Biển và đảo thiêng liêng qua ống kính người lính: vì sao triển lãm này đáng chú ý
Triển lãm ảnh biển Việt Nam “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” là hoạt động giới thiệu hơn 50 tác phẩm nhiếp ảnh đảo thiêng liêng do câu lạc bộ nhiếp ảnh quân đội và các nhà báo – cựu chiến binh thực hiện, thể hiện vẻ đẹp phong cảnh biển, đời sống bộ đội và nhân dân cùng ý nghĩa chính trị, lịch sử, giáo dục dành cho công chúng trẻ. Ở triển lãm này, điều đáng nói không chỉ là số lượng tác phẩm mà là thái độ của người làm nghề: những người từng cầm súng nay cầm máy ảnh, tiếp tục bảo vệ chủ quyền bằng hình ảnh. Khi hơn một nửa không gian được dành cho ảnh phong cảnh biển, đảo xa, giàn DK1, Trường Sa lặng lẽ nhưng kiêu hãnh, thông điệp rất rõ: biển đảo không phải khái niệm trừu tượng, đó là nhà, là biên cương sống động đang được gìn giữ mỗi ngày.
Sự kiện khai mạc: biểu tượng gặp gỡ giữa ký ức chiến tranh và ngôn ngữ nhiếp ảnh
Sáng 27-8, tại trụ sở Hội Cựu chiến binh Việt Nam, câu lạc bộ nhiếp ảnh quân đội phối hợp cùng một tờ báo của cựu chiến binh tổ chức lễ khai mạc triển lãm ảnh biển Việt Nam “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” nhân kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2-9. Hơn 50 tác phẩm được trưng bày là kết quả lao động của các hội viên – đa số là cựu quân nhân – cùng đội ngũ phóng viên, biên tập viên từng gắn bó dài lâu với hình tượng người lính. Sự hiện diện của Trung tướng Phạm Hồng Hương và đông đảo đại biểu các hội nghệ sĩ nhiếp ảnh, câu lạc bộ ở Hà Nội biến lễ cắt băng thành một tuyên bố mạnh mẽ: bảo vệ chủ quyền không dừng lại ở trận tuyến vũ trang. Ông nhấn mạnh, một bức ảnh đẹp, đúng thời điểm và nhiều cảm xúc “đôi khi tạo tác động rất mạnh, giúp người xem trực tiếp cảm nhận hy sinh, gian khổ, vẻ đẹp của người chiến sĩ và tình yêu Tổ quốc”.
Nội dung tác phẩm: từ phong cảnh biển đến câu chuyện chủ quyền
Điểm nổi bật của triển lãm là sự cân bằng giữa ảnh phong cảnh biển và những khoảnh khắc đời thường nơi đầu sóng. Các khung hình rộng về trời nước, đảo xa, Trường Sa, nhà giàn DK1 và nhiều vùng biển thiêng liêng được xử lý với kỹ thuật chuyên nghiệp, ánh sáng kỹ lưỡng, tạo cảm giác khoáng đạt nhưng không lãng mạn hóa thực tế. Xen giữa là những tấm hình mô tả sĩ quan, chiến sĩ Hải quân và các lực lượng làm nhiệm vụ luyện tập, trực chiến, tuần tra, bảo vệ chủ quyền, cùng đời sống giản dị trên đảo, trên tàu, giữa điều kiện khắc nghiệt. Người xem thấy rõ hình ảnh dân bám biển, bảo vệ ngư trường, mối gắn bó quân – dân, và một nhịp sống mới trên các vùng biển đảo của Tổ quốc. Mỗi khoảnh khắc được ghi lại không chỉ để ngắm mà để đọc: đó là thông điệp về ý chí độc lập, tinh thần tự lực, đoàn kết và quyết tâm giữ vững chủ quyền biển đảo.
Người lính – nhiếp ảnh gia: từ chiến hào đến mặt trận văn hóa
Một trong những tầng ý nghĩa sâu nhất của triển lãm là thân phận tác giả. Nhiều người chụp các tác phẩm này là cựu chiến binh, từng chiến đấu hoặc gắn bó nhiều năm trong quân ngũ, nay trở thành “người lính trên mặt trận văn hóa – tư tưởng”. Họ đem theo ký ức chiến trường, tình đồng đội và trải nghiệm biên giới, hải đảo vào từng góc máy. Vì vậy, các bức ảnh không dừng ở trình diễn kỹ thuật mà chứa sự thấu cảm – từ ánh mắt người lính trực gác trong bão gió đến cái ôm của ngư dân với cán bộ đảo. Qua thứ ngôn ngữ trực diện của nhiếp ảnh, họ tiếp tục lan tỏa giá trị tích cực, nuôi dưỡng lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc. Khi triển lãm được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự sau ngày 28-8, sự chuyển dịch không gian ấy như lời khẳng định: ký ức và hiện tại của người lính được nối liền bằng hình ảnh.
Ý nghĩa lâu dài và gợi mở cho thế hệ trẻ
Triển lãm không chỉ là sự kiện trong hai ngày 27–28-8, mà là lời mời suy nghĩ dành cho công chúng, nhất là người trẻ. Các nhà tổ chức thẳng thắn coi đây là một cách làm trực quan, sinh động trong công tác tuyên truyền: đưa câu chuyện biển đảo đến gần người xem bằng ảnh thay vì những văn bản khô khan. Ý nghĩa chính trị, lịch sử, giáo dục của chương trình thể hiện ở chỗ nó buộc người trẻ đối diện với sắc mặt thật của chủ quyền – khuôn mặt những con người đang làm nhiệm vụ nơi biên cương. Đề xuất tổ chức cuộc thi và triển lãm ảnh về chủ đề “Đền ơn đáp nghĩa” nhân 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ vào năm 2027 cho thấy mong muốn biến hoạt động nhiếp ảnh thành chuỗi sinh hoạt thường xuyên về lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam. Trong bối cảnh mạng xã hội ngập hình ảnh vô nghĩa, những triển lãm như thế này là lời nhắc: mắt nhìn của người trẻ cần được rèn luyện bằng các khoảnh khắc thiêng liêng.
