏe định kỳ, bạn đang đặt cược sai chỗ. Các bác sĩ ung thư đồng loạt nhấn mạnh: điều quan trọng không phải là uống hay không uống, mà là thói quen uống cà phê mỗi ngày được xây dựng như thế nào để vẫn là cà phê an toàn, không kéo theo thêm nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa hay tổn thương thực quản.
Sai lầm số 1: Biến cà phê thành món tráng miệng đầy đường, kem và siro
Thói quen uống cà phê nguy hiểm nhất với sức khỏe không nằm ở bản thân hạt cà phê, mà ở việc bạn biến nó thành cốc tráng miệng ngọt đậm. Sáu bác sĩ và chuyên gia ung thư cùng đưa ra một lời khuyên rõ ràng: nếu uống cà phê mỗi ngày, đừng biến cốc cà phê thành đồ uống chứa quá nhiều đường, kem và calo. Theo bác sĩ ung thư Tingting Tan, lựa chọn lành mạnh hơn là cà phê đen hoặc thêm một lượng nhỏ sữa; điều đáng lo là lượng đường, sữa đặc, siro và kem béo khiến tổng năng lượng tăng vọt, gắn với béo phì và rối loạn chuyển hóa khi kéo dài. Nói thẳng: một ly cà phê xay đá ngọt lịm không thể được coi là đồ uống tốt cho sức khỏe, dù nó có mùi cà phê. Muốn cà phê an toàn, hãy giảm dần đường, bỏ bớt kem, xem các món ngọt là “thỉnh thoảng” chứ không phải nghi thức mỗi sáng.
Sai lầm số 2: Thần thánh hóa cà phê như “thuốc chống ung thư”
Một hiểu lầm phổ biến về cà phê và ung thư là tin rằng cứ uống đều đặn là đã “phòng được ung thư”. Một số nghiên cứu quan sát cho thấy người uống cà phê thường xuyên có thể có nguy cơ mắc một số loại ung thư thấp hơn, đặc biệt là ung thư gan và ung thư nội mạc tử cung. Nhưng các bác sĩ ung thư nhấn mạnh đây chỉ là mối liên hệ, chưa chứng minh quan hệ nhân quả, nên không thể xem cà phê như một loại “thuốc chống ung thư”. Cà phê chứa các hợp chất như axit chlorogenic, cafestol, kahweol, quinic acid, có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm đang được nghiên cứu. Tuy vậy, bác sĩ Simran Padam khẳng định: việc một nhóm người uống cà phê có tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn không đồng nghĩa cà phê là nguyên nhân; không ai nên bắt đầu uống cà phê chỉ để phòng ung thư. Ung thư chịu tác động bởi cả chế độ ăn, vận động, hút thuốc, rượu, cân nặng, tuổi tác và tiền sử gia đình, nên đặt hết niềm tin vào một thức uống là quá rủi ro.
Sai lầm số 3: Lạm dụng caffeine và uống cà phê quá nóng
Không ít người tự hào vì có thể uống 4–5 ly cà phê mỗi ngày mà vẫn “cảm thấy ổn”, nhưng cơ thể không phải lúc nào cũng báo động ngay. Theo bác sĩ Simran Padam, với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh, 1–2 cốc cà phê mỗi ngày là mức hợp lý. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ cho rằng tổng lượng caffeine khoảng 400 mg mỗi ngày nhìn chung không gây tác dụng bất lợi ở đa số người trưởng thành khỏe mạnh. Vượt quá ngưỡng dung nạp cá nhân dễ kéo theo hồi hộp, tim đập nhanh, lo âu, mất ngủ, khó chịu đường tiêu hóa. Những ai nhạy cảm với caffeine nên giảm lượng uống hoặc chọn cà phê decaf, vẫn giữ được nhiều hợp chất thực vật có lợi nhưng hạn chế kích thích thần kinh trung ương. Một sai lầm khác ít được chú ý là uống cà phê rất nóng; bác sĩ Tingting Tan cảnh báo việc thường xuyên dùng đồ uống ở nhiệt độ quá cao liên quan đến nguy cơ ung thư thực quản, nên hãy để cà phê nguội bớt trước khi uống.
Làm thế nào để uống cà phê mỗi ngày mà vẫn an toàn trước nguy cơ ung thư?
Nhìn từ những cảnh báo trên, uống cà phê mỗi ngày không phải điều bắt buộc tránh, nhưng cần được đặt đúng vị trí trong lối sống. Sáu bác sĩ ung thư thống nhất ở một điểm: nếu đã uống cà phê mỗi ngày, hãy ưu tiên cà phê ít đường, hạn chế kem và siro ngọt, kiểm soát tổng lượng caffeine và tránh uống khi nhiệt độ quá cao. Về bản chất, cà phê có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh, song không phải là thuốc và càng không thay thế cho ăn uống cân đối, vận động đều, ngủ đủ và tầm soát ung thư khi cần. Cách uống cà phê phản ánh cách bạn đối xử với sức khỏe: chọn giải pháp dễ chịu, ngon miệng nhưng dài hạn gây hại, hay chấp nhận điều chỉnh để giữ được cả thú vui lẫn sự an toàn. Một tách cà phê an toàn là tách cà phê không “gánh” thêm đường, kem, nhiệt độ quá nóng và sự ảo tưởng rằng nó sẽ tự mình chống lại ung thư.
