Triển lãm ảnh biển: khi phong cảnh trở thành lời nhắc về trách nhiệm với biển đảo
Triển lãm ảnh biển và đảo Việt Nam là chuỗi hoạt động nhiếp ảnh sáng tạo, trong đó các tác phẩm phong cảnh và đời sống vùng biển được trưng bày để vừa tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, vừa khắc họa chiều sâu văn hóa, lịch sử và trách nhiệm bảo vệ chủ quyền, qua đó biến hình ảnh thành một công cụ giáo dục trực quan cho cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Những sự kiện gần đây cho thấy ảnh không còn chỉ để ngắm; nó đang trở thành ngôn ngữ của ý thức công dân. Khi khán giả bước vào không gian trưng bày, họ không chỉ gặp nhiếp ảnh vịnh Khánh Hòa hay ảnh đảo Việt Nam như những khung hình đẹp, mà đối diện với câu hỏi: chúng ta muốn để lại di sản gì cho thế hệ sau trên dải đất hướng ra biển này? Sự thay đổi đó là tín hiệu tích cực của đời sống văn hóa biển đảo hôm nay.
Khánh Hòa – Hành trình Bốn Vịnh: xây dựng bản sắc và di sản thị giác
Triển lãm “Khánh Hòa – Hành trình Bốn Vịnh” là một ví dụ rõ ràng cho việc ảnh phong cảnh được tổ chức như một dự án bản sắc địa phương, chứ không phải bộ sưu tập du lịch vô thưởng vô phạt. Sự kiện diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Khánh Hòa, số 46 Trần Phú, phường Nha Trang, mở cửa miễn phí cho công chúng từ ngày 24/8 đến 25/9. Với 42 tác phẩm chụp tại Nha Trang, Cam Ranh, Vân Phong và Vĩnh Hy bởi các nhiếp ảnh gia tên tuổi, tinh thần sáng tạo ảnh phong cảnh được đặt trong một cấu trúc rõ ràng: mỗi nghệ sĩ được giao một vịnh, làm việc độc lập để tránh trùng lặp góc nhìn. Theo định hướng của dự án, các tác phẩm không chỉ ghi lại đường bờ biển mà còn đời sống thường ngày, nghề truyền thống và kiến trúc bản địa. Đây là cách làm nghiêm túc: nhiếp ảnh vịnh Khánh Hòa được dùng để hình thành di sản thị giác, hỗ trợ định vị thương hiệu du lịch biển của tỉnh trên nền tảng ba lớp giá trị: tự nhiên, con người – văn hóa và tương lai phát triển.
“Linh thiêng biển đảo Việt Nam”: ảnh đảo và câu chuyện người lính biển
Nếu Khánh Hòa là câu chuyện bản sắc địa phương, thì triển lãm ảnh “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” lại đặt trọng tâm vào con người: những cán bộ, chiến sĩ Hải quân Nhân dân Việt Nam và các lực lượng làm nhiệm vụ trên biển. Triển lãm do Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Quân đội phối hợp với Báo Cựu chiến binh tổ chức, giới thiệu 50 tác phẩm của 17 thành viên CLB. Các bức ảnh được chọn từ hàng nghìn khuôn hình ghi lại trong các chuyến đi thực tế tới vùng ven biển, hải đảo và đơn vị lực lượng vũ trang. Ở đây, ảnh đảo Việt Nam không chỉ có Trường Sa, nhà giàn DK1 và những vùng biển thiêng liêng của Tổ quốc với vẻ đẹp hùng vĩ, thanh bình và đầy sức sống; chúng còn kể bằng hình ảnh về ý chí, lòng can đảm và những hy sinh thầm lặng của những người ngày đêm bảo vệ biển trời Tổ quốc. Điều đáng chú ý là nhiều tác giả là cựu chiến binh từng chiến đấu hoặc phục vụ lâu năm trong quân đội, khiến mỗi bức ảnh mang theo sự đồng cảm, tình đồng đội và tình yêu đất nước, chứ không chỉ là kỹ thuật nhiếp ảnh.
Từ nghệ thuật đến giáo dục: ảnh biển đảo như bài học công dân
Điểm chung mạnh mẽ giữa các triển lãm ảnh biển kể trên là cách chúng nối nhiếp ảnh sáng tạo với giáo dục và trách nhiệm công dân. Dự án “Khánh Hòa – Hành trình Bốn Vịnh” được định hướng trở thành chiếc cầu nối du khách trong và ngoài nước với các giá trị văn hóa và nhịp sống thường ngày của cư dân ven biển Khánh Hòa. Trong khi đó, triển lãm “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” được đánh giá mang ý nghĩa chính trị, lịch sử và giáo dục sâu sắc, đặc biệt với thế hệ trẻ. Ở khía cạnh tuyên truyền, ảnh được nhìn nhận như một “ngôn ngữ đặc biệt” có khả năng chạm trực tiếp cảm xúc người xem, giúp họ cảm nhận rõ hơn những vất vả, hy sinh, nghị lực và vẻ đẹp bình dị của người lính đang ngày đêm canh giữ biển trời Tổ quốc. Đáng chú ý, trong bối cảnh đất nước sẽ kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ vào năm 2027, những hoạt động nhiếp ảnh như vậy càng trở thành lời nhắc cụ thể về ký ức chiến tranh, về trách nhiệm gìn giữ hòa bình và chủ quyền biển đảo bằng nhận thức chứ không chỉ bằng khẩu hiệu.
Kết luận: nhìn biển bằng mắt nghệ sĩ, nghĩ biển bằng trách nhiệm công dân
Nhìn tổng thể, các triển lãm ảnh biển và đảo Việt Nam gần đây đang đi đúng hướng: không trung lập, không tô son trát phấn cho phong cảnh, mà luôn gắn vẻ đẹp với câu chuyện, và câu chuyện với trách nhiệm. Nhiếp ảnh vịnh Khánh Hòa chọn cách hệ thống hóa giá trị địa phương để xây dựng di sản thị giác và thương hiệu du lịch bền vững. Ảnh đảo Việt Nam trong “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” lại dùng ngôn ngữ giàu cảm xúc để nhấn mạnh chủ quyền, ý chí và mối quan hệ quân – dân. Cả hai cách tiếp cận đều quan trọng, bởi biển đảo là không gian vừa của kinh tế, văn hóa, vừa của an ninh và ký ức. Người xem rời triển lãm mang theo điều gì? Lý tưởng nhất không phải là vài tấm hình đẹp để đăng mạng xã hội, mà là ý thức rằng mỗi khung hình là một lời nhắc: bảo vệ biển đảo bắt đầu từ việc hiểu và trân trọng những gì đang hiện ra trước mắt.
