Dịch tăng cao, không còn theo quy luật cũ
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do muỗi vằn lây truyền, đang lan rộng tại Việt Nam với số ca tăng và thời điểm bùng phát không còn theo chu kỳ mùa vụ quen thuộc. Sau đợt dịch lớn năm 2022, số ca tiếp tục tăng; đây là dấu hiệu cho thấy không thể chờ đến mùa cao điểm mới phòng bệnh. Trong 10 tháng năm 2026, cả nước ghi nhận 170.684 ca mắc và 21 trường hợp tử vong, cao hơn khoảng 106.000 ca cùng kỳ năm 2025. Năm 2025, tổng số ca tại Việt Nam lên 184.903, cao nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Biến đổi khí hậu và lượng mưa tăng có thể tạo thêm nơi nước đọng để muỗi sinh sản. Vì vậy, xem sốt xuất huyết như nguy cơ quanh năm — thay vì vấn đề chỉ xuất hiện theo mùa — là bước đầu tiên để phòng bệnh đúng lúc.
Đáng lo hơn, bệnh đã được ghi nhận tại một số địa bàn miền núi phía Bắc vốn ít gặp ca bệnh, trong khi nhiều địa phương vẫn có ổ dịch chưa được khống chế. Diễn biến này cho thấy ranh giới địa lý hay thói quen theo mùa không còn là căn cứ an toàn để chủ quan. Mỗi khu dân cư cần theo dõi thông tin y tế địa phương và xem việc phòng sốt xuất huyết là công việc thường xuyên.
Giám sát và xử lý ổ dịch phải bắt đầu từ cơ sở
Ngành y tế và chính quyền địa phương đang tăng cường giám sát ca bệnh, phát hiện sớm và xử lý ổ dịch, đồng thời kiểm soát muỗi truyền bệnh. Đây là hướng đi cần thiết, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc can thiệp nhanh và đúng trọng điểm. Tại Gia Lai, đến đầu tháng 11 có 474 ổ dịch được ghi nhận, trong đó 76 ổ chưa được khống chế hoàn toàn; địa phương tổ chức giám sát, phối hợp xử lý và triển khai các biện pháp diệt lăng quăng, phun hóa chất tại khu vực có dịch. Những con số này nhắc rằng phun thuốc không thể là hành động đơn lẻ: cần kết hợp loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, theo dõi diễn biến và huy động lực lượng tại chỗ.
Các điểm nguy cơ không chỉ nằm trong nhà dân. Công trường xây dựng, khu đông người, nhà trọ và nơi thiếu nước sạch cần được chú ý vì vật chứa hoặc nước đọng có thể tạo điều kiện cho muỗi sinh sôi. Chính quyền cơ sở cần duy trì kiểm tra định kỳ, còn người dân nên hợp tác khi lực lượng y tế đến giám sát hay xử lý. Với một ổ dịch sốt xuất huyết, phát hiện sớm và xử lý triệt để quan trọng hơn việc chờ số ca tăng rồi mới hành động.

Việc phòng bệnh trong mỗi nhà không thể giao hết cho ngành y tế
Kiểm soát muỗi chỉ có hiệu quả bền vững khi từng hộ gia đình duy trì những việc nhỏ nhưng đều đặn. Hãy kiểm tra quanh nhà, đổ bỏ nước đọng và loại bỏ vật dụng chứa nước không cần thiết; vệ sinh nhà cửa, sân vườn và các khu vực sinh hoạt chung. Duy trì diệt lăng quăng hằng tuần, nhất là ở nơi có vật chứa nước khó nhận ra hoặc ít được sử dụng. Khi ra ngoài hay nghỉ ngơi, ngủ màn, mặc quần áo dài tay và dùng thuốc chống muỗi theo hướng dẫn. Những biện pháp này cần làm liên tục, không chỉ khi nghe tin khu vực mình có ca bệnh.
Truyền thông cộng đồng cũng cần biến khuyến cáo thành thói quen có thể thực hiện: nhắc lịch kiểm tra hàng tuần, chia sẻ thông tin từ cơ quan y tế và vận động trường học, tổ dân phố cùng tham gia. Trẻ em có thể được hướng dẫn nhận biết, loại bỏ vật dụng đọng nước dưới sự giám sát của người lớn. Ý thức chủ động không thay thế giám sát chuyên môn, nhưng giúp giảm nơi muỗi sinh sản và hỗ trợ phát hiện nguy cơ sớm hơn. Phòng sốt xuất huyết vì thế là trách nhiệm chung, bắt đầu từ sân nhà và được củng cố bằng hành động tập thể.
Chủ động quanh năm là lựa chọn thiết thực nhất
Khi dịch sốt xuất huyết tăng cao và không còn đi theo chu kỳ quen thuộc, phản ứng theo mùa là không đủ. Cơ quan y tế cần giám sát và xử lý ổ dịch nhanh, chính quyền cần tổ chức kiểm soát muỗi tại các điểm nguy cơ, còn mỗi gia đình phải loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và phòng tránh muỗi đốt. Không một biện pháp riêng lẻ nào có thể thay thế sự phối hợp này. Hãy biến việc kiểm tra nước đọng, vệ sinh môi trường và bảo vệ bản thân khỏi muỗi thành nếp sinh hoạt hằng tuần. Chủ động từ cộng đồng là cách thiết thực để hạn chế dịch lan rộng và giảm nguy cơ bệnh nặng.






