Kết hợp trực tiếp và trực tuyến để học sinh tự khám phá
Blended learning trong dạy Ngữ văn là cách tổ chức học tập kết hợp giữa hoạt động trực tiếp trên lớp và học liệu, nhiệm vụ trực tuyến, để học sinh chuẩn bị, trao đổi và tiếp tục củng cố kiến thức ngoài giờ. Mô hình này chỉ có ý nghĩa khi công nghệ giúp người học đọc và suy nghĩ chủ động hơn, thay vì biến tiết học thành chuỗi thao tác trên màn hình.
Chiều 22/10, Trường THCS Trần Phú, phường Lê Chân, tổ chức chuyên đề cấp thành phố về blended learning và học tập tương tác trên nền tảng số trong dạy đọc hiểu Ngữ văn, qua văn bản “Hịch tướng sĩ”, thuộc năm học 2026–2027. Tiết minh họa do giáo viên hướng dẫn 100 học sinh lớp 8, đưa ra một cách tiếp cận khác với lối nghe giảng, ghi chép là chính. Điểm đáng chú ý không phải có thêm công cụ, mà là học sinh được giao việc trước, cùng phân tích trên lớp rồi tiếp tục học sau tiết dạy.
Tương tác số có giá trị khi mở được tiếng nói của cả lớp
Trước giờ học, học sinh tìm hiểu bối cảnh lịch sử, tác giả Trần Quốc Tuấn và tác phẩm qua học liệu số. Trên lớp, mã QR, bài tập trực tuyến và Padlet hỗ trợ các em phân tích luận đề, xác định ý chính, trao đổi và tranh luận. Cách tổ chức này chuyển trọng tâm từ việc nghe một chiều sang đọc, nêu nhận định và bảo vệ cách hiểu.
Theo thông tin về chuyên đề, 100% học sinh trong lớp có cơ hội nêu ý kiến, nhận xét, góp ý và phản biện nhau qua nền tảng số. Con số ấy gợi ra ưu thế thực tế của học tập tương tác: giáo viên có thể ghi nhận nhiều tiếng nói hơn và phản hồi kịp thời, thay vì chỉ nghe một vài em thường xuyên phát biểu. Sau giờ học, bài giảng E-learning và học liệu số giúp học sinh hoàn thành nhiệm vụ, ôn tập linh hoạt và rèn năng lực tự học.
Công nghệ phải phục vụ việc đọc, không thay thế chất văn
Ứng dụng nền tảng số giáo dục vào môn Văn không đồng nghĩa với việc số hóa mọi hoạt động. Mã QR hay trò chơi ngắn có thể khơi gợi hứng thú, nhưng nếu nhiệm vụ chỉ dừng ở thao tác nhanh, học sinh sẽ ít thời gian đọc kỹ ngôn từ, nhận ra giọng điệu và suy ngẫm về tư tưởng của tác phẩm. Giá trị của công nghệ nằm ở việc tạo thêm cơ hội để học sinh trao đổi cách hiểu và để giáo viên lắng nghe suy nghĩ riêng, chứ không làm mờ chất văn.
Vì vậy, giáo viên cần chọn công cụ theo mục tiêu từng hoạt động, bảo đảm học liệu và câu hỏi hướng trở lại văn bản, đồng thời cân nhắc điều kiện thực tế của lớp và nhà trường. Chuyên đề tại Trần Phú nhấn mạnh việc điều chỉnh linh hoạt phương pháp dạy đọc hiểu và cách ứng dụng công nghệ cho phù hợp từng bối cảnh. Đây là lưu ý quan trọng: nền tảng số có thể mở rộng không gian học, nhưng không thể thay thế thiết kế sư phạm hay năng lực cảm thụ.
Mô hình cần được tiếp nối bằng học liệu và điều chỉnh thực tế
Trần Phú cho biết nhà trường kiên trì đầu tư chuyển đổi số trong quản trị và dạy học, xây dựng học liệu mở, nghiên cứu bài học và đổi mới hình thức tổ chức dạy học. Bối cảnh ấy giúp giải thích vì sao chuyên đề không chỉ giới thiệu một tiết dạy, mà còn chia sẻ kinh nghiệm triển khai theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Sau tiết minh họa, giáo viên hướng dẫn học sinh tiếp tục học trực tuyến bằng bài giảng E-learning và học liệu số để hoàn thành bài tập, nhiệm vụ. Các nhà quản lý và giáo viên tham dự cũng được kỳ vọng rút ra kinh nghiệm để điều chỉnh phương pháp, lựa chọn công nghệ phù hợp với điều kiện từng lớp và trường. Nhìn rộng hơn, blended learning Ngữ văn đáng được nhân rộng khi nhà trường đầu tư đồng thời vào học liệu, năng lực tổ chức của giáo viên và mục tiêu đọc hiểu. Công nghệ nên mở thêm cánh cửa vào tác phẩm; người học và văn bản vẫn phải là trung tâm.
