Blended Learning dạy học Ngữ văn: không phải trò chơi công nghệ, mà là đổi vai cho học sinh
Blended Learning dạy học Ngữ văn là mô hình kết hợp học trực tiếp trên lớp với học tập trực tuyến và tương tác trên nền tảng số, trong đó công nghệ không chỉ là công cụ trình chiếu mà tham gia vào việc thiết kế hoạt động, phân phối học liệu và tạo không gian thảo luận để học sinh chủ động khám phá, phản biện và kiến tạo hiểu biết về văn bản cổ điển lẫn hiện đại. Chiều 22/10, Trường THCS Trần Phú ở phường Lê Chân, Hải Phòng tổ chức chuyên đề cấp thành phố về “Ứng dụng mô hình Blended Learning và học tập tương tác trên nền tảng số vào dạy học đọc hiểu văn bản môn Ngữ văn qua bài Hịch tướng sĩ” trong năm học 2026-2027. Sự kiện này không phải một tiết dạy minh họa mang tính trình diễn, mà là tuyên bố rõ ràng: Ngữ văn nền tảng số đã bước vào lớp học như một lựa chọn chiến lược, chứ không còn là thử nghiệm bên lề.
Từ Nghị quyết 71 đến lớp học “Hịch tướng sĩ”: vì sao Ngữ văn phải lên nền tảng số ngay lúc này?
Điểm đáng chú ý là Trường THCS Trần Phú không đưa công nghệ vào Ngữ văn theo phong trào, mà xuất phát từ áp lực đổi mới rất cụ thể. Từ khi triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhà trường xác định phương châm “Bứt phá trong tư duy – Thực chất trong chất lượng”, đồng thời đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ từ Nghị quyết 71 và các chỉ đạo của ngành giáo dục. Theo ban giám hiệu, mục tiêu không phải là có thêm vài tiết học sinh động, mà là thay đổi bản chất quá trình dạy và học: giáo viên không còn là người truyền đạt một chiều, mà trở thành người thiết kế, tổ chức và dẫn dắt học sinh phát triển năng lực và phẩm chất. Nói cách khác, nếu vẫn giữ cách dạy chép – giảng – học thuộc, nhà trường sẽ không thể đáp ứng yêu cầu đào tạo công dân số tự chủ. Blended Learning và Ngữ văn nền tảng số là câu trả lời trực diện cho áp lực đó.
Một tiết học “Hịch tướng sĩ”: khi Padlet, QR và E-learning làm sâu thêm chất văn
Tiết chuyên đề do cô giáo Lê Huyền Trang dẫn dắt là minh chứng rõ nhất cho việc đổi mới phương pháp dạy học không làm loãng chiều sâu văn chương, mà ngược lại, đào sâu nó bằng công nghệ. Thay vì giảng chay, cô áp dụng mô hình Blended Learning kết hợp học trực tuyến và trực tiếp, sử dụng linh hoạt các nền tảng số tương tác. Trước giờ học, học sinh được chia nhóm, chủ động tìm hiểu về Trần Quốc Tuấn, bối cảnh lịch sử và đặc trưng thể loại hịch qua sách giáo khoa và học liệu số, rồi chọn cách trình bày bằng infographic, poster số, video ngắn hoặc triển lãm tư liệu. Trong lớp, các em dùng thiết bị thông minh quét mã QR, tham gia bài tập tương tác, lựa chọn giọng đọc phù hợp từng đoạn văn bản. Trên Padlet, các nhóm chia sẻ luận đề, luận điểm, xây dựng sơ đồ tư duy bằng công cụ số để thể hiện mối quan hệ giữa chúng. Bằng việc sử dụng nền tảng công nghệ, giáo viên kiến tạo một không gian học tập rộng mở và dân chủ, nơi 100% học sinh được nêu ý kiến, nhận xét, góp ý, phản biện nhau và được phản hồi kịp thời.
Tương tác trên nền tảng số: phá bỏ lớp học im lặng, trao quyền cho mọi học sinh
Điểm khác biệt lớn nhất giữa lớp học Ngữ văn truyền thống và lớp học Blended Learning dạy học là cấu trúc tương tác. Trước đây, vài học sinh tự tin phát biểu, phần còn lại im lặng. Nay, với tương tác trên nền tảng số như Padlet, mini game, mã QR, không em nào bị bỏ lại phía sau. Theo định hướng của nhà trường, việc ứng dụng nền tảng số tạo điều kiện để 100% học sinh trong lớp có cơ hội nêu ý kiến, tham gia nhận xét và được giáo viên ghi nhận, phản hồi kịp thời. Hình thức tổ chức này phá bỏ rào cản của cách dạy học truyền thống, giúp học sinh tích cực chủ động chiếm lĩnh kiến thức, phát triển năng lực và phẩm chất thông qua bài học. Công nghệ không làm mờ đi chất văn, mà tạo điều kiện để học sinh cùng thảo luận, giáo viên lắng nghe và ghi nhận suy nghĩ riêng của từng em. Ở đây, Ngữ văn nền tảng số không phải là trò chơi kỹ thuật, mà là cơ chế dân chủ hóa tiếng nói trong lớp học, giúp năng lực tự học, hợp tác, công nghệ thông tin và cảm thụ thẩm mỹ được phát huy tối đa.
Sau một tiết học là cả hành trình: Blended Learning chỉ có ý nghĩa nếu trở thành thói quen
Điều đáng nói là tiết học “Hịch tướng sĩ” không kết thúc khi trống tan lớp. Sau giờ học trực tiếp, học sinh tiếp tục được giao nhiệm vụ học tập trực tuyến qua bài giảng E-learning trên nền tảng OLM, kết hợp câu hỏi tương tác và bài tập trắc nghiệm để củng cố kiến thức. Giáo viên tiếp tục hướng dẫn học sinh khai thác học liệu số, đối chiếu thông tin, hoàn thành nhiệm vụ học tập. Thông qua chuyên đề, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên tham dự rút ra bài học kinh nghiệm để điều chỉnh linh hoạt phương pháp giảng dạy đọc hiểu văn bản và ứng dụng công nghệ phù hợp điều kiện từng lớp, từng trường. Trường THCS Trần Phú kiên trì đầu tư vào chuyển đổi số trong quản trị và dạy học, xây dựng hệ thống học liệu mở, đổi mới phương pháp trong từng môn, từng tiết. Nếu các trường khác coi đây là một mô hình để tham khảo và điều chỉnh theo thực tế của mình, Blended Learning và Ngữ văn nền tảng số có thể trở thành thói quen học tập mới: nơi tác phẩm cổ điển được khám phá sâu hơn, chứ không bị rút gọn thành vài ý chính để học thuộc.
