Triển lãm ảnh biển Việt Nam: khi phong cảnh trở thành ngôn ngữ giáo dục
Triển lãm ảnh biển Việt Nam là những sự kiện nghệ thuật tập trung vào nhiếp ảnh phong cảnh biển và đời sống ven biển, nơi các nhiếp ảnh gia dùng hình ảnh các vịnh, quần đảo, nền kiến trúc và sinh hoạt cộng đồng để kể câu chuyện về vẻ đẹp tự nhiên, bản sắc văn hóa, lịch sử và chủ quyền, đồng thời mở cửa miễn phí cho công chúng như một hình thức giáo dục trực quan về biển đảo. Người xem không chỉ đi ngắm cảnh mà còn được dẫn dắt để suy nghĩ về mối quan hệ giữa thiên nhiên, con người và trách nhiệm gìn giữ biển đảo Việt Nam ảnh. Điều đáng nói là những triển lãm gần đây không dừng lại ở việc treo ảnh đẹp cho có phong trào. Chúng đặt tham vọng xây dựng di sản thị giác cho các vùng biển, dùng ngôn ngữ nhiếp ảnh phong cảnh biển để bổ sung cho sách giáo khoa, bản đồ và các bài diễn thuyết khô khan. Khi một bức ảnh đủ sức lay động, nó trở thành bài học khó quên hơn cả một đoạn văn dài.
“Khánh Hòa – Hành trình bốn vịnh”: xây bản sắc từ từng góc máy
Triển lãm “Khánh Hòa – Hành trình bốn vịnh” là ví dụ rõ ràng cho cách một địa phương dùng nhiếp ảnh phong cảnh biển để định vị bản sắc. Sự kiện diễn ra miễn phí tại Trung tâm Hội nghị tỉnh (46 Trần Phú, phường Nha Trang) từ ngày 24/8 đến 25/9, trưng bày 42 tác phẩm được thực hiện tại bốn vịnh Nha Trang, Cam Ranh, Vân Phong và Vĩnh Hy. Thay vì tổ chức chụp theo đoàn với những góc nhìn trùng lặp, mỗi nhiếp ảnh gia được phân công "canh" một vịnh riêng. Cách làm này là tuyên bố nghệ thuật mạnh mẽ: bản sắc địa phương bắt đầu từ sự tôn trọng khác biệt của từng cảnh quan. Đáng chú ý, dự án không chỉ chụp bãi biển đẹp rồi dừng lại. Các tác phẩm còn ghi lại đời sống thường nhật, nghề truyền thống, kiến trúc bản địa dọc bờ biển. Theo chia sẻ từ ê-kíp nghệ thuật, họ hướng tới việc hệ thống hóa giá trị địa phương và biến chúng thành chiến lược định vị; ở đó, mỗi bức ảnh là "ký ức thị giác" của Khánh Hòa vịnh được kiến tạo có chủ đích.
Từ thiên nhiên đến văn hóa: biển Khánh Hòa trong ba lớp giá trị
Nếu nhìn kỹ hơn, triển lãm ảnh biển Việt Nam ở Khánh Hòa đang âm thầm viết lại cách chúng ta kể chuyện về biển. Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho biết “Khánh Hòa – Hành trình bốn vịnh” được xây dựng trên ba lớp giá trị: thiên nhiên, con người và văn hóa, cùng tương lai của Khánh Hòa. Lớp đầu tiên là nền tảng: những đường cong của vịnh Vĩnh Hy, mặt nước Nha Trang, sự mở rộng của Vân Phong và Cam Ranh. Biển không chỉ là phong nền du lịch, mà là không gian nuôi dưỡng sinh kế, tín ngưỡng và ký ức qua nhiều thế hệ. Lớp thứ hai và thứ ba mở rộng nhiếp ảnh phong cảnh biển sang đời sống và tương lai: từ cảnh người dân đánh bắt, làm nghề thủ công, đến những cấu trúc hạ tầng mới, kinh tế biển, du lịch và kết nối vùng. Dự án đặt mục tiêu trở thành cầu nối giữa du khách trong nước, quốc tế với giá trị văn hóa và nhịp sống thường ngày của cư dân ven biển Khánh Hòa. Đây là tầm nhìn táo bạo: coi từng khuôn hình như viên gạch xây thương hiệu du lịch, lẫn di sản cho thế hệ sau.
“Biển đảo thiêng liêng Việt Nam”: khi ảnh phong cảnh gắn với lá chắn chủ quyền
Nếu Khánh Hòa kể câu chuyện bản sắc địa phương, thì triển lãm "Linh thiêng biển đảo Việt Nam" lại đẩy nhiếp ảnh phong cảnh biển vào chiều sâu chính trị và lịch sử. Sự kiện do Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Người lính phối hợp tổ chức, giới thiệu 50 tác phẩm của 17 thành viên, được chọn lọc từ hàng nghìn bức ảnh trong nhiều chuyến công tác ra vùng ven biển, hải đảo và đơn vị lực lượng vũ trang. Ở đây, mỗi bức ảnh là chứng tích của một hành trình gian khó: các nhiếp ảnh gia phần lớn là cựu quân nhân, từng chiến đấu hoặc phục vụ nhiều năm trong quân đội. Ngôn ngữ ảnh trong triển lãm này không né tránh sự khắc nghiệt. Nó ghi lại hoạt động huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, tuần tra, canh giữ, bảo vệ chủ quyền biển đảo; đồng thời phản ánh đời sống, công việc của quân và dân trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt ngoài biển. Điểm nhấn là vẻ đẹp hùng vĩ, tĩnh lặng mà vẫn đầy sức sống của quần đảo Trường Sa, nhà giàn DK1 và các vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Ảnh biển đảo như bài học cho thế hệ trẻ
Điều khiến những triển lãm ảnh biển Việt Nam nói trên đáng được nhắc đến không phải là số lượng tác phẩm, mà là tham vọng giáo dục công chúng. Triển lãm ở Khánh Hòa mở cửa miễn phí, hướng tới việc trở thành cầu nối giữa du khách trong và ngoài nước với giá trị văn hóa, đời sống cư dân ven biển. Trong khi đó, “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” được đánh giá là mang ý nghĩa chính trị, lịch sử và giáo dục sâu sắc, đặc biệt với thế hệ trẻ. Theo Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh, đây là cách làm thiết thực, đưa công tác tuyên truyền đến người dân bằng ngôn ngữ thị giác của nhiếp ảnh. Khi đất nước hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ vào năm 2027, những triển lãm như thế đứng ở điểm giao giữa ký ức và hiện tại. Chúng nhắc người xem rằng vẻ đẹp các Khánh Hòa vịnh hay biển đảo Việt Nam ảnh không tồn tại tách rời khỏi ý chí, lòng dũng cảm và những hy sinh thầm lặng đang bảo vệ chúng. Kết nối sáng tạo nghệ thuật với giáo dục, hai triển lãm cho thấy nhiếp ảnh phong cảnh biển hoàn toàn có thể trở thành một hình thức công dân học: vừa ngắm biển, vừa học làm người có trách nhiệm với biển đảo.
