Giá xăng theo vùng là gì?
Giá xăng theo vùng là cơ chế cho phép áp dụng mức giá bán xăng dầu khác nhau theo địa bàn, trong đó vùng 2 thường gồm nơi xa cảng, kho đầu mối hoặc cơ sở sản xuất, còn vùng 1 là các địa bàn còn lại. Cơ chế này nhằm phản ánh chi phí đưa nhiên liệu đến nơi bán, chứ không phải một mức tăng tùy ý dành cho mọi cây xăng.
Nếu có chi phí phát sinh hợp lý, hợp lệ và đã được kiểm toán khiến giá bán tại địa bàn xa cao hơn giá điều hành, thương nhân đầu mối được quyết định mức giá thực tế để bù đắp chi phí. Tuy nhiên, giá vùng 2 chỉ có thể cao hơn vùng 1 tối đa 2% so với giá điều hành cùng thời điểm. Đây là giới hạn quan trọng: phân vùng giải thích một phần chênh lệch, nhưng không phải giấy phép để giá vượt trần.
Vùng 1 và vùng 2 không phải hai mức giá cố định
Ranh giới áp dụng vùng giá có thể khiến hai địa bàn gần nhau vẫn niêm yết khác nhau. Tại Đà Nẵng, khu vực Quảng Nam cũ có thể áp dụng giá vùng 2, trong khi Đà Nẵng cũ thuộc vùng 1. Vì vậy, người đi qua địa giới hành chính hoặc khu vực cung ứng nên hiểu rằng khoảng cách địa lý ngắn không đồng nghĩa chi phí vận chuyển và cơ chế giá giống nhau.
Điều đáng lưu ý là chênh lệch theo vùng được tính trong mối quan hệ với giá điều hành cùng thời điểm, không phải một khoản cộng cố định bất kể kỳ điều chỉnh. Giá vùng 2 có thể cao hơn do vận chuyển và chi phí hợp lệ, nhưng mức chênh không vượt quá 2% theo quy định được nêu. Nắm được điều này giúp người mua phân biệt khác biệt có căn cứ theo địa bàn với mức giá cần kiểm tra thêm.
Mỗi hệ thống bán lẻ cũng có thể niêm yết khác nhau
Phân vùng không phải nguyên nhân duy nhất khiến giá xăng khác nhau. Sau mỗi kỳ điều hành, doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối công bố giá bán trong hệ thống của mình, đồng thời phải thông báo với cơ quan quản lý sau khi quyết định giá. Giá bán không được cao hơn mức giá cơ sở được công bố, nhưng doanh nghiệp có thể bán thấp hơn.
Doanh nghiệp vì thế có thể chọn mức giảm riêng, khiến các hệ thống không nhất thiết đồng giá dù cùng ở một khu vực. Trong kỳ điều hành được nguồn tin dẫn lại, PVOIL, Long Hưng và Trường An giảm thêm 350 đồng/lít hoặc kg so với mức giá công bố; một số đơn vị khác giảm thêm 300 đồng/lít hoặc kg, trong khi nhóm khác bán theo mức điều hành. Đây là chênh lệch do quyết định của doanh nghiệp, không phải do vùng 1 hay vùng 2.
Cách đọc mức giá tại cây xăng
Khi thấy giá giữa hai cây xăng khác nhau, cần tách hai câu hỏi: địa điểm đó có thuộc vùng giá khác hay không, và doanh nghiệp vận hành hệ thống có công bố mức bán riêng hay không. Trường hợp vùng 2, lý do có thể là chi phí vận chuyển hoặc chi phí phát sinh hợp lệ; trường hợp khác nhau giữa các thương hiệu trong cùng vùng, nguyên nhân có thể là mức giảm thêm do doanh nghiệp lựa chọn.
Cách phân biệt này có ích cho người mua lẫn cơ sở sản xuất, kinh doanh: không nên mặc định mọi chênh lệch đều bắt nguồn từ địa bàn, cũng không nên cho rằng giá điều hành buộc mọi cửa hàng niêm yết giống nhau. Việc doanh nghiệp giảm thêm có thể đem lại lợi ích trực tiếp cho người mua nhiên liệu và hỗ trợ tiết giảm chi phí kinh doanh. Kết luận, giá xăng theo vùng phản ánh vị trí và chi phí hợp lệ; còn khác biệt giữa các hệ thống phản ánh quyết định giá bán riêng trong khuôn khổ quy định.
