Tuân thủ pháp luật thẩm mỹ: điều kiện tiên quyết chứ không phải lựa chọn
Tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực thẩm mỹ và chăm sóc sức khỏe là việc các tổ chức, cá nhân hoạt động trong ngành phải nghiêm chỉnh thực hiện hệ thống quy định về sản phẩm, công nghệ, quảng cáo và dịch vụ nhằm bảo đảm an toàn, quyền lợi người tiêu dùng và tạo nền tảng phát triển bền vững cho toàn thị trường, thay vì chỉ né tránh chế tài xử phạt hành chính. Hội thảo “Tuân thủ quy định - Nâng cao chất lượng - Phát triển thị trường chăm sóc sức khỏe, sắc đẹp bền vững” diễn ra ngày 29/8 tại Bộ Y tế đã đặt lại trật tự ưu tiên cho toàn ngành: phát triển nhanh phải đi kèm đúng luật, đổi mới công nghệ phải song hành với bằng chứng khoa học, chất lượng, an toàn và trách nhiệm. Thông điệp rõ ràng là ai xem nhẹ tuân thủ pháp luật thẩm mỹ sẽ bị loại khỏi cuộc chơi dài hạn, vì mục tiêu tối hậu của quản lý nhà nước là bảo đảm an toàn, sức khỏe và quyền lợi hợp pháp của người dân.
Bộ Y tế siết quản lý: từ quy định cấp phép đến vòng đời sản phẩm
Điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh quản lý hiện nay là sự giám sát ngày càng chặt chẽ của cơ quan quản lý, từ khâu công bố sản phẩm đến quản lý dịch vụ. Cơ chế hiện hành yêu cầu công bố mỹ phẩm trước khi đưa ra lưu thông, kết hợp hậu kiểm. Song, số tiếp nhận Phiếu công bố hoàn toàn không phải là giấy chứng nhận về chất lượng, độ an toàn hay công dụng của sản phẩm; toàn bộ trách nhiệm vẫn thuộc về tổ chức, cá nhân đưa sản phẩm ra thị trường. TS. Tạ Mạnh Hùng nhấn mạnh doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm xuyên suốt vòng đời sản phẩm, từ điều kiện sản xuất, hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF), ghi nhãn, quảng cáo, kiểm soát chất lượng đến xử lý sau lưu hành. Đây là cách tiếp cận quản lý sản phẩm thẩm mỹ hiện đại: tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp nhưng cũng buộc họ gánh đầy đủ trách nhiệm pháp lý và đạo đức với người dùng.
Đổi mới công nghệ không thể đứng trên khoa học và an toàn
Ngành thẩm mỹ đang bị cuốn vào làn sóng “công nghệ cao”, “công nghệ mới” như một khẩu hiệu tiếp thị hơn là cam kết khoa học. Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã thẳng thắn: phát triển thị trường phải gắn với tuân thủ pháp luật, và tuân thủ phải đi đôi nâng cao chất lượng, nhằm bảo đảm an toàn, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Những khái niệm “công nghệ cao”, “công nghệ mới”, “công nghệ tiên tiến” chỉ có ý nghĩa khi đi kèm bằng chứng khoa học phù hợp, chất lượng được kiểm soát và thông tin trung thực. Thực tế, tình trạng mỹ phẩm được quảng cáo theo hướng như thuốc đang gia tăng trên nền tảng số, thương mại điện tử, qua KOL, KOC và livestream. Các tuyên bố công dụng vượt quá bản chất mỹ phẩm không chỉ vi phạm pháp luật mà còn trực tiếp đe dọa an toàn dịch vụ chăm sóc sức khỏe, khiến người tiêu dùng hiểu lầm về hiệu quả điều trị.
Khi tuân thủ trở thành lợi thế cạnh tranh của cơ sở thẩm mỹ
Vấn đề của thị trường thẩm mỹ Việt Nam không còn nằm ở thiếu quy định, mà ở thái độ tuân thủ. PGS.TS. Phạm Lê Tuấn khẳng định tuân thủ pháp luật không nên chỉ được xem là nghĩa vụ bắt buộc, mà phải trở thành nền tảng xây dựng uy tín, thương hiệu và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Một cơ sở thẩm mỹ chủ động đáp ứng các quy định cấp phép cơ sở thẩm mỹ, tự xây dựng hệ thống quản trị chất lượng, minh bạch nguồn gốc và thông tin sản phẩm sẽ được người tiêu dùng tin chọn lâu dài. Ngược lại, cơ sở không tuân thủ, quảng cáo thổi phồng, dùng sản phẩm không rõ ràng, lách quy định về phạm vi dịch vụ, có thể đem lại lợi nhuận ngắn hạn nhưng đánh cược trực tiếp với an toàn của khách hàng và nguy cơ bị xử lý. Khi người dân ngày càng tỉnh táo, tuân thủ pháp luật thẩm mỹ chính là “bộ lọc” tự nhiên tách bạch cơ sở tử tế với những điểm làm ăn chụp giật.
Hướng tới phát triển bền vững ngành thẩm mỹ: trách nhiệm chia đều cho mọi bên
Muốn phát triển bền vững ngành thẩm mỹ, không thể chỉ trông chờ vào thanh tra, xử phạt. Ngành Y tế đã định hướng tiếp tục hoàn thiện chính sách quản lý mỹ phẩm hài hòa với quy định ASEAN, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường hậu kiểm dựa trên rủi ro, quản lý sản phẩm theo toàn bộ vòng đời và đẩy mạnh chuyển đổi số. Tuy vậy, hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào ba mắt xích: cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Doanh nghiệp phải chủ động nâng cao năng lực tuân thủ từ nghiên cứu, sản xuất, nhập khẩu, công bố, quảng cáo, phân phối đến theo dõi sản phẩm sau lưu hành. Người tiêu dùng cần tập thói quen nghi ngờ các lời hứa “thần tốc”, yêu cầu bằng chứng khoa học, tìm hiểu giấy tờ pháp lý trước khi sử dụng dịch vụ. Khi mọi mắt xích đều coi tuân thủ là chuẩn mực tối thiểu, không phải “gánh nặng”, thị trường thẩm mỹ mới có thể phát triển bền vững, minh bạch và an toàn cho cộng đồng.
