Biến nghiên cứu thành năng lực kiểm soát dịch
Phòng chống sốt xuất huyết dựa trên bằng chứng khoa học là cách lựa chọn và phối hợp biện pháp dự phòng, giám sát và điều trị theo dữ liệu, nghiên cứu cùng kinh nghiệm thực tế, thay vì dựa vào một giải pháp đơn lẻ. Đây là trọng tâm của Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026, diễn ra ngày 5–6/11 tại Hà Nội, do Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế chủ trì cùng các đơn vị trong nước. Hội nghị năm thứ hai liên tiếp quy tụ hơn 700 đại biểu, gồm chuyên gia trong nước và quốc tế, đại diện WHO, Bộ Y tế cùng ngành y tế của 34 tỉnh, thành phố.
Với chủ đề ứng dụng khoa học vào thực tiễn để quản lý toàn diện sốt xuất huyết Dengue, chương trình có bốn phiên chuyên đề, hơn 15 báo cáo và hơn 60 poster, trải rộng từ dịch tễ, lâm sàng, truyền thông, dự phòng đến công nghệ số và chính sách y tế. Giá trị của một hội nghị như vậy không nằm ở số lượng bài trình bày, mà ở khả năng giúp cơ quan y tế chuyển dữ liệu thành quyết định cụ thể: nơi nào cần tăng giám sát, cộng đồng nào cần truyền thông phù hợp và biện pháp nào nên phối hợp.

Áp lực dịch bệnh đòi hỏi cách làm chủ động
Lý do cần hành động sớm rất rõ: trong 10 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận 170.684 ca mắc và 21 trường hợp tử vong; số ca tăng 26% so với cùng kỳ năm trước. Miền Nam chiếm 66,8% tổng số ca, Tây Nguyên 17,5%, miền Trung 9,8% và miền Bắc 5,9%. Những con số này cho thấy nguy cơ không phân bố đồng đều, nên một thông điệp hoặc cách phân bổ nguồn lực giống nhau ở mọi nơi khó đáp ứng tốt nhu cầu thực tế.
Công tác kiểm soát Dengue còn phức tạp vì cả bốn type virus đều lưu hành và type ưu thế có thể thay đổi theo thời gian, địa bàn. Biến đổi khí hậu, đô thị hóa và muỗi kháng hóa chất làm việc dự báo, kiểm soát khó hơn. Trong bối cảnh bệnh lưu hành quanh năm và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, phòng sốt xuất huyết không thể chỉ bắt đầu khi ca bệnh tăng. Giám sát dịch tễ, năng lực điều trị và truyền thông thay đổi hành vi cần được duy trì liên tục, song song với kiểm soát muỗi truyền bệnh.

Tiêm chủng cần nằm trong chiến lược phối hợp
Kinh nghiệm quốc tế được trình bày tại hội nghị cho thấy tiêm chủng có thể đóng góp vào dự phòng khi triển khai trong khuôn khổ phù hợp. Brazil đưa vaccine sốt xuất huyết vào chương trình tiêm chủng công từ năm 2024, mở rộng từ 521 lên 2.752 địa phương và phân phối 24 triệu liều. Tại bang São Paulo, dữ liệu giai đoạn 2024–2025 ghi nhận tiêm đủ hai mũi giúp giảm 73,1% nguy cơ mắc bệnh có triệu chứng và giảm 87,9% nguy cơ nhập viện. Đây là kết quả đáng chú ý, nhưng không nên diễn giải thành lý do để xem vaccine là biện pháp thay thế cho kiểm soát muỗi hay giám sát.
Dự thảo hướng dẫn chẩn đoán, điều trị sốt xuất huyết năm 2026 của Việt Nam nhấn mạnh việc kết hợp tiêm chủng theo quy định hiện hành với giám sát dịch tễ, diệt bọ gậy và lăng quăng, kiểm soát muỗi và tránh muỗi đốt. Cách tiếp cận tích hợp này hợp lý vì mỗi biện pháp xử lý một mắt xích khác nhau. Với người dân, điều đó có nghĩa là vẫn cần loại bỏ nơi muỗi sinh sản và chủ động bảo vệ bản thân, đồng thời tìm hiểu khuyến nghị tiêm chủng phù hợp.

Thước đo là việc áp dụng được tại địa phương
Mục tiêu của hội nghị không dừng ở chia sẻ tri thức: dữ liệu và kinh nghiệm quốc tế cần được chuyển thành hướng dẫn, hoạt động dự phòng và quyết định y tế có thể thực hiện trong điều kiện từng địa phương. Dự thảo hướng dẫn năm 2026 là một bước tiếp nối đáng theo dõi, bởi nó đặt phòng ngừa bên cạnh chẩn đoán và điều trị, thay vì để dự phòng thành phần việc phụ.
Để phòng chống Dengue có hiệu quả, thông tin khoa học phải đi cùng truyền thông dễ hiểu, giám sát dịch tễ thường xuyên và khả năng phát hiện, xử trí ca bệnh. Đại diện Takeda Việt Nam cho biết doanh nghiệp sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác y tế để hỗ trợ giải pháp dự phòng dựa trên bằng chứng và nâng cao nhận thức cộng đồng. Tuy vậy, kết quả cuối cùng cần được đánh giá bằng việc người dân hiểu nguy cơ, địa phương chọn đúng ưu tiên và các biện pháp được duy trì nhất quán. Khoa học chỉ tạo khác biệt khi trở thành hành động thường nhật, không phải nội dung chỉ dừng lại trong hội trường.







