Tuân thủ pháp luật thẩm mỹ là gì và vì sao phải coi là “vốn liếng” của doanh nghiệp?
Tuân thủ pháp luật thẩm mỹ là việc mọi tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp sản phẩm, dịch vụ làm đẹp và chăm sóc sức khỏe chủ động thiết kế, vận hành và giám sát toàn bộ hoạt động theo đúng quy định pháp lý, tiêu chuẩn chuyên môn và bằng chứng khoa học, nhằm bảo đảm an toàn, chất lượng và minh bạch thông tin cho người sử dụng trong suốt vòng đời sản phẩm, dịch vụ.
Ngày 29/8, tại trụ sở Bộ Y tế, Hội Quân dân y Việt Nam phối hợp với Viện Nghiên cứu Khoa học Sức khỏe tổ chức Hội thảo “Tuân thủ quy định - Nâng cao chất lượng - Phát triển thị trường chăm sóc sức khỏe, sắc đẹp bền vững”. Đây không chỉ là một sự kiện kỹ thuật mà là lời nhắc thẳng thắn với toàn ngành: nếu muốn phát triển bền vững ngành, tuân thủ không còn là “chi phí” mà là “tài sản”. Thị trường chăm sóc sức khỏe, sắc đẹp đang phát triển nhanh, đa dạng sản phẩm, thiết bị, công nghệ và dịch vụ, nhưng càng mở rộng càng lộ rõ khoảng trống về quy định chăm sóc sức khỏe, kiểm soát chất lượng và trách nhiệm doanh nghiệp.
Quan điểm đáng chú ý được nhấn mạnh tại hội thảo là: “Phát triển thị trường phải gắn với tuân thủ pháp luật; tuân thủ pháp luật phải đi đôi với nâng cao chất lượng; và mục tiêu cuối cùng phải là bảo đảm an toàn, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân”. Nói cách khác, tuân thủ pháp luật thẩm mỹ chính là thước đo đạo đức kinh doanh, chứ không chỉ là chuyện giấy tờ.
Đổi mới công nghệ phải đi cùng tiêu chuẩn an toàn thẩm mỹ và bằng chứng khoa học
Sự bùng nổ của công nghệ chăm sóc sức khỏe, sắc đẹp khiến thị trường liên tục xuất hiện các khái niệm “công nghệ cao”, “công nghệ mới”, “siêu trẻ hóa”, “siêu tái tạo”… Nhưng chính tại hội thảo này, các nhà quản lý đã gióng lên hồi chuông cảnh báo: phát triển nhanh mà thiếu tiêu chuẩn an toàn thẩm mỹ, thiếu kiểm định độc lập và thiếu dữ liệu khoa học chỉ khiến thị trường bùng phát trong ngắn hạn rồi mất niềm tin dài hạn.
PGS.TS Phạm Lê Tuấn nhấn mạnh, đổi mới phải gắn chặt với bằng chứng khoa học, chất lượng, an toàn và trách nhiệm. Điều này đặc biệt đúng với lĩnh vực thẩm mỹ nội khoa và mỹ phẩm “xám” – những sản phẩm nằm giữa ranh giới chăm sóc da và điều trị bệnh. Khi mỹ phẩm bị quảng cáo như thuốc, hoặc thiết bị chăm sóc da bị “thổi” thành công nghệ điều trị, rủi ro cho người dùng lập tức tăng vọt.
Vì vậy, quy định chăm sóc sức khỏe phải đi trước nửa bước: yêu cầu hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF) đầy đủ về thành phần, an toàn, công dụng; yêu cầu thử nghiệm phù hợp; và buộc doanh nghiệp chịu trách nhiệm xuyên suốt vòng đời sản phẩm. Nếu không, thị trường thẩm mỹ sẽ trở thành “bãi thử” công nghệ chưa kịp thẩm định, và người tiêu dùng là người phải trả giá.
Trách nhiệm xuyên suốt vòng đời sản phẩm: chìa khóa niềm tin và chống gian lận
Trong kỷ nguyên thương mại điện tử, mạng xã hội, KOL, KOC và livestream, mỹ phẩm và dịch vụ thẩm mỹ có thể tiếp cận hàng triệu người chỉ sau vài giờ. Điều đó khiến câu chuyện trách nhiệm không còn dừng ở nhà máy hay phòng khám, mà phải kéo dài xuyên suốt vòng đời sản phẩm: sản xuất, công bố, ghi nhãn, quảng cáo, phân phối và theo dõi sau lưu hành.
Đại diện cơ quan quản lý dược nhấn mạnh: số tiếp nhận Phiếu công bố mỹ phẩm không đồng nghĩa việc cơ quan quản lý chứng nhận chất lượng, an toàn hay công dụng. Nói thẳng, đó không phải “giấy thông hành” để doanh nghiệp muốn quảng gì thì quảng. Trách nhiệm về sản phẩm thuộc hoàn toàn về tổ chức, cá nhân đưa sản phẩm ra thị trường. Cục Quản lý Dược cũng định hướng tăng cường hậu kiểm dựa trên rủi ro, quản lý sản phẩm trong suốt vòng đời, đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao khả năng truy xuất, giám sát chất lượng và an toàn.
Ở tầm thị trường, tuân thủ pháp luật thẩm mỹ là “hệ miễn dịch” chống gian lận. Khi quảng cáo bị kiểm soát nội dung, khi công dụng phải đúng bản chất mỹ phẩm, khi mọi claim khoa học đều phải có dữ liệu đối chứng, những sản phẩm “chữa bách bệnh”, “thay da đổi thịt” sẽ ít đất sống hơn. Đó là cách duy nhất để xây dựng một thị trường tốt – nơi mà, như phát biểu tại hội thảo, “một thị trường tốt trước hết phải tạo ra niềm tin”.
Lợi ích thiết thực cho người dân và bài toán cân bằng đổi mới – tuân thủ
Đằng sau mọi quy định chăm sóc sức khỏe luôn là câu hỏi: người dân được gì? Khi thị trường chuyển từ tư duy điều trị sang chủ động phòng ngừa, theo dõi và quản lý sức khỏe thường xuyên, nhu cầu tiếp cận dịch vụ an toàn, liên tục, dễ dàng càng lớn. Các tham luận đề xuất xây dựng mạng lưới cabin y tế số ở đô thị, nông thôn, trường học, khu công nghiệp, trạm y tế để người dân kiểm tra và theo dõi sức khỏe ban đầu thuận tiện hơn. Nhưng nếu hạ tầng này không được đặt trên nền tiêu chuẩn an toàn thẩm mỹ, quản lý dữ liệu và đạo đức nghề nghiệp, nó có thể trở thành “cửa ngõ” cho dịch vụ kém chất lượng.
Chương trình phối hợp giữa Bộ Y tế và Hội Quân dân y Việt Nam về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân giai đoạn 2025–2030 xác lập rõ ưu tiên: mọi giải pháp công nghệ, mọi mô hình dịch vụ phải xoay quanh an toàn, chất lượng và quyền lợi người dân. Với định hướng tới, Bộ Y tế đang nghiên cứu, hoàn thiện Nghị định về quản lý mỹ phẩm, hài hòa với quy định ASEAN, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường hậu kiểm dựa trên rủi ro, quản lý sản phẩm theo toàn bộ vòng đời và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Vấn đề còn lại là cách các bên liên quan – cơ quan quản lý, giới khoa học, doanh nghiệp, tổ chức công nghệ và người tiêu dùng – cân bằng đổi mới với tuân thủ. Khi tuân thủ được coi là lợi thế cạnh tranh, không phải gánh nặng, chất lượng dịch vụ làm đẹp sẽ được nâng tầm, thị trường bớt hỗn loạn, và người dân có thể tin rằng mỗi lựa chọn làm đẹp là một lựa chọn an toàn cho sức khỏe lâu dài.
Kết luận: Tuân thủ không phải lựa chọn, mà là điều kiện tồn tại của ngành thẩm mỹ
Nếu phải rút gọn một thông điệp từ hội thảo, đó là: không có phát triển bền vững ngành thẩm mỹ và chăm sóc sức khỏe nếu xem nhẹ tuân thủ pháp luật. Thị trường có thể phình to bằng quảng cáo, nhưng chỉ có thể trưởng thành bằng chất lượng và niềm tin. Tuân thủ là điều kiện để mọi cải tiến công nghệ được chứng minh, mọi tiêu chuẩn an toàn thẩm mỹ được bảo vệ, mọi lời hứa marketing được kiểm chứng bằng khoa học.
Việc Bộ Y tế tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, hài hòa với ASEAN, tăng cường hậu kiểm, chuyển đổi số và quản lý trọn vòng đời sản phẩm cho thấy bức tranh dài hạn: nhà nước không “siết” để kìm hãm, mà để tạo sân chơi công bằng và minh bạch. Trong sân chơi đó, doanh nghiệp nào biến tuân thủ pháp luật thẩm mỹ thành “DNA” quản trị sẽ là doanh nghiệp chiếm lợi thế. Còn người tiêu dùng, khi hiểu rằng số tiếp nhận công bố không phải “tem bảo hành” tuyệt đối, sẽ có thêm lý do để chọn sản phẩm, dịch vụ dựa trên uy tín, chứng cứ và trách nhiệm, chứ không chỉ dựa vào lời quảng cáo.
